การศึกษาและสังเคราะห์องค์ประกอบการบริหารจัดการศึกษาที่ยืดหยุ่น

Main Article Content

วรพล ศรีเทพ
รุ่งชัชดาพร เวหะชาติ

บทคัดย่อ

งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อสังเคราะห์องค์ประกอบการบริหารจัดการศึกษาที่ยืดหยุ่น โดยใช้วิธีการวิจัยเชิงเอกสารและการวิเคราะห์เนื้อหาจากงานวิจัย บทความวิชาการ และรายงานที่เกี่ยวข้องทั้งในประเทศและต่างประเทศ จำนวน 18 แหล่งข้อมูล โดยมีเกณฑ์การคัดเลือกแหล่งข้อมูล ได้แก่ เป็นงานวิจัยหรือบทความวิชาการที่ตีพิมพ์ในช่วงปี พ.ศ. 2558-2568 มีเนื้อหาเกี่ยวข้องกับการบริหารจัดการศึกษาที่ยืดหยุ่นโดยตรง ได้รับการตีพิมพ์ในวารสารวิชาการหรือฐานข้อมูลที่มีความน่าเชื่อถือ และมีการอ้างอิงในงานวิชาการอื่นๆ การวิเคราะห์ข้อมูลใช้เทคนิค Bar Chart Synthesis เพื่อหาความถี่และร้อยละของแต่ละองค์ประกอบ ผลการวิจัยพบว่า สามารถสังเคราะห์เป็น 6 องค์ประกอบหลักที่ได้รับการยอมรับสูงสุด ประกอบด้วย 1) การกำหนดนโยบายและแผนงานที่ยืดหยุ่น 2) การออกแบบหลักสูตรที่ยืดหยุ่น 3) การจัดการเรียนรู้ที่หลากหลาย 4) การวัด และประเมินผลที่ยืดหยุ่น 5) การบูรณาการเทคโนโลยีและนวัตกรรม และ 6) การบริหารทรัพยากรอย่างมีประสิทธิภาพ ซึ่งองค์ประกอบทั้ง 6 ด้านนี้เป็นปัจจัยสำคัญที่ช่วยให้ระบบการศึกษาสามารถนำไปประยุกต์ใช้เป็นแนวทางในการพัฒนานโยบายและปฏิบัติการด้านการบริหารจัดการศึกษาของสถานศึกษาและหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง

Article Details

ประเภทบทความ
บทความวิจัย (Research Articles)

เอกสารอ้างอิง

กรมส่งเสริมการปกครองท้องถิ่น. (2564). รายงานผลการดำเนินงานโครงการโรงเรียนประชารัฐ ในสังกัดองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น. สืบค้นเมื่อ 14 มีนาคม 2568, จาก https://www.dla.go.th/report/school2564

กมล รอดคล้าย. (2563). การบริหารงบประมาณและทรัพยากรทางการศึกษาแบบยืดหยุ่น. กรุงเทพฯ: จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

กมลวรรณ จันทร และศันสนีย์ จะสุวรรณ์. (2564). การบริหารสถานศึกษายุคโลกพลิกผัน ฉลาดรู้ เท่าทันดิจิทัล. ใน การประชุมวิชาการนำเสนอผลงานวิจัยระดับชาติและนานาชาติ ครั้งที่ 14 (น. 10,004-10,005). กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนสุนันทา.

กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา. (2566). รายงานสถานการณ์ความเหลื่อมล้ำทางการศึกษาไทยปี 2566. สืบค้นเมื่อ 20 มีนาคม 2568, https://www.eef.or.th/report2023

กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา. (2568ก). การศึกษายืดหยุ่น: ฉากทัศน์ใหม่ในอนาคต เปิดทางเลือกที่หลากหลายให้เด็กไทย. สืบค้นเมื่อ 12 มีนาคม 2568, จาก https://flexiblelearning.eef.or.th/article-1975/

กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา. (2568ข). แนวทางการบริหารจัดการศึกษาที่ยืดหยุ่นสำหรับสถานศึกษา. สืบค้นเมื่อ 22 มีนาคม 2568, จาก https://www.eef.or.th/flexible-edu-guide

เกรียงศักดิ์ เจริญวงศ์ศักดิ์. (2563). การคิดเชิงวิเคราะห์ (พิมพ์ครั้งที่ 8). กรุงเทพฯ: ซัคเซส.

ขวัญข้าว ตะติยรัตน์, ศักดิ์สิทธิ์ ฤทธิลัน และสุพจน์ ดวงเนตร (2564). การพัฒนาแบบวัดทักษะ การคิดเชิงบริหาร กลุ่มทักษะกำกับตนเอง ของนักเรียนระดับชั้นมัธยมศึกษาตอนต้น ในโรงเรียนขยายโอกาส. วารสารเทคโนโลยีและสื่อสารการศึกษา, 4(12), น. 129-140.

จิรัฏฐวัฒน์ ศิริบุตร และสุพัตรา จันทนะศิริ. (2564). อิทธิพลของภาวะผู้นำการเปลี่ยนแปลงและวัฒนธรรมองค์กรที่ส่งผลต่อแรงจูงใจในการปฏิบัติงานของพนักงานบริษัทเอกชน รุ่นเจเนอเรชั่นวายในจังหวัดอุดรธานี. วารสารศิลปศาสตร์และวิทยาการจัดการ, 8(1), น. 20-35.

ธนาคารโลก. (2565). การพัฒนาทุนมนุษย์ในประเทศไทย: บทวิเคราะห์สถานการณ์และข้อเสนอแนะ. สืบค้นเมื่อ 29 มีนาคม 2568, จาก https://www.worldbank.org/th/country/thailand/publication/human-capital-review

ทิพรัตน์ สิทธิวงศ์ และศศิธร นาม่วงอ่อน. (2560). การพัฒนารูปแบบการเรียนการสอนตามแนวคิดการศึกษาอิงสถานที่ร่วมกับกระบวนการQSCCS สำหรับหลักสูตรสถานศึกษาเพื่อส่งเสริมการเรียนรู้ในศตวรรษที่ 21 ของนักเรียนในระดับมัธยมศึกษา. พิษณุโลก: คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยนเรศวร.

นันทวัน ทองพิทักษ์, เสนอ ภิรมจิตรผ่อง และสมาน อัศวภูมิ (2559). การเรียนรู้แบบยืดหยุ่นทางเลือกสำหรับการเรียนการสอนในศตวรรษที่ 21. วารสารครุศาสตร์ อุตสาหกรรม. มจพ, 5(2), น. 208-217.

บุษกร สุวรรณศรี และลักขณา สริวัฒน์. (2563). การพัฒนาแนวทางการจัดการเรียนรู้ที่เน้นผู้เรียนเป็นสำคัญของครูสังกัดสำนักงานส่งเสริมการศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัย. Journal of Modern Learning Development, 5(1), น. 17-33.

พรชัย เจดามาน, ขจรศักดิ์ บัวระพันธ์, โชคชัย ยืนยง, ไพรฑูรย์ พิมดี, อัคพงศ์ สุขมาตย์ และเจริญ สุขทรัพย์. (2566). ยุทธศาสตร์การบริหารจัดการศึกษาในพลวัตศตวรรษที่ 21 สู่การเป็นประชาคมอาเซียนอย่างยั่งยืนของกลุ่มประเทศในอนุภูมิภาคลุ่มแม่น้ำโขง. วารสารสหวิทยาการมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์, 6(1), น. 168-186.

รักษ์พงศ์ วงศาโรจน์. (2564). การศึกษายืดหยุ่น: ฉากทัศน์ใหม่ในอนาคต เปิดทางเลือกที่หลากหลายให้เด็กไทย. สืบค้นเมื่อ 30 มีนาคม 2568, จาก https://flexiblelearning.eef.or.th/article-1975/

รัตนาวดี เที่ยงตรง และฉลอง ชาตรูประชีวิน. (2565). การศึกษาการใช้เทคโนโลยีดิจิทัลเพื่อการ จัดการเรียนรู้ของครูในสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาสุโขทัย เขต 2. Journal of Roi Kaensarn Academi, 7(8), น. 404-418.

สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน. (2562). รายงานนโยบายและยุทธศาสตร์การพัฒนาการศึกษาขั้นพื้นฐาน. กรุงเทพฯ: ผู้แต่ง.

สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน. (2566). รายงานผลการดำเนินงานหลักสูตรการศึกษาขั้นพื้นฐาน พ.ศ. 2566. สืบค้นเมื่อ 22 มีนาคม 2568, จาก https://www.obec.go.th/curriculum-report

สำนักงานสถิติแห่งชาติ. (2566ก). รายงานสถานการณ์แรงงานในประเทศไทย ปี 2566. กรุงเทพฯ: ผู้แต่ง.

สำนักงานสถิติแห่งชาติ. (2566ข). การสำรวจการนำความรู้ไปประยุกต์ใช้ในชีวิตจริงของนักเรียนไทย. สืบค้นเมื่อ 20 มีนาคม 2568, จาก https://www.nso.go.th/survey/student-application

สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา. (2564). การบริหารจัดการศึกษาไทยด้วยนวัตกรรมและเทคโนโลยี. กรุงเทพฯ: 21 เซ็นจูรี่.

อัจฉรา นิยมาภา. (2564). รูปแบบการบริหารสถานศึกษาวิถีใหม่สู่คุณภาพการศึกษาที่พึงประสงค์ใน

บริบทที่เปลี่ยนแปลง. วารสารศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาสารคาม, 14(2), น. 178-195.

Black, P. & Wiliam, D. (2018). Classroom assessment and pedagogy. Assessment in Education: Principles, Policy & Practice, 25(6), pp. 551-575. https://doi.org/10.1080/0969594X.2018.1441807

Brookings Institution. (2022). Effective education models for rural areas: Strategies for closing gaps. The United States of America, Brookings Institution Press.

Bronfenbrenner, U. (1979). The Ecology of Human Development: Experiments by Nature and Design. Cambridge, MA: Harvard University Press.

Caldwell, B. J. & Spinks, J. M. (2013). The Self-Transforming School. MD, United States: Routledge.

Dweck, C. S. (2019). Mindset: The new psychology of success (Updated ed.). New York: Random House.

Fullan, M. (2016). The new meaning of educational change (4th ed.). New York: Teachers College Press.

Gamage, D. T. & Pang, N. S. K. (2003). Leadership and management in education: Developing essential skills and competencies. Hong Kong, China: The Chinese University Press.

Hanushek, E. A. & Woessmann, L. (2012). Do better schools lead to more growth? Cognitive skills, economic outcomes, and causation. Journal of Economic Growth, 17(4), pp. 267-321. https://doi.org/10.1007/s10887-012-9081-x

Hallinger, P. (2003). Leading educational change: Reflections on the practice of instructional and transformational leadership. Cambridge Journal of Education, 33(3), pp. 329-351.

Hattie, J. (2009). Visible learning: A synthesis of over 800 meta-ana lyses related to achievement. London: Routledge.

Hoy, W. & Miskel, C. (2012). Educational Administration: Theory, Research, and Practice (9th ed.). NY: McGraw-Hill Higher Education.

Levin, J. A. & Datnow, A. (2012). The principal role in data-driven decision making: Using case study data to develop a model for the implementation of data use. School Effectiveness and School Improvement, 23(2), pp. 179-201.

McKinsey and Company. (2023). Economic potential of generative AI. Retrieved February 24, 2025, from https://www.mckinsey.com/capabilities/mckinsey-digital/our-insights/the-economic-potential-of-generative-ai-the-next-productivity-frontier

Organisation for Economic Co-operation and Development. (2020). Education in the digital age: Addressing the challenges of the 21st century. OECD Publishing. Retrieved February 15, 2025, from https://doi.org/10.1787/5e6b7a2b-en

Organisation for Economic Co-operation and Development. (2022). Education at a glance 2022: OECD indicators. OECD Publishing. Retrieved February 12, 2025, from https://doi.org/10.1787/19991487

Sarikaya, M. & Erdogan, C. (2016). A model for educational management practices in rural schools. Educational Management Administration & Leadership, 44(5), pp. 718-735.

Stufflebeam, D. L. & Shinkfield, A. J. (2007). Evaluation theory, models and applications. San Francisco, CA: Jossey-Bass.

United Nations Educational, Scientific & Cultural Organization. (2021a). Future of education: Learning to become. UNESCO Publishing. Retrieved February 10, 2025, from https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000377381

United Nations Educational, Scientific & Cultural Organization. (2021b). Reimagining our futures together: A new social contract for education. Paris, UNESCO Publishing.

Zhao, Y. (2022). Exploring the structural relationship between university support, students' technostress, and burnout in technology-enhanced learning. The Asia-Pacific Education Researcher, 31(5), pp. 463-473.