คัมภีร์กัจจายนะ: การแปล และการวิเคราะห์

Main Article Content

พระมหาวิจิตร กลฺยาณจิตฺโต, ผศ.
พระธรรมวชิรเมธี, รศ.ดร.
พระมหาอุดร สุทฺธิญาโณ, ผศ.ดร.
รศ.ดร. เวทย์ บรรณกรกุล
รศ.ดร.วิโรจน์ คุ้มครอง
ดร. ไพฑูรย์ อุทัยคาม

บทคัดย่อ

บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์ 3 ประการ คือ 1) เพื่อศึกษาวิเคราะห์คัมภีร์กัจจายนะในด้านประวัติผู้เรียบเรียง โครงสร้างเนื้อหา หลักไวยากรณ์ และความสัมพันธ์กับคัมภีร์อื่น ๆ 2) เพื่อแปลคัมภีร์กัจจายนะจากภาษาบาลีอักษรไทยเป็นภาษาไทย และ 3) เพื่อวิเคราะห์คุณค่าของคัมภีร์   กัจจายนะที่มีต่อหลักไวยากรณ์และคำสอนทางพระพุทธศาสนา เป็นการศึกษาเชิงคุณภาพ แบบวิจัยเอกสารนำมาวิเคราะห์ สังเคราะห์ข้อมูลเขียนบรรยายเชิงพรรณนา


ผลการวิจัยพบว่า  การวิเคราะห์คุณค่าของคัมภีร์กัจจายนะที่มีต่อหลักไวยากรณ์และคำสอนทางพระพุทธศาสนา คือ ความสัมพันธ์ของคัมภีร์กัจจายนะกับคัมภีร์เนตติปกรณ์ ได้แก่ คัมภีร์กัจจายนะ เป็นคัมภีร์ไวยากรณ์ภาษาบาลี แสดงเกี่ยวกับหลักไวยากรณ์ทางภาษาบาลี ส่วนคัมภีร์เนตติปกรณ์ เป็นคัมภีร์ที่เป็นแนวทางในการอธิบายพระพุทธพจน์ทั้งด้านพยัญชนะและด้านอรรถ ให้เข้าใจชัดถึงเนื้อหาความอริยสัจ 4 ที่ประกอบอยู่ในพระพุทธพจน์ ส่วนคุณค่าของคัมภีร์กัจจายนะที่มีต่อหลักไวยากรณ์เช่น  สัญญาสูตร คือ สูตรตั้งชื่อทางไวยากรณ์เพื่อให้สะดวกต่อการเรียกชื่อ ได้แก่ตั้งชื่ออักษรด้วยสูตรว่า อกฺขราปาทโย เอกจตฺตาลีสํ เสียงทั้งหลายมี อ เป็นเบื้องต้น 41 เสียง ชื่อว่า อักษรที่กล่าวไว้ในสูตรก่อนเป็นต้น คำอธิบายสูตร 6 ประเภทในคัมภีร์กัจจายนะที่มีต่อหลักไวยากรณ์เช่น วิธิสูตร คือ สูตรประกอบรูปศัพท์ด้วยการลบและแปลงอักษรเป็นต้นเพื่อย่อคำให้กระชับสละสลวยเช่น โลปวิธิ การลบ คือ การไม่ปรากฏแก่ผู้พูดและผู้ฟัง คือ การไม่ออกเสียงนั้นเอง หมายความว่า เมื่อลบสระหน้าไปแล้วสระที่ถูกลบไปนั้นย่อมไม่ปรากฏ และออกเสียงไม่ได้  และวิเคราะห์คุณค่าของคัมภีร์กัจจายนะกับการศึกษาพระพุทธศาสนาเช่น คัมภีร์กัจจายนะเป็นอุปการะมากในการศึกษาพระพุทธพจน์เช่น สูตรที่ 1 อตฺโถ อกฺขรสญฺญาโต แปลว่า เนื้อความย่อมหมายรู้ได้ด้วยอักษร อักษรเป็นเหตุให้รู้เนื้อความของพระพุทธพจน์อย่างชัดเจน ถ้าอักษรผิดเพี้ยนก็ทำให้เนื้อความผิดเพี้ยนด้วย เมื่อเข้าใจเนื้อความผิด ก็ไม่อาจที่จะปฏิบัติตามเพื่อความพ้นจากทุกข์ได้ คัมภีร์กัจจายนะทำให้ผู้ที่ศึกษาสามารถเข้าใจชื่อที่ใช้ทางไวยากรณ์บาลีอย่างถูกต้อง สามารถเข้าใจวิธีตัดบทของบทสนธิในภาษาบาลีได้อย่างถูกต้องชัดเจนตามหลักภาษา

Article Details

รูปแบบการอ้างอิง
กลฺยาณจิตฺโต พ., พระธรรมวชิรเมธี, สุทฺธิญาโณ พ., บรรณกรกุล เ. ., คุ้มครอง ว., & อุทัยคาม ไ. (2025). คัมภีร์กัจจายนะ: การแปล และการวิเคราะห์. วารสาร มจร บาฬีศึกษาพุทธโฆสปริทรรศน์ , 11(2), 572–286. สืบค้น จาก https://so05.tci-thaijo.org/index.php/Palisueksabuddhaghosa/article/view/278599
ประเภทบทความ
บทความวิจัย

เอกสารอ้างอิง

มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. พระไตรปิฎกภาษาบาลี ฉบับมหาจุฬาเตปิฏกํ 2500. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์รุ่งเรืองธรรม. 2506.

__________ . พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. 2535.

__________ . อรรถกถาภาษาบาลี ฉบับมหาจุฬาอฏฺกถา. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์มหาจุฬา ลงกรณราชวิทยาลัย. โรงพิมพ์วิญญาณ. 2532-2534.

กจฺจายนเวยฺยากรณ (ภาษาบาลี)

สทฺทนีติ.สุตฺตมาลา.

พระคันธสาราภิวงศ์ (แปลและอธิบาย). สุโพธาลังการมัญชรี. กรุงเทพมหานคร : หจก.ไทยรายวัน

การพิมพ์. 2546.

พระมหาธีระยุทธ เขมธมฺโม (ปราชญ์นิวัฒน์). ประวัติคัมภีร์พระไตรปิฎก. กรุงเทพมหานคร:

โรงพิมพ์ บริษัท สหธรรมิก จำกัด.2558.

พระวิชิตาวีเถระ รจนา. พระมหานิมิต ธมฺมสาโร ป.ธ. 9 และคณะปริวรรต. กัจจายนวัณณนา.

กรุงเทพมหานคร: ห้างหุ่นส่วนจำกัด ไทยรายวันการพิมพ์. 2531.

สมเด็จพระพุทธชินวงศ์ (สมศักดิ์ อุปสมหาเถระ). พระคัมภีร์กัจจายนมูล. กรุงเทพมหานคร:

บริษัท อมรินทร์ พริ้นติ้งแอนด์พับลิชซิง จำกัด (มหาชน). 2563.

สมเด็จพระพุทธชินวงศ์ (สมศักดิ์ อุปสโม ป.ธ.9). ประวัติคัมภีร์พระไตรปิฎก. กรุงเทพมหานคร:

โรงพิมพ์ บริษัท สหธรรมิก จำกัด.2558.

สมิทธิพล เนตรนิมิตร. ผศ. ดร.. บาลีศึกษาในอรรถกถาธรรมบท. กรุงเทพมหานคร: บริษัท เอมี่เอ็น

เตอร์ไพรส์ จำกัด. 2556.