การจัดการเรียนรู้สืบเสาะบนฐานการออกแบบ 6E ตามแนวคิดสิ่งแวดล้อมศึกษา เพื่อพัฒนาแนวปฏิบัติทางวิทยาศาสตร์และวิศวกรรมศาสตร์ เรื่อง มนุษย์กับความยั่งยืนของทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 6

Main Article Content

เฉลิมพล โหมดมา
สุรีย์พร สว่างเมฆ

บทคัดย่อ

การวิจัยเชิงปฏิบัติการครั้งนี้ มีวัตถุประสงค์การวิจัย 1) เพื่อศึกษาแนวทางการจัดการเรียนรู้สืบเสาะบนฐานการออกแบบ 6E ตามแนวคิดสิ่งแวดล้อมศึกษา เพื่อพัฒนาแนวปฏิบัติทางวิทยาศาสตร์และวิศวกรรมศาสตร์ และ 2) เพื่อศึกษาการพัฒนาแนวปฏิบัติทางวิทยาศาสตร์และวิศวกรรมศาสตร์ ด้วยการจัดการเรียนรู้สืบเสาะบนฐานการออกแบบ 6E ตามแนวคิดสิ่งแวดล้อมศึกษา กลุ่มเป้าหมายคือ นักเรียนระดับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 6 จำนวน 38 คน เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย 1) แผนการจัดการเรียนรู้ จำนวน 3 แผน 2) แบบสะท้อนผลการจัดการเรียนรู้ และ 3) แบบประเมินแนวปฏิบัติทางวิทยาศาสตร์และวิศวกรรมศาสตร์ วิเคราะห์ข้อมูลโดยการวิเคราะห์เชิงเนื้อหาและค่าเฉลี่ย และตรวจสอบความน่าเชื่อถือด้วยวิธีการตรวจสอบแบบสามเส้าด้านแหล่งข้อมูล และด้านผู้วิจัยหรือผู้เก็บข้อมูล


ผลการวิจัย พบว่า 1) แนวทางการจัดการเรียนรู้สืบเสาะบนฐานการออกแบบ 6E ตามแนวคิดสิ่งแวดล้อมศึกษามี 6 ขั้นตอน ได้แก่ (1) กระตุ้นการตั้งคำถามทางวิทยาศาสตร์จากการวิเคราะห์สถานการณ์ปัญหา (2) สืบค้นและจัดระเบียบข้อมูลเพื่อสร้างแบบจำลองที่แสดงความสัมพันธ์ระหว่างสาเหตุและผลกระทบ (3) อธิบายโดยใช้แบบจำลองร่วมกับหลักฐานที่น่าเชื่อถือ (4) ออกแบบแนวทางแก้ปัญหาโดยสร้างแบบจำลองการแก้ปัญหา (5) แลกเปลี่ยนความคิดเห็นผ่านการอภิปรายและโต้แย้งเชิงเหตุผล และ (6) ประเมินและปรับปรุงแก้ไขแบบจำลอง 2) แนวปฏิบัติทางวิทยาศาสตร์และวิศวกรรมศาสตร์ของนักเรียนมีพัฒนาการเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่องในแต่ละวงจรปฏิบัติการ โดยมีค่าเฉลี่ยรวมเท่ากับ 1.41, 1.99 และ 2.45 ตามลำดับ จากคะแนนเต็ม 3 คะแนน

Article Details

รูปแบบการอ้างอิง
โหมดมา เ., & สว่างเมฆ ส. (2026). การจัดการเรียนรู้สืบเสาะบนฐานการออกแบบ 6E ตามแนวคิดสิ่งแวดล้อมศึกษา เพื่อพัฒนาแนวปฏิบัติทางวิทยาศาสตร์และวิศวกรรมศาสตร์ เรื่อง มนุษย์กับความยั่งยืนของทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 6. วารสารราชพฤกษ์, 24(3), 598–614. https://doi.org/10.14456/rpjnrru.2026.34
ประเภทบทความ
บทความวิจัย (Research Articles)
ประวัติผู้แต่ง

สุรีย์พร สว่างเมฆ, คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยนเรศวร

Faculty of Education Naresuan University. Assistant professor 

เอกสารอ้างอิง

กรกนก เลิศเดชาภัทร และชาตรี ฝ่ายคำตา. (2562). การวิเคราะห์แนวปฏิบัติทางวิทยาศาสตร์และวิศวกรรมศาสตร์ที่พบในหลักสูตรวิทยาศาสตร์ (ฉบับปรับปรุง). วารสารหน่วยวิจัย วิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี และสิ่งแวดล้อมเพื่อการเรียนรู้, 10(2), น. 231-246. https://doi.org/10.14456/jstel.2019.16

จรรยา ดาสา. (2560). การสืบเสาะวิทยาศาสตร์ในมาตรฐานการเรียนรู้วิทยาศาสตร์ยุคใหม่ของประเทศสหรัฐอเมริกา. วารสารมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์, 8(2), น. 123-132.

จุฑาทิพย์ หาญกุดตุ้ม, สมภารธัชธรณ์ ศิโลศรีไช และสัญญา เคณาภูมิ. (2566). การจัดการเรียนรู้โดยใช้คำถามเป็นฐาน Question-based-learning Management. วารสารราชภัฏสุรินทร์วิชาการ, 1(5), น. 67-82. https://doi.org/10.14456/jasrru.2023.33

ณัฐพล กวดไทย. (2563). การพัฒนาความสามารถในการสร้างแบบจำลองของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4 รายวิชาชีววิทยา ด้วยการจัดการเรียนรู้โดยใช้แบบจำลองเป็นฐาน. วารสารวิชาการมหาวิทยาลัยราชภัฏศรีสะเกษ, 14(2), น. 63-71.

นิภาพร ช่วยธานี. (2562). การพัฒนารูปแบบการจัดการเรียนรู้แบบสะเต็มศึกษาที่บูรณาการการสร้างข้อโต้แย้ง (6E+A) เพื่อส่งเสริมทักษะการแก้ปัญหาทางสะเต็มของนักศึกษาปริญญาตรี (วิทยานิพนธ์ดุษฎีบัณฑิต, มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ).

ปัทมา จงลือชา. (2565). การพัฒนาความคิดสร้างสรรค์ทางวิทยาศาสตร์ของนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 3 โดยใช้การจัดกิจกรรมการเรียนรู้โดยการออกแบบ 6E (The 6E Learning by Design) ตามแนวคิดสตีม (STEAM EDUCATION). Journal of Education Issues, 8(2), น. 142-150.

ภัทราภรณ์ เจริญศิลป์. (2567). การพัฒนาการจัดการเรียนรู้โดยใช้การออกแบบ 6E ตามแนวคิด STEAM ร่วมกับปัญหาเป็นฐานเพื่อส่งเสริมสมรรถนะทางวิทยาศาสตร์ด้านการประเมิน และการออกแบบกระบวนการสืบเสาะหาความรู้ทางวิทยาศาสตร์ เรื่อง ปฏิกิริยาเคมี สำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3. Journal of MCU Ubon Review, 10(1), น. 1427-1441.

รัตติกร โสมสมบัติ. (2563). รูปแบบการส่งเสริมการจัดการเรียนรู้สิ่งแวดล้อมศึกษาเพื่อการพัฒนาอย่างยั่งยืนในสถานศึกษาอาชีวศึกษาเอกชน (วิทยานิพนธ์ดุษฎีบัณฑิต, มหาวิทยาลัยธุรกิจบัณฑิตย์).

สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี. (2561). การจัดการเรียนรู้ตามแนวทางสะเต็มศึกษาแบบ 6E Learning. นิตยสารสถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี, 46(212), น. 32-36.

อมรพัชรีรัตน์ ปฐมพรหมมา และสิรินภา กิจเกื้อกูล. (2567). การจัดการเรียนรู้ตามแนวทางสะเต็มศึกษาเพื่อส่งเสริมการปฏิบัติทางวิทยาศาสตร์และวิศวกรรมศาสตร์ของนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 เรื่อง สมบัติทางกายภาพของวัสดุ. Journal of Roi Kaensarn Academi, 9(11), น. 1220-1237.

อาทิตยา จิตร์เอื้อเฟื้อ. (2561). การพัฒนาทักษะการตั้งคำถามทางวิทยาศาสตร์ของนิสิตครูวิทยาศาสตร์ โดยใช้กิจกรรมสืบเสาะลูกโป่งน้ำแข็งและการโค้ชเพื่อการรู้คิดในรายวิชาทักษะการจัดการเรียนรู้เฉพาะสาขา. วารสารวิทยาศาสตร์ มศว, 34(1), น. 187-205.

เอกภูมิ จันทรขันตี. (2559). การจัดการเรียนการสอนเพื่อส่งเสริมทักษะการโต้แย้งในชั้นเรียนวิทยาศาสตร์. วารสารมหาวิทยาลัยราชภัฏยะลา, 11(1), น. 217-232.

Burke, B. N. (2014). The ITEEA 6E learning bydesignTM model: Maximizing informed design and inquiry in the integrative STEM Classroom. Technology and Engineering Teacher, 73(6), pp. 14-19.

Capraro, R. M., Capraro, M. M., & Morgan, J. R. (Eds.). (2013). STEM project-based learning: An integrated science, technology, engineering, and mathematics (STEM) approach (2nd ed.). Rotterdam: Sense Publishers.

Householder, D. L., & Hailey, C. E. (2012). Incorporating engineering design challenges into STEM courses. Retrieved March 23, 2026, from https://digitalcommons.usu.edu/ncete_publications/166

Krajcik, J., McNeill, K. L., & Reiser, B. J. (2008). Learning-goals-driven design model: Developing curriculum materials that align with national standards and incorporate project-based pedagogy. Science Education, 92(1), pp. 1-32.

Love, T. S., & Deck, A. (2015). The Ocean Platform Engineering design challenge. Retrieved June 26, 2025, from https://s3.amazonaws.com/nstacontent/ss1503_33.pdf.

Martinez Solano, J. F. (2016). Wenceslao J. Gonzalez: Bas van Fraassen’s approach to representation and models in science. Journal for General Philosophy of Science, 47(1), pp. 261-264.

McNeill, K. L., Lizotte, D. J., Krajcik, J., & Marx, R. W. (2006). Supporting students’ construction of scientific explanations by fading scaffolds in instructional materials. Journal of the Learning Sciences, 15(2), pp. 153-191.

National Research Council (NRC). (2012). A Framework for K-12 Science Education: Practices, Crosscutting Concepts, and Core Ideas. Washington DC: The National Academies Press.

Office of Environmental Education and Public Affairs. (2014). Methods of Teaching Environmental Education Participant’s Guide. Raleigh: N.C.Department of Environment and Natural Resources.

Steele, A., Hives, L., & Scott, J. (2016). Stories of learning: Inquiry-based pathways of discovery through environmental education. Cogent Education, 3(1), pp. 1-16. https://doi.org/10.1080/2331186X.2016.1202546

Vassiliki, M. (2014). Environmental Education through Inquiry and Technology. Science Education International, 25(1), pp. 86-92.

Weiwei, Y. (2020). Research on the Integration of Inquiry-based Approach into the Environmental Education of Sustainable Development. IOP Conf. Series: Earth and Environmental Science, 576(1), pp. 1-8.

Zobi, A. S. (2014). The effect of using socio-scientific issues approach in teaching environmental issues on improving the students’ ability of making appropriate decisions towards these issues. International Education Studies, 7(8), pp. 113-123.