จากแท่นพิมพ์สู่ปัญญาประดิษฐ์: ความท้าทายของอักษรยาวีเชิงเทคโนโลยีและสังคม

บทคัดย่อ

บทความนี้สำรวจปัจจัยที่ส่งผลต่อการเสื่อมถอยของตัวเขียนยาวีในพื้นที่สามจังหวัดชายแดนใต้ของ ประเทศไทย โดยตั้งคำถามต่อคำอธิบายที่มักจะยกปัจจัยทางการเมืองและนโยบายการทำให้เป็นไทยเป็นสาเหตุหลักเพียงอย่างเดียว บทความเสนอว่าการเสื่อมถอยดังกล่าวมีรากฐานมาจากโครงสร้างเชิงสังคมและเทคโนโลยีที่สะสมมาตั้งแต่ยุคก่อนอาณานิคม กล่าวคือตัวเขียนยาวีไม่เคยกลายเป็นภาษาเขียนสาธารณะอย่างแท้จริง บทความวิเคราะห์ปัจจัยสามมิติสำคัญ ได้แก่ ประการแรกมิติพัฒนาการทางสังคมโดยอิงแนวคิดของ Goody และ Watt ว่าด้วยการเปลี่ยนผ่านจากสังคมมุขปาฐะสู่สังคมตัวเขียน ประการที่สองมิติทางเทคโนโลยี ยุคแท่นพิมพ์ที่ความซับซ้อน
ของอักษรและต้นทุนการผลิตที่สูงทำให้กลไก print capitalism ไม่สามารถเกิดขึ้นได้กับยาวี และประการสุดท้าย
มิติทางภาษาศาสตร์คอมพิวเตอร์ โดยพิจารณายุคดิจิทัลที่แม้ Unicode และแป้นพิมพ์จะรองรับตัวเขียนยาวีแล้ว
แต่ภาษายาวียังขาดโครงสร้างพื้นฐานด้านข้อมูลภาษา และตั้งคำถามทิ้งท้ายว่าการอนุรักษ์ตัวเขียนอย่างเดียวเพียงพอหรือไม่ หากภาษายาวียังไม่มีที่ยืนในโลกดิจิทัลและปัญญาประดิษฐ์