การพัฒนาการมีส่วนร่วมของชุมชนในการเฝ้าระวังและป้องกันโรคไข้เลือดออกโดยกระบวนการเสริมพลังอำนาจ ตำบลด่านเกวียน อำเภอโชคชัย จังหวัดนครราชสีมา

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาและพัฒนากระบวนการมีส่วนร่วมของชุมชนพร้อมทั้งศึกษาผลของการพัฒนาการการมีส่วนร่วมของชุมชนในการเฝ้าระวังและป้องกันโรคไข้เลือดออกในเขตตำบลด่านเกวียน อำเภอโชคชัย จังหวัดนครราชสีมา เป็นการวิจัยเชิงทดลองโดยประยุกต์ทฤษฎีการเสริมพลังอำนาจของ Lord การดำเนินงานวิจัยแบ่งออกเป็น 3 ระยะ คือ การศึกษาบริบท กระบวนการพัฒนา และผลลัพธ์ของกระบวนการพัฒนา กลุ่มตัวอย่าง 47 คน ประกอบด้วย เจ้าหน้าที่สาธารณสุข 3 คน ผู้นำชุมชน 8 คน และอาสาสมัครสาธารณสุข 36 คน เครื่องมือที่ใช้ ได้แก่ แบบบันทึก แบบสำรวจ แบบสอบถาม แบบบันทึกแนวทางการสนทนากลุ่ม และแบบสังเกตการเข้าร่วมกิจกรรม เก็บข้อมูลระหว่างเดือนสิงหาคม-ตุลาคม 2556 การวิเคราะห์ข้อมูลด้วยการวิเคราะห์เนื้อหา สถิติ ค่าเฉลี่ย ร้อยละ ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐานและเปรียบเทียบค่าเฉลี่ยก่อน-หลังดำเนินการพัฒนาโดยการทดสอบค่าที

ผลการศึกษาบริบทชุมชน พบว่า ตำบลด่านเกวียนอยู่ห่างจากตัวอำเภอโชคชัยประมาณ 15 กิโลเมตร ประชาชนส่วนใหญ่ประกอบอาชีพผลิตและจำหน่ายเครื่องปั้นดินเผาชุมชนเป็นสังคมกึ่งเมืองกึ่งชนบท ซึ่งมีสภาพแวดล้อมส่วนใหญ่ เป็นเตาเผาภาชนะ/เศษเครื่องปั้นดินเผาและร้านจำหน่ายเครื่องปั้นดินเผาที่เป็นแหล่งอาศัยและเพาะพันธุ์ยุงลาย ซึ่งเอื้อต่อการระบาดของโรคไข้เลือดออกเมื่อเกิดผู้ป่วยขึ้นในชุมชน ผลลัพธ์ของกระบวนการพัฒนา พบว่าหลังดำเนินการพัฒนากลุ่มตัวอย่างมีคะแนนการมีส่วนร่วมในการเฝ้าระวังและป้องกันโรคไข้เลือดออกสูงขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (P< .05) และมีความตระหนักในการเฝ้าระวังและป้องกันโรคไข้เลือดออกสูงขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (P< .05) และค่าดัชนีความชุกลูกน้ำยุงลาย (ค่า HI,CI และ BI) มีค่าน้อยกว่าก่อนการพัฒนา