อิทธิพลของโลกาภิวัตน์ต่อการกำหนดนโยบายการพัฒนาที่ยั่งยืนและการมีส่วนร่วมของประชาชนในประเทศไทย

บทคัดย่อ

บทความวิชาการนี้มุ่งวิเคราะห์เชิงวิพากษ์เกี่ยวกับอิทธิพลเชิงโครงสร้างของโลกาภิวัตน์ที่มีต่อการกำหนดนโยบายเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน (SDGs) และพลวัตการมีส่วนร่วมของประชาชนในขอบเขต การดำเนินงานขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นไทย การศึกษานี้กำหนดคำถามการวิจัย 3 ประการ ได้แก่ (1) โลกาภิวัตน์ส่งผ่านบรรทัดฐานเข้าสู่กระบวนการนโยบายของท้องถิ่นไทยอย่างไร (2) กระแสดังกล่าวส่งผลต่อรูปแบบการมีส่วนร่วมของประชาชนในทิศทางใด และ (3) ชุมชนสามารถสร้างพื้นที่ทางการเมืองแนวระนาบเพื่อกำหนดนโยบายด้วยตนเองได้อย่างไร ข้อค้นพบจากการสังเคราะห์วรรณกรรมแบ่งเป็น 3 ประเด็นหลักเพื่อตอบคำถามดังกล่าว ดังนี้ ประการแรก โลกาภิวัตน์ส่งผ่านบรรทัดฐานผ่านระบบตัวชี้วัดภาคบังคับของรัฐส่วนกลาง ก่อให้เกิด “ความย้อนแย้งเชิงโครงสร้าง” ที่รัฐใช้เป้าหมายสากลเป็นเครื่องมือกระชับอำนาจควบคุมท้องถิ่นจากบนลงล่าง ประการที่สอง สภาวะดังกล่าวส่งผลให้กลไกการมีส่วนร่วมของประชาชนถูกลดทอนลงเป็นเพียง “การมีส่วนร่วมเชิงรูปแบบ” ที่มุ่งสร้างความชอบธรรมให้โครงการของรัฐมากกว่าการมอบอำนาจตัดสินใจ ประการที่สาม ท่ามกลางข้อจำกัด ชุมชนสามารถสร้างพื้นที่ทางการเมืองแนวระนาบได้ผ่านกระบวนการ “การปรับตัวสู่ท้องถิ่น” และการใช้เครื่องมือดิจิทัล โดยอาศัยความเข้มแข็งของทุนทางสังคมในเครือข่ายประชาสังคมเพื่อต่อรองและผลักดันนโยบายจากล่างขึ้นบน ข้อเสนอแนะของการวิจัยระบุว่า รัฐส่วนกลางต้องเปลี่ยนผ่านบทบาทจาก “ผู้ควบคุม” เป็น “ผู้อำนวยความสะดวก” โดยกระจายอำนาจทางการคลังและการเมืองอย่างแท้จริง เพื่อยกระดับพลเมืองสู่การเป็น “หุ้นส่วนร่วมสร้างสรรค์” นโยบายสาธารณะอย่างยั่งยืน