รูปแบบการบริหารงานวิชาการเพื่อส่งเสริมการจัดการเรียนรู้เชิงรุกของครู ในโรงเรียนประถมศึกษา สังกัดสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน

Main Article Content

ชไมพร กุลบุตรดี
นเรศ ขันธะรี
ชวนคิด มะเสนะ

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อนำเสนอรูปแบบการบริหารงานวิชาการเพื่อส่งเสริมการจัดการเรียนรู้เชิงรุกของครูในโรงเรียนประถมศึกษา สังกัดสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน โดยวิจัยแบบผสมวิธี แบ่งเป็น 2 ระยะ ได้แก่ ระยะที่ 1 ศึกษาความต้องการจำเป็นและแนวทางการบริหารงานวิชาการ กลุ่มตัวอย่างที่ใช้ศึกษาความต้องการจำเป็น คือ ผู้บริหารสถานศึกษาและครูหัวหน้างานวิชาการ จำนวน 370 คน ได้มาโดยการกำหนดขนาดกลุ่มตัวอย่าง ตามสูตรของ Yamane และสุ่มแบบแบ่งชั้นเก็บข้อมูลจากแบบสอบถาม วิเคราะห์ข้อมูลด้วยค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และค่าดัชนีความต้องการจำเป็น กลุ่มเป้าหมายที่ใช้ศึกษาแนวทางการบริหารงานวิชาการ คือ ผู้บริหารสถานศึกษาและครูหัวหน้างานวิชาการจากสถานศึกษาที่มีแนวปฏิบัติที่ดี จำนวน 3 โรงเรียน รวม 6 คน ได้มาโดยการเลือกแบบเจาะจง เก็บข้อมูลจากแบบสัมภาษณ์แบบมีโครงสร้าง วิเคราะห์ข้อมูลด้วยการวิเคราะห์เนื้อหา และระยะที่ 2 ศึกษาการสร้างรูปแบบ โดยจัดประชุมสนทนากลุ่มผู้ทรงคุณวุฒิ จำนวน 12 คน ได้มาโดยการเลือกแบบเจาะจง เครื่องมือที่ใช้คือ ประเด็นการสนทนากลุ่มและแบบประเมินรูปแบบเพื่อตรวจสอบความเหมาะสมและความเป็นไปได้ วิเคราะห์ข้อมูลด้วยค่าเฉลี่ย และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน


ผลการวิจัยพบว่า ความต้องการจำเป็นอยู่ระหว่าง 0.35-0.55 รูปแบบที่พัฒนาขึ้นประกอบด้วย 5 องค์ประกอบ คือ หลักการ วัตถุประสงค์ วิธีดำเนินการ 6 ด้าน การประเมินผลและเงื่อนไขความสำเร็จ ผลการประเมินความเหมาะสมและความเป็นไปได้โดยรวมอยู่ในระดับมากที่สุด

Article Details

รูปแบบการอ้างอิง
กุลบุตรดี ช., ขันธะรี น., & มะเสนะ ช. (2026). รูปแบบการบริหารงานวิชาการเพื่อส่งเสริมการจัดการเรียนรู้เชิงรุกของครู ในโรงเรียนประถมศึกษา สังกัดสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน. วารสารราชพฤกษ์, 24(3), 615–629. https://doi.org/10.14456/rpjnrru.2026.35
ประเภทบทความ
บทความวิจัย (Research Articles)

เอกสารอ้างอิง

กมลรัตน์ แก่นจันทร์, นารีรัตน์ รักวิจิตรกุล และเจริญ ราชโสภา. (2560). การพัฒนารูปแบบการบริหารงานวิชาการในสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาสกลนคร เขต 3. วารสารศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาสารคาม, 11(3), น. 231-243.

กระทรวงศึกษาธิการ. (2562). การจัดการเรียนรู้เชิงรุก กลุ่มมาตรฐานการศึกษา สำนักมาตรฐานการศึกษาและพัฒนาการเรียนรู้ สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา. กรุงเทพฯ: 21 เซ็นจูรี่.

กระทรวงศึกษาธิการ. (2568). หลักสูตรการศึกษาประถมศึกษาตอนต้น (ชั้นประถมศึกษาปีที่ 1-3) พุทธศักราช 2568. กรุงเทพฯ: ผู้แต่ง.

ดุสิตา เลาหพันธุ์. (2566). รูปแบบการบริหารงานวิชาการแบบมีส่วนร่วมเพื่อส่งเสริมการจัดการเรียนรู้ยุคใหม่สำหรับโรงเรียนสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาจันทบุรี ตราด (วิทยานิพนธ์ดุษฎีบัณฑิต, มหาวิทยาลัยนอร์ทกรุงเทพ).

ทรงศักดิ์ ภูสีอ่อน. (2564). การวิจัยและพัฒนาทางการศึกษา (พิมพ์ครั้งที่ 3). มหาสารคาม: ตักสิลาการพิมพ์.

นูรีนา แวดือเระ, พรพนา ศรีสถานนท์, ปราการ เมธาวิวรรธน์กุล และสุวัฒน์ วัฒนวงศ์. (2566). ความสัมพันธ์ระหว่างภาวะผู้นำทางวิชาการของผู้อำนวยการโรงเรียนกับบทบาทของครูในการจัดการเรียนรู้เชิงรุกของโรงเรียนเอกชนในระบบสังกัดสำนักงานการศึกษาเอกชน จังหวัดปัตตานี. วารสารรัชต์ภาคย์, 17(54), น. 368-380.

บุญชม ศรีสะอาด. (2560). การวิจัยเบื้องต้น (พิมพ์ครั้งที่ 10). กรุงเทพฯ: สุวีริยาสาสน์.

ประเสริฐ กอบสุข และชัยยนต์ เพาพาน. (2565). ภาวะผู้นำทางวิชาการของผู้บริหารสถานศึกษาที่ส่งผลต่อประสิทธิภาพการสอนของครูในสถานศึกษาสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาร้อยเอ็ด เขต 1. วารสารการบริหารและนิเทศการศึกษา มหาวิทยาลัยมหาสารคาม, 13(2), น. 33-44.

พิมพันธ์ เดชะคุปต์. (2563). การเรียนรู้เชิงรุกแบบรวมพลังกับ PLC เพื่อการพัฒนา (พิมพ์ครั้งที่ 4). กรุงเทพฯ: จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

สมาน อัศวภูมิ. (2558). การใช้วิจัยพัฒนารูปแบบในวิทยานิพนธ์ระดับปริญญาเอก. วารสารศาสตร์มหาวิทยาลัยราชภัฏอุบลราชธานี, 2(2), น. 76-85.

สุจิตตรา มูลอินทร์ และปริยาภรณ์ ตั้งคุณานันต์. (2565). คุณลักษณะของผู้บริหารที่ส่งผลต่อการจัดการเรียนรู้เชิงรุกของครู สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาฉะเชิงเทรา.วารสารศิลปากรศึกษาศาสตร์วิจัย, 14(2), น. 79-94.

สุประวีณ์ ทิพย์โพธิ์, ณรงค์ พิมสาร และสิริกาญจน์ ธนวุฒิพรพินิต. (2563). รูปแบบการบริหารงานวิชาการสู่ความเป็นเลิศของโรงเรียน สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา เขต 1. วารสารศึกษาศาสตร์สาร มหาวิทยาลัยเชียงใหม่, 4(2), น. 56-69.

สุวิมล ว่องวาณิช. (2562). การวิจัยประเมินความต้องการจำเป็น. กรุงเทพฯ: จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาแห่งชาติ. (2560). แผนการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2560-2579. กรุงเทพฯ: ผู้แต่ง.

สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา. (2562ก). กรอบสมรรถนะหลักของผู้เรียนระดับการศึกษาขั้นพื้นฐาน. กรุงเทพฯ: พริกหวานกราฟฟิค.

สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา. (2562ข). มาตรฐานการศึกษาของชาติ พ.ศ. 2561 (พิมพ์ครั้งที่ 2). นนทบุรี: 21 เซ็นจูรี่.

อนุสสรา เฉลิมศรี. (2563). การพัฒนาความสามารถในการจัดการเรียนรู้เชิงรุกของครูประถมศึกษาด้วยกระบวนการชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพ (วิทยานิพนธ์ดุษฎีบัณฑิต, มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ).

อรไท แสงลุน. (2564). การพัฒนารูปแบบการส่งเสริมความสามารถในการจัดการเรียนรู้เชิงรุกของครูโดยใช้การศึกษาชั้นเรียนผ่านชุมชนแห่งการเรียนรู้เชิงวิชาชีพ (วิทยานิพนธ์ดุษฎีบัณฑิต, มหาวิทยาลัยนเรศวร).

Raes, A. (2022). Exploring student and teacher experiences in hybrid learning environments: Does presence matter? Postdigital Science and Education, 4(1), pp. 138-159. https://doi.org/10.1007/s42438-021-00274-0

Stanislaus, I. (2023). The power of proactive learning: Enhancing retention and engagement in education. International Collaboration Book Chapter. Movement from Traditional to Modern Learning, 1(1), pp. 132-147. Retrieved January 20, 2026, from https://publisher.stipas.ac.id:80/index.php/pbs/article/view/14

Thomas, M. B., Muscat, A., Zuccolo, A., Luguetti, C. N., & Watt, A. (2025). Navigating pedagogical innovation in higher education: Education academics’ experiences with active and inquiry-based learning in intensive teaching. Innovative Higher Education, 50(6), pp. 1917-1943. https://doi.org/10.1007/s10755-025-09807-y

Yamane, T. (1967). Statistics: An introductory analysis (2nd ed.). New York: Harper & Row.