การพัฒนาระบบจัดเก็บหลักฐานในกระบวนการยุติธรรมไทยด้วยเทคโนโลยี: วิเคราะห์เชิงเปรียบเทียบและข้อเสนอเชิงนโยบาย

บทคัดย่อ

การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาเปรียบเทียบระบบจัดเก็บหลักฐานในกระบวนการยุติธรรมด้วยเทคโนโลยีในกระบวนการยุติธรรมของไทยและต่างประเทศ และเพื่อเสนอแนะแนวทางการพัฒนาระบบฐานข้อมูลกระบวนการยุติธรรมด้วยเทคโนโลยี ระเบียบวิธีการเลือกใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงคุณภาพโดยเน้นการวิเคราะห์เปรียบเทียบ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษารูปแบบการจัดเก็บหลักฐานในกระบวนการยุติธรรมของประเทศที่มีระบบดิจิทัลก้าวหน้า โดยอิงแนวคิดการบริหารจัดการเอกสาร (Records Management: RM) และหลักการของรัฐบาลดิจิทัล ที่ให้ความสำคัญกับการบูรณาการข้อมูลความโปร่งใส และความสามารถในการตรวจสอบได้ การเลือกประเทศตัวอย่าง เช่น สหรัฐอเมริกา  สหภาพยุโรป สิงคโปร์ และเอสโตเนีย เป็นไปตามหลักเกณฑ์ที่พิจารณาจากการมีมาตรฐานสากล เช่น NIST, ISO/IEC การประยุกต์ใช้เทคโนโลยีขั้นสูง เช่น บล็อกเชน ปัญญาประดิษฐ์ และระบบคลาวด์ในกระบวนการยุติธรรม ข้อเสนอแนะหลักของการวิจัย ได้แก่ การจัดทำมาตรฐานกลางด้านข้อมูล ปรับปรุงกฎหมายให้รองรับหลักฐานดิจิทัล พัฒนาโครงสร้างพื้นฐานทางเทคโนโลยี และส่งเสริมสมรรถนะบุคลากรด้านนิติวิทยาศาสตร์ดิจิทัล เพื่อยกระดับกระบวนการยุติธรรมของไทยให้ทันสมัย โปร่งใส และเชื่อถือได้ในระดับสากล อย่างไรก็ตามการวิจัยครั้งนี้ มีข้อจำกัดบางประการจากการเน้นการวิเคราะห์เอกสารและเปรียบเทียบแนวทางเชิงระบบ ที่ยังไม่ครอบคลุมบริบทการปฏิบัติจริงในทุกพื้นที่ อีกทั้งข้อเสนอแนะเชิงนโยบายที่เสนอ ยังต้องพิจารณาความพร้อมด้านงบประมาณ ทรัพยากรบุคคล และบริบททางกฎหมายของประเทศไทยในเชิงปฏิบัติ ซึ่งควรมีการศึกษาต่อยอดในเชิงพื้นที่และเชิงปริมาณเพื่อเสริมความครอบคลุมในอนาคต