การพัฒนาหลักสูตรเสริมเพื่อเสริมสร้างการคิดอย่างมีวิจารณญาณในการใช้สื่อสังคมออนไลน์ ด้วยกระบวนการแห่งศาสตร์พระราชา “เข้าใจ เข้าถึง พัฒนา” ร่วมกับการเรียนรู้แบบรวมพลัง สำหรับนักเรียนระดับชั้นมัธยมศึกษาตอนต้น

Main Article Content

ศุภาพิชญ์ อุดรสรรพ์
สำราญ กำจัดภัย
พจมาน ชำนาญกิจ

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) พัฒนาหลักสูตรเสริมเพื่อเสริมสร้างการคิดอย่างมีวิจารณญาณในการใช้สื่อสังคมออนไลน์ โดยใช้กระบวนการแห่งศาสตร์พระราชา “เข้าใจ เข้าถึง พัฒนา” ร่วมกับการเรียนรู้แบบรวมพลัง สำหรับนักเรียนระดับชั้นมัธยมศึกษาตอนต้น 2) เปรียบเทียบความสามารถการคิดอย่างมีวิจารณญาณของกลุ่มทดลองก่อนและหลังเรียน และ 3) เปรียบเทียบระหว่างกลุ่มทดลองและกลุ่มควบคุม การวิจัยใช้ระเบียบวิธีวิจัยและพัฒนา 4 ระยะ ได้แก่ 1) ศึกษาข้อมูลพื้นฐาน 2) ยกร่างหลักสูตร 3) ทดลองใช้หลักสูตร และ 4) ประเมินและปรับปรุงหลักสูตร กลุ่มตัวอย่างเป็นนักเรียนระดับมัธยมศึกษาตอนต้น โรงเรียนมัธยมวาริชภูมิ จำนวน 48 คน ได้จากการสุ่มแบบแบ่งชั้น แบ่งเป็นกลุ่มทดลองและกลุ่มควบคุม กลุ่มละ 24 คน เครื่องมือที่ใช้ ได้แก่ หลักสูตรเสริม แผนการจัดการเรียนรู้ และแบบวัดการคิดอย่างมีวิจารณญาณ สถิติที่ใช้ ได้แก่ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน การทดสอบค่าทีแบบกลุ่มไม่อิสระกัน และการวิเคราะห์ความแปรปรวนร่วมทางเดียว


ผลการวิจัยพบว่า 1) หลักสูตรเสริมที่พัฒนาขึ้นมี 8 องค์ประกอบ มีความเหมาะสมในภาพรวมอยู่ในระดับมาก (equation= 4.43, S.D. = 0.33) 2) นักเรียนกลุ่มทดลองมีคะแนนหลังเรียนสูงกว่าก่อนเรียนอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .01 และ 3) นักเรียนกลุ่มทดลอง มีคะแนนสูงกว่ากลุ่มควบคุมอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .01 สะท้อนได้ว่า หลักสูตรเสริมที่พัฒนาขึ้นสามารถนำไปประยุกต์ใช้เพื่อพัฒนาการคิดอย่างมีวิจารณญาณในการใช้สื่อสังคมออนไลน์ของนักเรียนได้  อย่างมีประสิทธิภาพ

Article Details

รูปแบบการอ้างอิง
อุดรสรรพ์ ศ., กำจัดภัย ส., & ชำนาญกิจ พ. (2026). การพัฒนาหลักสูตรเสริมเพื่อเสริมสร้างการคิดอย่างมีวิจารณญาณในการใช้สื่อสังคมออนไลน์ ด้วยกระบวนการแห่งศาสตร์พระราชา “เข้าใจ เข้าถึง พัฒนา” ร่วมกับการเรียนรู้แบบรวมพลัง สำหรับนักเรียนระดับชั้นมัธยมศึกษาตอนต้น. วารสารราชพฤกษ์, 24(3), 762–777. https://doi.org/10.14456/rpjnrru.2026.44
ประเภทบทความ
บทความวิจัย (Research Articles)

เอกสารอ้างอิง

ชรินทร์ มั่งคั่ง. (2564). นวัตกรรมการจัดการเรียนรู้เชิงสร้างสรรค์ตามแนวศาสตร์พระราชาผ่านเศรษฐกิจชุมชนเพื่อส่งเสริมความเป็นพลเมืองวิถีเขียว สำหรับนักเรียมัธยมศึกษาในเขตพื้นที่พัฒนาเศรษฐกิจพิเศษภาคเหนือตอนบนประเทศไทย. วารสารนวัตกรรมการศึกษาและการวิจัย, 5(2), น. 207-222.

ชุลี สัมพดา. (2566). ความสัมพันธ์ระหว่างการคิดอย่างมีวิจารณญาณ การคิดสร้างสรรค์และการคิดแก้ปัญหาที่มีต่อกระบวนการออกแบบเชิงวิศวกรรมของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาตอนต้น โรงเรียนวัดศรีนวลธรรมวิมล กรุงเทพมหานคร (วิทยานิพนธ์มหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัย สุโขทัยธรรมาธิราช).

ทิศนา แขมมณี และคณะ. (2562). ศาสตร์การสอน: องค์ความรู้เพื่อการจัดกระบวนการเรียนรู้ที่มีประสิทธิภาพ (พิมพ์ครั้งที่ 23). กรุงเทพฯ: จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

ทวีสิน อำนวยพันธ์วิไล. (2564). การพัฒนารูปแบบการจัดการเรียนรู้บนระบบคลาวด์ด้วยการเรียนรู้แบบร่วมมือรวมพลังร่วมกับการคิดเชิงวิพากษ์เพื่อส่งเสริมการรู้เท่าทันสื่อของนักเรียนระดับมัธยมศึกษา (วิทยานิพนธ์ดุษฎีบัณฑิต, มหาวิทยาลัยนเรศวร).

รอง ปัญสังกา, นัจรีภรณ์ ทุมสงคราม และกิ่งนภา สกุลตั้ง. (2561). รูปแบบการพัฒนาสถานศึกษาสู่ความเป็นโรงเรียนสีขาวตามแนวทางศาสตร์พระราชาสู่การพัฒนาที่ยั่งยืน (รายงานวิจัย). กรุงเทพฯ: สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน กระทรวงศึกษาธิการ.

ลัดสะหมี พอนไซ. (2565). การพัฒนาหลักสูตรเสริมเพื่อเสริมสร้างความฉลาดทางดิจิทัลของนักศึกษามหาวิทยาลัยสะหวันนะเขต สาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว (วิทยานิพนธ์ดุษฎีบัณฑิต, มหาวิทยาลัยราชภัฏสกลนคร).

สมบัติ นพรัก. (2561). ศาสตร์พระราชาสู่การพัฒนาศาสตร์บริหาร. กรุงเทพฯ: อมรินทร์พริ้นติ้งแอนด์พับลิชชิ่ง.

สำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร. (2560). รายงานคณะอนุกรรมการศึกษาปรัชญาทฤษฎีแห่งศาสตร์พระราชา. กรุงเทพฯ: ผู้แต่ง.

สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. (2566). แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 13 (พ.ศ. 2566-2570). กรุงเทพฯ: ผู้แต่ง.

สุนิษา แสงอุ่น. (2566). การพัฒนากิจกรรมการเรียนรู้โดยใช้กลวิธีการอ่านแบบร่วมมือจากสื่อสังคมออนไลน์เพื่อส่งเสริมความสามารถด้านการอ่านอย่างมีวิจารณญาณสำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4 (วิทยานิพนธ์มหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยนเรศวร).

Barkley, E. F., Cross, P., & Major, C. H. (2005). Collaborative learning techniques: A handbook for college faculty. San Francisco, CA: Jossey-Bass.

Kolb, D. A. (2015). Experiential learning: Experience as the source of learning and development (2nd ed.). Upper Saddle River, NJ: Pearson Education.

Ennis, R. H. (1989). Critical thinking and subject specificity: Clarification and needed research. Educational Researcher, 18(3), pp. 4-10. https://doi.org/10.3102/0013189X018003004

Heiss, R., Nanz, A., & Matthes, J. (2023). Social media information literacy: Conceptualization and associations with information overload, news avoidance, and conspiracy mentality. Computers in Human Behavior, 148, 107908. https://doi.org/10.1016/j.chb.2023.107908

Johnson, D. W., & Johnson, R. T. (1994). Learning together and alone: Cooperative and individualistic learning (4th ed.). New Jersey: Prentice Hall.

McGrew, S. (2020). Learning to evaluate: An intervention in civic online reasoning. Computers & Education, 145, p. 103711 https://doi.org/10.1016/j.compedu.2019.103711

Paul, R., & Elder, L. (2001). Critical thinking: Tools for taking charge of your learning and your life. New Jersey: Prentice Hall.

Rogoff, B. (2003). The cultural nature of human development. NY: Oxford University Press.

UNESCO. (2019). Global standards for media and information literacy curricula development guidelines. Paris: UNESCO. Retrieved May 8, 2025, from https://www.unesco.org/sites/default/files/medias/files/2022/02/Global%20Standards%20for%20Media%20and%20Information%20Literacy%20Curricula%20Development%20Guidelines_EN.pdf