การยกระดับเส้นใยต้นไหลและเส้นใยต้นธูปฤาษีเป็นพืชมูลค่าสูงโดยใช้นวัตกรรม การย้อมสีครามธรรมชาติเพื่อพัฒนาเป็นผลิตภัณฑ์ไลฟ์สไตล์เชิงนิเวศสิ่งแวดล้อม ที่เพิ่มรายได้ให้กับชุมชน
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) พัฒนาสูตรการย้อมครามบนเส้นใยต้นไหลและเส้นใยต้นธูปฤาษี 2) เพื่อยกระดับทักษะนวัตกร และ 3) เพื่อยกระดับมูลค่าเศรษฐกิจในชุมชนเพิ่มขึ้นมากกว่าร้อยละ 15 การวิจัยใช้กระบวนการวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วมโดยให้กลุ่มนวัตกรมีส่วนร่วมในการวางแผน ทดลองและพัฒนาสูตรย้อมคราม สังเกตและบันทึกผลการทดลองย้อมสี และสะท้อนผลร่วมกันเพื่อปรับปรุงนวัตกรรม มีการรวบรวมข้อมูลจากการสัมภาษณ์เชิงโครงสร้างและแบบสอบถามจากนวัตกร จำนวน 64 คน รวมทั้งผู้ให้ข้อมูลสำคัญ ได้แก่ ผู้เชี่ยวชาญตรวจวิเคราะห์สีและเส้นใย จำนวน 1 คน ด้วยเครื่องวัดค่าสี General Colorimeter NR10QC สถิติที่ใช้ในการวิจัย ได้แก่ ความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน เพื่อสรุปผลการพัฒนานวัตกรรมเชิงปฏิบัติการ
ผลการวิจัยพบว่า การพัฒนาสูตรย้อมครามในส่วนผสมใหม่ที่เติมสารให้รสเปรี้ยวลงในน้ำย้อมครามส่งผลให้เส้นใยพืชทั้ง 2 ชนิดติดสีเป็นสีเขียวเข้มไปจนถึงสีเขียวอ่อน โดยเมื่อนำมาออกแบบเป็นผลิตภัณฑ์ไลฟ์สไตล์เชิงนิเวศสิ่งแวดล้อมและแปรรูปเพื่อจำหน่ายพบว่านวัตกรมีรายได้เฉลี่ยเพิ่มขึ้นจากเดิมร้อยละ 38 และทักษะนวัตกรได้รับการพัฒนาและยกระดับสูงขึ้น
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
กรมวิทยาศาสตร์บริการ. (2558). มาตรฐานและเทคนิคการทอผ้าไหมและการย้อมสีธรรมชาติ. กรุงเทพฯ: ผู้แต่ง.
กรมส่งเสริมการเกษตร, กองส่งเสริมวิสาหกิจชุมชน. (2568). รายงานสรุปประเภทกิจการของวิสาหกิจชุมชนและ/เครือข่ายที่ผลิตสินค้าและบริการ . สืบค้นเมื่อ 9 กุมภาพันธ์ 2568, จาก https://smce2023.doae.go.th/smce1/report/report_smce_activity_2.php
จิรภัทร เริ่มศรี และจันทิมา เขียวแก้ว. (2562). กลยุทธ์การสื่อสารอัตลักษณ์ผ้าย้อมครามสกลนคร.วารสาร มจร สังคมศาสตร์ปริทรรศน์, 8(4), น. 178-190.
ชุติมา สังคะหะ, โสรฌา เครือเมฆ, พรสิน สุภวาลย์, อักษร สวัสดี, อภิศักดิ์ คู่กระสังข์ และชัชญาภา วัฒนธรรม. (2566). การพัฒนาแหล่งเรียนรู้ชุมชนการย้อมสีเส้นกกจากพืชท้องถิ่น ตําบลท่าดินดํา อําเภอชัยบาดาล จังหวัดลพบุรี, Journal of Roi Kaensarn Academi, 8(5), น. 16-32.
ดนัย ชาทิพฮด. (2557). ผ้าย้อมคราม: การทำวัฒนธรรมให้กลายเป็นสินค้าในกระแสโลกาภิวัตน์. วารสารไทยศึกษา, 10(2), น. 87-116.
ธานี ชูกำเนิด, ฐิติมดี อาพัทธนานนท์, มารุต ดำชะอม และเอกรินทร์ สังข์ทอง. (2558). LIP Model: กระบวนการนวัตกรรมการเรียนรู้เพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืน, วารสาร มจร สังคมศาสตร์ปริทรรศน์, 4(3), น. 185-196.
ปริ่มมาลา ขำคมเขตต์ และอณิสณี แทนอาษา. (2567). ยกระดับผลิตภัณฑ์ชุมชนผลิตภัณฑ์เสื่อกกเพื่อส่งเสริมอาชีพท้องถิ่น จังหวัดร้อยเอ็ด. Journal for Developing the Social and Community, 11(3), น. 355-366.
บุญชม ศรีสะอาด. (2560). การวิจัยเบื้องต้น. กรุงเทพฯ: สุวีริยาสาส์น.
ปานฉัตท์ อินทร์คง. (2559). การออกแบบผลิตภัณฑ์วัฒนธรรม: แนวคิด รูปแบบ และการวิเคราะห์. กรุงเทพฯ: อันลิมิต พริ้นติ้ง.
พิพัฒน์ อภิรักษ์ธนากร. (2560). Eco design Thai Thai. กรุงเทพฯ: Ookbee.
วิบูลพร วุฒิคุณ และรัชนิกร กุสลานนท์. (2563). การออกแบบผลิตภัณฑ์ร่วมสมัยตามแนวคิดทุนทางวัฒนธรรม จากภูมิปัญญานวดแผนไทย. วารสารศิลปกรรมศาสตร์วิชาการ วิจัย และงานสร้างสรรค์, 7(1), น. 46-59.
สุกัญญา ดวงอุปมา และภัทรพร ภาระนาค. (2556). การถ่ายทอดองค์ความรู้ภูมิปัญญาท้องถิ่น การทอเสื่อกก. วารสารการพัฒนาชุมชนและคุณภาพชีวิต, 1(3), น. 195-203.
อุทุมพร หลอดโค. (2567). สภาพปัญหาการพัฒนากลุ่มอาชีพทอเสื่อผือตามแนวคิดวิสาหกิจชุมชน. วารสารบัณฑิตศึกษา มหาวิทยาลัยราชภัฏสกลนคร, 21(92), น. 63-72.
Istvan, R. (2013). Sustainable Community Development in Northeastern Thailand. The Inpaeng Network. In L. Brennan, L. Parker, T. A. Watne, J. Fien, D. T. Hue, & M. A. Doan (Eds.), Growing sustainable communities: A development guide for Southeast Asia (pp. 177-194). Tilde University Press. Retrieved August 5, 2025, from https://www.communityeconomies.org/sites/default/files/2019-08/Rado%202013_Sustainable%20Community%20Development%20in%20Northeastern%20Thailand.pdf
Surjit, P., Shanruthi, H., Sruthi, V., & Tarunvalavan, K. S. (2024). Natural indigo dyes: A potential dye for sustainability. In Sustainable textiles: Production, processing, manufacturing & chemistry (pp. 193-210). Springer. Retrieved October 10, 2025, from https://link.springer.com/chapter/10.1007/978-3-031-47471-2_9#citeas
Zahari, N. A., & Sabran, N. A. (2025). Bibliometric analysis of Indigofera research and applications in Asia-Pacific region. Coloration Technology, 141(2), pp. 101-116. Retrieved October 11, 2025, from https://link.springer.com/article/10.1007/s43621-025-01421-4
