การอนุรักษ์สังคมพหุวัฒนธรรม: การวิเคราะห์เปรียบเทียบหนังสือเรียนสังคมศึกษาและมนุษยศาสตร์ระดับมัธยมศึกษาตอนปลายในอินโดนีเซียและไทย
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาการนำเสนอแนวคิดพหุวัฒนธรรมในหนังสือเรียนสังคมศาสตร์ระดับมัธยมศึกษาตอนปลายของประเทศอินโดนีเซียและประเทศไทย โดยใช้วิธีการวิเคราะห์เนื้อหาเชิงคุณภาพ ผู้วิจัยได้ตรวจสอบหนังสือเรียนที่ได้รับการตีพิมพ์อย่างเป็นทางการเพื่อพิจารณาว่าประเด็นด้านความหลากหลาย ความเท่าเทียมและความสามัคคีในสังคมถูกบูรณาการไว้ในสื่อการเรียนการสอนอย่างไร นอกจากนี้ เพื่อเสริมความชัดเจนเชิงบริบท งานวิจัยยังได้พิจารณากรอบช่วงเวลาการจัดทำหลักสูตรและการตีพิมพ์หนังสือเรียน (textbook timelines) ของทั้งสองประเทศ โดยเชื่อมโยงเนื้อหาที่วิเคราะห์กับช่วงการปฏิรูปการศึกษาและนโยบาย ด้านพหุวัฒนธรรมในบริบทของแต่ละประเทศ ผลการวิเคราะห์พบว่า การนำเสนอแนวคิดพหุวัฒนธรรมสามารถจำแนกออกเป็นประเด็นหลักสามประการ ได้แก่ 1) การยอมรับความแตกต่างในสังคม 2) การส่งเสริมความเท่าเทียมและการอยู่ร่วมกัน และ 3) การสร้างความกลมเกลียวผ่านค่านิยมร่วมกัน
หนังสือเรียนในอินโดนีเซียนำเสนอพหุวัฒนธรรมในฐานะหลักการพื้นฐานที่มีรากฐานจากปรัชญาปัจญศีล (Pancasila) และเน้นย้ำความแตกต่างทางชาติพันธุ์ ศาสนา และชนชั้นว่าเป็นแหล่งพลังของชาติ ในทางกลับกัน หนังสือเรียนในไทยก็รับรู้ถึงความหลากหลายเช่นกัน แต่เน้นหน้าที่พลเมือง ความเป็นหนึ่งเดียวของชาติ และคุณค่าทางศีลธรรมมากกว่าการมีส่วนร่วมเชิงวิพากษ์วิจารณ์ต่อความไม่เท่าเทียมเชิงโครงสร้างการวิเคราะห์เชิงเปรียบเทียบแสดงให้เห็นว่าอินโดนีเซียมีแนวทางพหุวัฒนธรรมแบบเปลี่ยนแปลงเชิงสร้างสรรค์ (transformative multiculturalism) ขณะที่ไทยเน้นรูปแบบอนุรักษ์นิยมที่สอดคล้องกับวัตถุประสงค์การสร้างชาติ งานวิจัยนี้มีส่วนช่วยในวงการวิชาการด้านการศึกษาแบบพหุวัฒนธรรมในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ และเสนอแนะว่าผู้พัฒนาหลักสูตรควรให้ความสำคัญกับการสอนที่ครอบคลุมและเน้นการวิพากษ์วิจารณ์เชิงลึกมากขึ้น
Article Details
เอกสารอ้างอิง
Arphattananon, T. (2018). Multicultural education in Thailand. Intercultural Education, 29(2), 149-162.
Banks, J. A. (2010). Multicultural education: Dimensions and paradigms. In J. A. Banks and C. A. M.
Banks (Eds.), Multicultural education: Issues and perspectives (7th ed., pp. 3-32). New Jersey: Routledge.
Bray, Adamson and Mason (2014). Comparative education research: Approaches and methods. Hong Kong: The central printing press, Ltd.
Daraha, K. (2017). The multicultural education policies on high school students in Pattani. Journal of Humanities and Social Sciences, 13(2), 248-269.
Gollnick, D. M. and Chinn, P. C. (2017). Multicultural education in a pluralistic society. (10th ed.) New Jersey: Pearson.
Handoyo, E. (2015). Studi masyarakat Indonesia. Yogyakarta: Penerbit Ombak.
Hefner, R. W. (2001). The politics of multiculturalism: Pluralism and citizenship in Malaysia, Singapore, and Indonesia. The Journal of Asian Studies, 60(2), 297-314.
Krippendorff, K. (2013). Content analysis: An introduction to its methodology. (3rd ed.). Singapore: Sage publications.
Kurniawan, M. (2016). Implementasi Pendidikan Karakter Disiplin Dalam Pendidikan Agama Islam Di Sma Negeri 1 Batusangkar. Al-Fikrah: Jurnal Manajemen Pendidikan, 4(2), 147-160.
Kymlicka, W. (2002). Multicultural citizenship: A liberal theory of minority rights. New York: Oxford University Press.
Modood, T., Triandafyllidou, A. and Zapata-Barrero, R. (Eds.). (2006). Multiculturalism, Muslims and citizenship: A European approach. New York: Routledge.
Neuendorf, K. A. and Kumar, A. (2015). Content analysis. In G. Mazzoleni (Eds.), The international encyclopedia of political communication. Oxford: John Wiley & Sons.
Parekh, B. (2001). Rethinking multiculturalism: Cultural diversity and political theory. Ethnicities, 1(1), 109-115.
Pingel (2010). UNESCO guidebook on textbook research and textbook revision. Paris: Unesco.
Rosyada, D. (2014). Pendidikan multikultural di Indonesia: Sebuah pandangan konsepsional. Sosio Didaktika: Jurnal Ilmu Kependidikan Sosial, 1(1), 1-12.
Semiawan, C. (2004). Recent Developments in Provision of Education for the Gifted & Talented (GT) in Indonesia. Gifted Education International, 18(3), 297-300.
Setyono, B. and Widodo, H. P. (2019). The representation of multicultural values in the Indonesian Ministry of Education and Culture-Endorsed EFL textbook: A critical discourse analysis. Indonesian Journal of Applied Linguistics, 9(2), 428-437.
Sleeter, C. E. and Grant, C. A. (2007). Making Choices for Multicultural Education: Five Approaches to Race, Class, and Gender. New Jersey: John Wiley & Sons.
Sloan, E. B., Joyner, J. R., Stakeman, C. and Schmitz, H. W. (2018). The challenges of multicultural education: A critical review. Multicultural Perspectives, 20(3), 173-178.
Taylor, C. (1994). Multiculturalism: Examining the politics of recognition. New Jersey: Princeton University Press.
Tilaar, H. A. R. (2004). Multikulturalisme: Tantangan-tantangan global masa depan dalam transformasi pendidikan nasional. Indonesia: Gramedia Widiasarana Indonesia.
