แนวทางการบริโภคปัจจัย 4 เพื่อให้เห็นคุณค่าแท้

บทคัดย่อ

บทความวิชาการนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาการบริโภคปัจจัย 4 เพื่อให้เห็นคุณค่าแท้ ได้แก่จีวร อาหารบิณฑบาต เสนาสนะ และคิลานเภสัช ซึ่งพระสงฆ์ได้พิจารณาจีวรโดยแยบคาย จึงใช้จีวร เพียงเพื่อกำจัดหนาว ร้อน สัมผัสแห่งเหลือบยุง ลมแดด สัตว์เลื้อยคลาน เพียงเพื่อปกปิดอวัยวะที่ควรละอาย อาหารบิณฑบาต พระสงฆ์พิจารณาโดยแยบคาย จึงฉันบิณฑบาต มิใช่เพื่อสนุกสนาน มิใช่เพื่อมัวเมา มิใช่เพื่อประดับ มิใช่เพื่อตกแต่ง เพียงเพื่อความดำรงอยู่แห่งร่างกาย เพื่อกำจัดความลำบาก เพื่ออนุเคราะห์พรหมจรรย์ด้วยคิดว่า เราจะกำจัดเวทนาเก่า และไม่ให้เวทนาใหม่เกิดขึ้น การมีชีวิตเป็นไปจักมีแก่เรา พร้อมทั้งความไม่เป็นโทษ และความอยู่ผาสุก พระสงฆ์พิจารณาโดยแยบคาย จึงเสพเสนาสนะ เพียงเพื่อกำจัดหนาว ร้อน สัมผัสแห่งเหลือบยุง ลมแดด และสัตว์เลื้อยคลาน เพียงเพื่อบรรเทาอันตรายจากฤดูกาล เพื่อได้ความรื่นรมย์ในการหลีกเร้นสำหรับภาวนา พระสงฆ์พิจารณาโดยแยบคายจึงเสพคิลานเภสัชเป็นปัจจัยสำหรับบำบัดความป่วย ไข้ เพื่อกำจัดเวทนาทั้งหลายเนื่องจากอาพาธต่าง ๆ ซึ่งเกิดขึ้นแล้ว เพื่อความเป็นผู้ไม่มีอาพาธเบียดเบียน มีเป้าหมายที่สำคัญ คือ พิจารณาอย่างมีสติ และสันโดษ ไม่บริโภคตามกิเลสตัณหา มีโยนิโสมนสิการ บริโภคเพื่อดำรงชีพ ยังอัตภาพให้เป็นอยู่ได้ และเจริญสมณธรรม เพราะเป้าหมายของพรหมจรรย์อยู่ที่การบรรลุธรรม ปัจจุบันการบริโภคปัจจัย 4 เปลี่ยนแปลงไปตามยุคสมัย จึงควรส่งเสริมการนำพุทธประสงค์ในการบริโภคปัจจัย 4 ให้พระสงฆ์ได้ตระหนักรู้และนำไปสู่การปฏิบัติอย่างเหมาะสมเพื่อให้เห็นคุณค่าแท้และเป็นสังคมต้นแบบในยุคบริโภคนิยมต่อไป