ภาวะผู้นำเชิงวิชาการของผู้บริหารอาชีวศึกษา: จากผู้จัดการสู่ผู้นำการเรียนรู้

บทคัดย่อ

          ในยุคเศรษฐกิจฐานความรู้และการเปลี่ยนแปลงทางเทคโนโลยีอย่างรวดเร็ว ผู้บริหารอาชีวศึกษาจำเป็นต้องพัฒนา “ภาวะผู้นำเชิงวิชาการ” เพื่อขับเคลื่อนคุณภาพการเรียนรู้ของครูและผู้เรียนให้สอดคล้องกับสมรรถนะที่ตลาดแรงงานต้องการ บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่ออธิบายแนวคิดและพัฒนาการของภาวะผู้นำเชิงวิชาการตามกรอบของ Hallinger และ Murphy และ Sergiovanni ตลอดจนเชื่อมโยงกับแนวคิดภาวะผู้นำเชิงการเปลี่ยนแปลง (Transformational Leadership) ของ Bass และภาวะผู้นำการเรียนรู้ (Learning Leadership) ของ Fullan และ Senge เพื่อสังเคราะห์เป็นแนวทางพัฒนาผู้บริหารอาชีวศึกษาให้เป็น “ผู้นำการเรียนรู้” (Learning Leader) ที่สามารถยกระดับคุณภาพการจัดการอาชีวศึกษาไทย

        ผลการสังเคราะห์พบว่า ภาวะผู้นำเชิงวิชาการเป็นการผสมผสานระหว่างการกำหนดทิศทางทางวิชาการ การพัฒนาครู และการสร้างวัฒนธรรมการเรียนรู้ โดยอาศัยพลังของการเปลี่ยนแปลงเชิงบวกและการเรียนรู้ร่วมกันในองค์กร ผู้บริหารที่มีภาวะผู้นำเชิงวิชาการจะทำหน้าที่เป็นทั้ง “ผู้นำทางวิชาการ” “โค้ชของครู” และ “แบบอย่างแห่งการเรียนรู้ตลอดชีวิต” ซึ่งช่วยให้สถานศึกษาอาชีวะเปลี่ยนผ่านจากการบริหารแบบผู้จัดการระบบ สู่การเป็นองค์กรแห่งการเรียนรู้ (Learning Organization) อย่างแท้จริง บทความนี้จึงเสนอแนวทางให้ผู้บริหาร ครู และหน่วยงานต้นสังกัดร่วมสร้างระบบนิเวศแห่งการเรียนรู้ (Learning Ecosystem) เพื่อพัฒนาคุณภาพครู ผู้เรียน และองค์กรอาชีวศึกษาให้มีความยั่งยืนในศตวรรษที่ 21