การจัดการภาคการเกษตรของชุมชนท้องถิ่น: ศึกษาเปรียบเทียบ ประเทศไทยกับประเทศญี่ปุ่น

Main Article Content

ชมภูนุช หุ่นนาค

บทคัดย่อ

บทความนี้มุ่งศึกษาการจัดการภาคการเกษตรของชุมชนท้องถิ่นในประเทศไทยเปรียบเทียบกับประเทศญี่ปุ่น โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาทฤษฎีและงานวิจัยเกี่ยวข้อง 2) ศึกษาการจัดการภาคการเกษตรของชุมชนท้องถิ่นในประเทศญี่ปุ่น 3) ศึกษาการจัดการภาคการเกษตรของชุมชนท้องถิ่นในประเทศไทย และ 4) เสนอแนวทางพัฒนาการจัดการภาคการเกษตรของชุมชนท้องถิ่นในประเทศไทย โดยใช้วิธีการศึกษาข้อมูลจากเอกสารและสื่ออิเล็กทรอนิกส์ ผลการศึกษาพบว่า 1) ทฤษฎีระบบอภิบาลแบบจัดการตนเอง การจัดการปกครองสาธารณะแนวใหม่ และการมีส่วนร่วมต่างให้ความสำคัญกับความสามารถของชุมชนท้องถิ่นในการจัดการตนเองอย่างมีอิสระ และการมีส่วนร่วม ของทุกองคาพยพ รวมทั้งงานวิจัยที่เกี่ยวข้องพบว่า ปัจจัยแห่งความสำเร็จในการจัดการต้องมีการกระจายอำนาจให้ชุมชนท้องถิ่นอย่างแท้จริง 2) ประเทศญี่ปุ่นมุ่งเน้นการกระจายอำนาจให้ผู้บริหารในระดับท้องถิ่นมีอำนาจในการตัดสินใจอย่างอิสระ มีการจัดตั้งวิสาหกิจชุมชน รวมทั้งมีความร่วมมือระหว่างภาคการเกษตร ภาคธุรกิจ และภาคอุตสาหกรรม 3) ประเทศไทยเน้นให้คนในชุมชนมีการรวมกลุ่มกันในลักษณะทำนองเดียวกับประเทศญี่ปุ่น แต่มีการนำเทคโนโลยีมาประยุกต์ใช้ไม่มากนัก และไม่เด่นชัดด้านความร่วมมือกับภาคอุตสาหกรรม และ 4) ประเทศไทยควรมีการกระจายอำนาจให้ชุมชนท้องถิ่นมีอำนาจจัดการตนเองอย่างอิสระ รวมทั้งสร้างความร่วมมือกับภาคธุรกิจและอุตสาหกรรม ตลอดจนนำเทคโนโลยีมาใช้ในการจัดการภาคการเกษตร

Article Details

ประเภทบทความ
บทความวิชาการ (Academic Articles)
ประวัติผู้แต่ง

ชมภูนุช หุ่นนาค, สาขาวิชาวิทยาการจัดการ มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช

-

เอกสารอ้างอิง

กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม. (2561). โครงการเสริมสร้างความรู้เพื่อผู้นำเยาวชน. สืบค้นเมื่อ 25 กุมภาพันธ์ 2568, จาก https://createc.mhesi.go.th/sites/default/files/JICA%20report

โกวิทย์ พวงงาม. (2562). การจัดการตนเองของชุมชนท้องถิ่น (พิมพ์ครั้งที่ 2). นนทบุรี: ธรรมสาร.

ชมภูนุช หุ่นนาค. (2566). ชุมชนจัดการตนเอง (พิมพ์ครั้งที่ 2). ปทุมธานี: ธรรมศาสตร์.

ณัฐพงษ์ พึ่งวานิช. (2560). การพัฒนาเกษตรกรรมยั่งยืนในบริบทของชุมชนท้องถิ่น. กรุงเทพฯ: สถาบันชุมชนท้องถิ่นพัฒนา.

พัฒนพล กองทอง. (2562). การบริหารจัดการตนเองของชุมชนเพื่อความมั่นคงทางอาหาร. วารสารการบริหารท้องถิ่น, 12(2), น. 40-55.

ศรายุทธ คชพงศ์, บุญโชค บุญมี และธนัสถา โรจนตระกูล. (2563). การจัดการตนเองของชุมชนและท้องถิ่นในภาวการณ์เปลี่ยนแปลงในปัจจุบัน. วารสาร มจร. พุทธปัญญาปริทรรศน์, 5(3), น. 191-202.

สถาบันวิจัยและให้คำปรึกษาแห่งมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์. (2560). โครงการพัฒนาแนวทางการขับเคลื่อนทฤษฎีใหม่เพื่อการพัฒนาพื้นที่ในขั้นที่ 2 ตามปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง. กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.

สำนักงานคณะกรรมการพิเศษเพื่อประสานงานโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริ. (2568). ศูนย์เรียนรู้เพื่อการพัฒนาเศรษฐกิจพอเพียงต้นแบบ ธ.ก.ส.บ้านตีนเป็ด. สืบค้นเมื่อ 22 พฤษภาคม 2568, จาก https://projects.rdpb.go.th/studyCenter/540730906483 0976

สำนักงานพัฒนาชุมชนจังหวัดพังงา. (2568). การดำเนินงานหมู่บ้านเศรษฐกิจพอเพียงต้นแบบบ้านตีนเป็ด ตำบลลำภี อำเภอท้ายเหมือง จังหวัดพังงา. สืบค้นเมื่อ 22 พฤษภาคม 2568, จาก https://phangnga.cdd.go.th/services/

สำนักเลขาธิการคณะรัฐมนตรี. (2561). ยุทธศาสตร์ชาติ 20 ปี. สืบค้นเมื่อ 14 กรกฎาคม 2568, จาก https://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2561/A/082/T_0001.PDF

สุภาพร ทรงศิริ. (2555). บทบาทของชุมชนท้องถิ่นในการพัฒนาภาคเกษตรกรรม. วารสารการปกครอง ท้องถิ่น, 6(1), น. 45-60.

สมชาย ปรีชาศิลปกุล. (2549). การจัดการตนเองของชุมชน: ความหวังหรือความฝัน. มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.

องค์การความร่วมมือระหว่างประเทศแห่งญี่ปุ่น. (2568). บทที่ 4 การพัฒนาคนและการพัฒนาชนบทในประเทศญี่ปุ่น: ประสบการณ์ที่เกี่ยวกับโครงการหนึ่งหมู่บ้านหนึ่งผลิตภัณฑ์. สืบค้นเมื่อ 22 พฤษภาคม 2568, จาก https://openjicareport.jica.go.jp/pdf/11720208_02.pdf

องค์การบริหารส่วนตำบลน้ำเกี๋ยน. (2568). ข้อมูลประชากรตำบลน้ำเกี๋ยน. สืบค้นเมื่อ 11 `กรกฎาคม 2568, จาก https://www.namkainlocal.go.th/history-rev2?utm_source=chatgpt.com

เอ็นนู ซื่อสุวรรณ. (2567). กรณีตัวอย่างการพัฒนาชุมชนเกษตร ในประมวลสาระชุดวิชาการพัฒนาชุมชนเกษตร หน่วยที่ 10. นนทบุรี: มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช.

อภิชาติ จำรัสฤทธิรงค์. (2557). ชุมชนเข้มแข็งกับเศรษฐกิจพอเพียง. นครปฐม: มหาวิทยาลัยศิลปากร.

Asian Development Bank Institute (ADBI). (2023). Japan Guides the Way on Smart Farming Technology Adoption. Retrieved June 6, 2025, from https://www.asiapathways-adbi.org/2023/01/japan-guides-the-way-on-smart-farming-technology-adoption/

Bekkers, V., Dijkstra, G., Edwards, A., & Fenger, M. (2007). Governance and the Democratic Deficit: Assessing the Democratic Legitimacy of Governance Practices. Hampshire: Ashgate.

Bovaird, T. (2007). Beyond Engagement and participation: user and community coproduction of public services. Public Administration Review, 67(5), pp. 846-860.

Cahyono, E., Talitha, T., Firman, T., & Hudalah, D. (2019). Welcoming two decades of decentralization in Indonesia: A regional development perspective. Territory, Politics, Governance, 8(5). pp. 1-19. CEIC Data. (2024). Japan Annual Household Income per Capita. Retrieved July 11, 2025, from https://www.ceicdata.com/en/indicator/japan/annual-household-income-per-capita?utm_source=chatgpt.com

Cohen, J. M. & Uphoff, N. T. (1980). Participation's place in rural development: Seeking clarity through specificity. World Development, 8(3), pp. 213-235.

Firman, T. (2016). Decentralization and urban development in Indonesia: The case of Yogyakarta. Regional Studies, 50(1), pp. 15-29.

Harimurti, T. (2019). Urban leadership and public participation in Surabaya: Case of good governance. International Journal of Administrative Science & Organization, 26(2), pp. 123-137.

MAFF. (2010). Summary of the Basic Plan for Food, Agriculture and Rural Areas. Japan: Ministry of Agriculture, Forestry and Fisheries.

Organisation for Economic Co-operation and Development (OECD). (2009). Evaluation of agricultural policy reforms in Japan. Japan: Author.

Organisation for Economic Co-operation and Development (OECD). (2023). Agricultural Policy Monitoring and Evaluation 2023. Japan: Author.

Osborne, S. P. (2006). The new public governance. Public Management Review, 8(3), pp. 377-387.

Wheatley, M. J. (1999). Leadership and the New Science: Discovering Order in a Chaotic World (2nd ed.). San Francisco: Berrett-Koehler.