รูปแบบการส่งเสริมสมรรถนะความเป็นนวัตกรภูมิปัญญารุ่นใหม่สู่การขับเคลื่อนการพัฒนาผลิตภัณฑ์บนฐานภูมิปัญญาท้องถิ่นแบบมีส่วนร่วมของวิสาหกิจชุมชน ในเขตพื้นที่เทศบาลนครเชียงราย จังหวัดเชียงราย
Main Article Content
บทคัดย่อ
การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาแนวทางพัฒนาผลิตภัณฑ์บนฐานภูมิปัญญาท้องถิ่นแบบมีส่วนร่วมของวิสาหกิจชุมชนในเขตเทศบาลนครเชียงราย 2) พัฒนารูปแบบการส่งเสริมสมรรถนะความเป็นนวัตกรภูมิปัญญารุ่นใหม่ และ 3) ศึกษาผลการทดลองใช้และประเมินผลรูปแบบ โดยใช้ระเบียบวิธีวิจัยแบบผสานวิธี ได้แก่ การศึกษาแนวทางการพัฒนาผลิตภัณฑ์ การพัฒนารูปแบบ และการทดลองใช้ แหล่งข้อมูล ได้แก่ ปราชญ์ท้องถิ่น ผู้นำชุมชน สมาชิกวิสาหกิจชุมชน ครู 20 คน และกลุ่มทดลอง คือ นักเรียน 60 คน เครื่องมือวิจัย ได้แก่ แบบสัมภาษณ์ แบบบันทึกการสังเกต แบบบันทึกกระบวนการ AIC แบบประเมินคุณภาพรูปแบบ แบบทดสอบวัดผลสัมฤทธิ์ แบบประเมินสมรรถนะ และแบบประเมินคุณภาพผลิตภัณฑ์ วิเคราะห์ข้อมูลด้วยการวิเคราะห์เนื้อหา ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และการทดสอบค่าทีแบบกลุ่มตัวอย่างสัมพันธ์กัน
ผลการวิจัยพบว่า 1) แนวทางการพัฒนาผลิตภัณฑ์มี 3 ด้าน ได้แก่ การพัฒนาผลิตภัณฑ์ การพัฒนาการตลาด และการพัฒนาศักยภาพชุมชน 2) รูปแบบการส่งเสริมสมรรถนะความเป็น นวัตกรภูมิปัญญารุ่นใหม่สู่การขับเคลื่อนการพัฒนาผลิตภัณฑ์บนฐานภูมิปัญญาท้องถิ่นแบบมีส่วนร่วมของวิสาหกิจชุมชน โดยบูรณาการการเรียนรู้แบบโครงงานเป็นฐานร่วมกับเทคนิค SCAMPER มีองค์ประกอบตามแนวคิดเชิงระบบ ประกอบด้วย ปัจจัยนำเข้า กระบวนการ ผลผลิต และผลลัพธ์มีคุณภาพอยู่ในระดับมาก 3) ผู้เรียนมีผลสัมฤทธิ์สูงกว่าก่อนใช้และมีสมรรถนะความเป็นนวัตกร อยู่ในระดับดีมาก ผลิตภัณฑ์มีคุณภาพอยู่ในระดับมาก
Article Details

อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ กรมส่งเสริมการเกษตร. (2560). แผนยุทธศาสตร์ส่งเสริมการเกษตรระยะ 20 ปี (พ.ศ. 2560-2579) และแผนปฏิบัติงานระยะ 5 ปี (พ.ศ. 2560-2564). กรุงเทพฯ: นิวธรรมดาการพิมพ์ (ประเทศไทย).
จามรี พระสุนิล และนพพร จันทรนำชู. (2567). การพัฒนานวัตกรชาวบ้านสู่การพัฒนาที่ยั่งยืน จังหวัดเชียงราย. วารสารศิลปศาสตร์ มหาวิทยาลัยอุบลราชธานี, 20(1), น. 52-77.
จีรพร วงค์ขัติย์, ณัชพล หลั่งนาค, อดิศักดิ์ ย่อมเยา, จริยา แก้วภักดี และพรสุนีย์ เพชรน้ำค้าง. (2565). แนวทางการเสริมสร้างการเจริญเติบโตของวิสาหกิจขนาดย่อมในจังหวัดเชียงราย. วารสารวิจัยและวิชาการภาคตะวันออกเฉียงเหนือ, 12(3), น. 123-138.
บุญชม ศรีสะอาด. (2560). การวิจัยเบื้องต้น (พิมพ์ครั้งที่ 10 ฉบับปรับปรุงใหม่). กรุงเทพฯ: สุวีริยาสาส์น.
ปรียศรี พรหมจินดา, โสมฉาย บุญญานันต์ และดวงกมล ไตรวิจิตรคุณ. (2568). กระบวนการ พัฒนานวัตกรหัตถกรรมจักสานร่วมสมัยภายใต้แนวคิดเศรษฐกิจสร้างสรรค์: การศึกษา แบบพหุกรณี. วารสารสังคมศาสตร์และวัฒนธรรม, 9(5), น. 107-122.
ภานนท์ คุ้มสุภา. (2562). นวัตกรท้องถิ่นรุ่นใหม่กับการแพร่กระจายนวัตกรรมสู่ชุมชน. วารสารนิเทศศาสตร์ธุรกิจบัณฑิตย์, 13(2), น. 258-299.
วิภาดา ญาณสาร, ยศสรัล ศรีสุข และนภัสกรณ์ ทะเมย. (2569). การพัฒนานวัตกรรมภูมิปัญญา ท้องถิ่นเพื่อเสริมสร้างความสามารถในการแข่งขันและความยั่งยืนของวิสาหกิจกาแฟป่า อินทรีย์ชุมชนบ้านป๊อก จังหวัดเชียงใหม่. วารสารศิลปะและวัฒนธรรมลุ่มแม่น้ำมูล, 15(1), น. 124-143.
ลักขณา สุกใส, สุทธิพงศ์ หกสุวรรณ, ศิริพร พึ่งเพ็ชร์ และพรชัย เจดามาน. (2564). การพัฒนาศักยภาพชุมชนยั่งยืนการผลิตผลิตภัณฑ์ภูมิปัญญาท้องถิ่น “ผ้าไหมพื้นเมือง” บนฐานแนวคิดเศรษฐกิจพอเพียงและเศรษฐกิจสร้างสรรค์ของชุมชนจังหวัดชัยภูมิ. วารสารสังคมศาสตร์และมานุษยวิทยาเชิงพุทธ, 6(7), น. 382-398.
สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. (2565). แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 13 (พ.ศ. 2566-2570). กรุงเทพฯ: สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ สำนักนายกรัฐมนตรี.
องค์การบริหารส่วนจังหวัดเชียงราย. (2564). แผนพัฒนาท้องถิ่น (พ.ศ. 2566-2570) องค์การบริหารส่วนจังหวัดเชียงราย. เชียงราย: กองยุทธศาสตร์และงบประมาณ องค์การบริหารส่วนจังหวัดเชียงราย.
Bertalanffy, L. von. (1968). General system theory: Foundations, development, applications. New York, NY: George Braziller.
Best, J. W. (1981). Research in education (4th ed.). Englewood Cliffs, NJ: Prentice-Hall.
Bui, H. T. T., Kaur, A., & Nguyen, T. T. T. (2025). Exploring the impact of project-based learning with SCAMPER and Trello on creative thinking of engineering students. European Journal of Engineering Education, 50(5), pp. 948-965. https://doi.org/10.1080/03043797.2025.2474047
Carayannis, E. G., Dezi, L., Gregori, G., & Calo, E. (2022). Smart environments and techno-centric and human-centric innovations for Industry and Society 5.0: A quintuple helix innovation system view towards smart, sustainable, and inclusive solutions. Journal of the Knowledge Economy, 13(2), pp. 926-955.
Davletova, A., Nazarova, A., Alzhanova, A., & Lazareva, Y. (2025). How does student creativity depend on teaching methods at the institute? Modern information technologies for education and creativity as manifestations of the specifics of the psyche. Cogent Education, 12(1), Article 2482502. https://doi.org/10.1080/2331186X.2025.2482502
Dey, A., & Gupta, A. (2022). Grassroots innovation-based sustainable livelihoods: Role of intermediaries. In G. B. Melles (Ed.), Designing social innovation for sustainable livelihoods (pp. 151–165). Singapore: Springer Nature Singapore.
Eberle, B. (1996). Scamper: Games for imagination development. Waco, TX: Prufrock Press.
Joyce, B., Weil, M., & Calhoun, E. (2015). Models of teaching (9th ed.). Boston, MA: Pearson.
Kitipadung, J., & Jaiborisudhi, W. (2023). Community enterprise in processed agricultural products after the COVID-19: Problems and adaptation for the development of grassroots economy. WSEAS Transactions on Business and Economics, 20, pp. 573-585.
Krippendorff, K. (2018). Content analysis: An introduction to its methodology (4th ed.). Thousand Oaks, CA: SAGE.
Larmer, J., Mergendoller, J., & Boss, S. (2015). Setting the standard for project based learning: A proven approach to rigorous classroom instruction. Alexandria, VA: ASCD.
Matthews, C. H., & Brueggemann, R. F. (2015). Innovation and entrepreneurship: A competency framework. New York, NY: Routledge.
Pretty, J. (2002). Agri-culture: Reconnecting people, land and nature. London, England: Earthscan.
Rahman, N., Sari, N., & Liswijaya. (2024). Validity of project based learning model integrated Sasambo local wisdom to improve students' entrepreneurial science thinking. Orbital: Jurnal Pendidikan Kimia, 8(2), pp. 224-234.