จากหลังคารถไฟสู่ความทรงจำ: อ่านชีวิตคนชายแดนใต้ผ่านกาลเวลาใน ผีเสื้อและดอกไม้
คำสำคัญ:
ชาติพันธุ์วรรณนาเชิงภาพ, ผีเสื้อและดอกไม้, พิธีกรรมเปลี่ยนผ่าน, ชายแดนใต้, สภาวะก้ำกึ่ง, อัตชาติพันธุ์วรรณนาบทคัดย่อ
บทความนี้สำรวจภาพยนตร์เรื่อง ผีเสื้อและดอกไม้ (2528) ในฐานะบันทึกชีวิตและการเปลี่ยนผ่านของเยาวชนชายแดนใต้ โดยใช้กรอบแนวคิดที่ผสานอัตชาติพันธุ์วรรณนา ชาติพันธุ์วรรณนาเชิงภาพ และการวิเคราะห์ภาพยนตร์เข้าด้วยกัน ผู้เขียนใช้ความทรงจำและประสบการณ์จากการเดินทางลงพื้นที่ในเดือนพฤษภาคม พ.ศ. 2568 เป็นแกนกลางในการอ่านภาพยนตร์ในอดีต การวิเคราะห์เริ่มต้นจากการมองรถไฟในฐานะโลกย่อส่วน ซึ่งเป็นทั้งเส้นเลือดใหญ่ทางเศรษฐกิจของชุมชนตั้งแต่สถานีเทพาจรดชายแดน และในขณะเดียวกันก็เป็นห้องเรียนนอกระบบบนหลังคารถไฟที่บ่มเพาะทักษะการเอาตัวรอด จากนั้น บทความเปลี่ยนเลนส์สู่การวิเคราะห์เชิงสัญศาสตร์เพื่ออ่านภาพนิมิตเหนือกาลเวลา ทั้งในฉากงานฮารีรายอที่สะท้อนการกลับสู่รากเหง้า และฉากสัญลักษณ์ผีเสื้อที่สื่อถึงการตื่นรู้ภายในใจของตัวละคร ส่วนสุดท้ายวิเคราะห์ฉากอำลาที่สถานีคลองแงะ ซึ่งเป็นจุดสูงสุดของพิธีกรรมเปลี่ยนผ่าน ที่ตัวละครเลือกกระโดดออกจากสภาวะก้ำกึ่งเพื่อสร้างความจริงที่เลือกได้ จากรถไฟสู่สวนดอกไม้ บทความเสนอว่า การอ่านชีวิตคนชายแดนใต้ผ่านกาลเวลาใน ผีเสื้อและดอกไม้ เปิดมุมมองที่ลุ่มลึกต่อความต่อเนื่องและการเปลี่ยนแปลงของชีวิตผู้คนบนรางเหล็กแห่งความทรงจำ
เอกสารอ้างอิง
Chandler, D. (2017). Semiotics: The basics (3rd ed.). Routledge.
Ellis, C., & Bochner, A. P. (1994). Autoethnography, personal narrative, reflexivity. In N.
Denzin& Y. Lincoln (Eds.), Handbook of qualitative research (pp. 173–189). Thousand Oaks, CA: Sage.
Pink, S. (2021). Doing visual ethnography (4th ed.). SAGE Publications.
Ritzer, G. (2022). Sociological theory (11th ed.). SAGE Publications.
Thomassen, B. (2014). Liminality and the modern: Living through the in-between. Ashgate Publishing.
ดวงมน จิตร์จำนงค์. (2553). สีสันวรรณกรรม: เรื่องเล่าผ่านสายตาผู้เยาว์. วารสารรูสมิแล, 31(1), 107-123. https://so05.tci-thaijo.org/index.php/rusamelae/article/view/63383
ณ คอน ลับแล. (2561). ผีเสื้อและดอกไม้. RAREMEAT BLOG. https://raremeat.blog/ผีเสื้อและดอกไม้
ทรูไอดี. (2568). ผีเสื้อและดอกไม้ (Butterfly and Flowers). TrueID Movie. https://movie.trueid.net/th-th/movie/78eWG6BXWqkp
นิพพานฯ. (2539). ผีเสื้อและดอกไม้ (พิมพ์ครั้งที่ 16). สำนักพิมพ์ผีเสื้อ.
พิชญา อุทัยเจริญพงษ์. (2562). ดอกไม้ของผีเสื้อ. The Cloud. https://readthecloud.co/butterfly-and-flower/
ยุทธนา มุกดาสนิท (ผู้กำกับ). (2528). ผีเสื้อและดอกไม้ [ภาพยนตร์]. ไฟว์สตาร์ โปรดักชั่น.
วีระศักดิ์ จันทร์ส่งแสง. (2568). ชายแดนใต้: สยามส่วนพิเศษ. สำนักพิมพ์สารคดี.
สุทธิดา อุ่นจิต. (2562). ขอร้านหนังสือเล็กๆ ให้ยังเป็นเด็กอยู่ได้ไหม. The Cloud. https://readthecloud.co/little-bookshop/
สุธาสินี พ่วงพลับ. (2555). กลวิธีการประพันธ์นวนิยายเรื่อง ผีเสื้อและดอกไม้ ของ “นิพพานฯ”. วารสารวิชาการมหาวิทยาลัยฟาร์อีสเทอร์น, 6(1), 1-13. https://so01.tci- thaijo.org/ index.php/FEU/article/view/24806
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
บทความในวารสารรูสมิแลเป็นของผู้เขียนแต่ละท่าน ผู้ประสงค์จะนำข้อความใดๆ ไปเผยแพร่
ต้องได้รับอนุญาตจากผู้เขียนตามกฎหมายลิขสิทธิ์ และแจ้งให้ทางกองบรรณาธิการทราบ
กองบรรณาธิการขอสงวนลิขสิทธิ์ในการตัดทอน/ปรับแก้ถ้อยคำเพื่อความเหมาะสม
