เเตกต่าง เเต่ไม่แปลกแยก .. ชาตินิยมพหุวัฒนธรรมและการเติบโตของพุทธแบบไทยสมัยใหม่ในอินโดนีเซีย

บทคัดย่อ

ศาสนาพุทธที่เติบโตในอินโดนีเซียตั้งแต่คริสต์ศตวรรษที่ 20 เป็น “ของใหม่” ที่ถูกนำเข้าจากต่างประเทศ กลยุทธ์อันหนึ่งที่ชาวพุทธใช้เพื่อลดความแปลกแยกคือ การอ้างประวัติศาสตร์ยุคศรีวิชัยและมัชปาหิตซึ่งเชื่อว่าเป็นยุคที่ศาสนาพุทธรุ่งเรืองมาทำให้ศาสนาพุทธ เช่น เถรวาท ที่เป็นของใหม่ ได้สวมรอยเข้ากับวัฒนธรรมดั้งเดิมของอาณาบริเวณนี้ พุทธแบบใหม่นี้ถูกเรียกชื่ออย่างไม่เป็นทางการว่า “พุทธแบบนูซันตารา” หรือ “พุทธแบบอินโดนีเซีย” ซึ่งหมายถึงพุทธที่ไม่ได้เป็นแบบอินเดีย ไทย พม่าหรือจีน หากแต่เป็นพุทธที่ปรับเข้ากับวัฒนธรรมชวาเป็นต้นได้ กล่าวอีกนัยคือ เป็นพุทธที่ไม่เคร่งครัดจนเกินไปและตอบสนองต่อนโยบายชาตินิยมและพหุวัฒนธรรมของอินโดนีเซียสมัยใหม่ได้ บทความนี้เสนออีกว่า ความพยายามที่จะนำเสนอพุทธว่าเป็นศาสนาแห่งสันติและสอดรับกับแนวคิดพหุวัฒนธรรมได้ทำให้ชาวพุทธต้องปกปิดความหลากหลายและความขัดแย้งภายในหมู่พวกเขาด้วยกันเอง ดังนั้น ในแง่หนึ่ง พุทธศาสนาแบบนูซันตาราจึงหมายถึงพุทธที่ปรับตัวเข้ากับวัฒนธรรมอินโดนีเซียได้ แต่อีกแง่หนึ่ง พุทธศาสนาแบบนูซันตาราได้กลายเป็นคำที่ถูกใช้เพื่อปกปิดความหลากหลายและความขัดแย้งภายใน พร้อมทั้งการสร้างมาตรฐานว่าพุทธที่ดีควรเป็นแบบใด และตีตราว่าหากไม่สนับสนุนแนวทางนี้ก็จะกลายเป็นพุทธที่หัวรุนแรงเป็นต้น