การพัฒนารูปแบบบูรณาการเรียนรู้การอนุรักษ์ป่าของสถาบันการศึกษาร่วมกับชุมชน กรณีศึกษา ตำบลวังทอง อำเภอเมืองกำแพงเพชร จังหวัดกำแพงเพชร

Main Article Content

ปาริชาต เตชะ
ไตรรงค์ เปลี่ยนแสง
พิมประไพ ขาวขำ

บทคัดย่อ

การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาสภาพปัญหาและแนวทางส่งเสริม 2) สร้างและตรวจสอบคุณภาพรูปแบบ 3) ศึกษาผลการใช้รูปแบบ และ 4) ประเมินผลการใช้รูปแบบบูรณาการเรียนรู้การอนุรักษ์ป่าของสถาบันการศึกษาร่วมกับชุมชน กรณีศึกษาตำบลวังทอง จังหวัดกำแพงเพชร กลุ่มเป้าหมายเลือกแบบเจาะจง 75 คน ได้แก่ นักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1-3 จำนวน 30 คน นักศึกษาครูชั้นปีที่ 3 จำนวน 30 คน ครูผู้สอน ประชาชนในพื้นที่ และเจ้าหน้าที่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น กลุ่มละ 5 คน เครื่องมือวิจัย ได้แก่ แบบสัมภาษณ์ แบบประเมินรูปแบบ แบบทดสอบความรู้และแบบประเมิน ความสามารถในการจัดกิจกรรม วิเคราะห์ข้อมูลด้วยการวิเคราะห์เนื้อหา ความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน ดัชนีประสิทธิผล และการทดสอบทีแบบไม่เป็นอิสระต่อกัน


ผลการวิจัยพบว่า 1) สถาบันการศึกษาและองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นมีนโยบายสนับสนุนการเรียนรู้เชิงอนุรักษ์อย่างต่อเนื่อง แต่ขาดการบูรณาการการอนุรักษ์ป่าสู่หลักสูตรสถานศึกษาและความร่วมมือระยะยาว แนวทางส่งเสริมคือพัฒนารูปแบบบูรณาการเรียนรู้ร่วมกับชุมชน พัฒนาหลักสูตรท้องถิ่น และสร้างเครือข่ายผู้จัดการเรียนรู้ด้านสิ่งแวดล้อม 2) รูปแบบมี 5 องค์ประกอบ ได้แก่ หลักการ วัตถุประสงค์ เนื้อหา กิจกรรม และการวัดประเมินผล มีคุณภาพโดยรวมระดับมาก  3) คะแนนความรู้ความเข้าใจหลังการใช้รูปแบบสูงกว่าก่อนใช้อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .001 ดัชนีประสิทธิผลเท่ากับ 0.6783 ขนาดอิทธิพล (Cohen's dz) เท่ากับ 1.71 และความสามารถในการจัดกิจกรรมอยู่ในระดับดีมาก และ 4) รูปแบบมีความเหมาะสมระดับมากที่สุด และความเป็นไปได้ระดับมาก

Article Details

รูปแบบการอ้างอิง
เตชะ ป., เปลี่ยนแสง ไ., & ขาวขำ พ. (2026). การพัฒนารูปแบบบูรณาการเรียนรู้การอนุรักษ์ป่าของสถาบันการศึกษาร่วมกับชุมชน กรณีศึกษา ตำบลวังทอง อำเภอเมืองกำแพงเพชร จังหวัดกำแพงเพชร. วารสารราชพฤกษ์, 24(3), 696–710. https://doi.org/10.14456/rpjnrru.2026.40
ประเภทบทความ
บทความวิจัย (Research Articles)

เอกสารอ้างอิง

จีระพงษ์ คนงาม, ประยูร วงศ์จันทรา, สุรศักดิ์ แก้วงาม และพนัส โพธิบัติ. (2565). การพัฒนาคู่มือการเรียนรู้อุทยานแห่งชาติภูสวนทราย เพื่อสร้างเสริมความรู้ ทัศนคติ และจริยธรรมสิ่งแวดล้อม. วารสารวิทยาการสิ่งแวดล้อมไทย, 5(4), น. 40-54.

ชัยวัฒน์ สุทธิรัตน์. (2567). การจัดการเรียนรู้เพื่อการเปลี่ยนแปลง. กรุงเทพฯ: เอ็มดี ออล กราฟฟิก.

ณัฏฐภัทร์ ชื่นเอี่ยม. (2567). บทบาทการมีส่วนร่วมและผลกระทบทางสังคมจากการอนุรักษ์ทรัพยากรป่าไม้ในรูปแบบการจัดการป่านันทนาการ: กรณีศึกษาป่านันทนาการน้ำตกเขาอีโต้ จังหวัดปราจีนบุรี (วิทยานิพนธ์มหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์).

ณัฐธนนท์ โสภา. (2566). ป่าชุมชนกับคุณภาพชีวิตที่ดีของคนในชุมชนบ้านต้นต้อง ตำบลพิชัย อำเภอเมืองลำปาง จังหวัดลำปาง. วารสารสังคมศาสตร์และวัฒนธรรม, 7(4), น. 233-248.

ทิศนา แขมมณี. (2564). ศาสตร์การสอน (พิมพ์ครั้งที่ 23). กรุงเทพฯ: จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

ธีรทัศน์ โรจน์กิจจากุล. (2561). การพัฒนารูปแบบการมีส่วนร่วมของประชาชนในการอนุรักษ์และการจัดการป่าชุมชน (รายงานผลการวิจัย). พระนครศรีอยุธยา: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณ์ราชวิทยาลัย.

บุญชม ศรีสะอาด. (2560). การวิจัยเบื้องต้น (พิมพ์ครั้งที่ 10). กรุงเทพฯ: สุวีริยาสาส์น.

ปสุตา แก้วมณี, ไพวรัญ พนมอุปการ, อัจฉราพรรณ พุ่มผกา, ภรทิพย์ สุขเพิ่ม และสุวิชา วิริยมานุวงษ์ (2568). การพัฒนารูปแบบการจัดการเรียนรู้เชิงบูรณาการด้วยแผนที่เดินดิน เรื่องเล่าชุมชนบ้านฉลอง สำหรับนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 4. วารสารวิจยวิชาการ, 8(4), น. 261-278.

มนัส จันทร์พวง. (2567). การพัฒนารูปแบบการจัดการเรียนรู้โดยใช้กระบวนการคิดเชิงออกแบบร่วมกับการเรียนรู้โดยใช้ชุมชนเป็นฐานเพื่อส่งเสริมทักษะในศตวรรษที่ 21 (วิทยานิพนธ์ดุษฎีบัณฑิต, มหาวิทยาลัยนเรศวร).

มัลลิกา ทองเอม, วิชญา ทองเอม และสมบูรณ์ ทองเอม. (2563). ศักยภาพของป่าชุมชนเพื่อพัฒนาเป็นแหล่งเรียนรู้ตามแนวปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง: กรณีศึกษาป่าชุมชนบ้านห้วยหินฝน ตำบลแม่ปะ อำเภอแม่สอด จังหวัดตาก. ใน การประชุมวิชาการระดับชาติ ครั้งที่ 9 (น. 112-121). ตาก: มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลล้านนา.

ราชพลสิทธิ์ อัศวลักษ์, พินิต จันทน์เสนะ, กาญจนา จันทน์เสนะ, ปราโมทย์ แก้ววงศ์ศรี และสุจินต์ เกิดสมบูรณ์. (2566). สิทธิชุมชน: การจัดการทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมของชุมชนท้องถิ่นอย่างยั่งยืน. วารสารนิติศาสตร์และสังคมท้องถิ่น, 7(2), น. 229-246.

ลิขิต จันทร์แก้ว. (2564). การพัฒนากิจกรรมการเรียนรู้สิ่งแวดล้อมศึกษาในป่าชุมชนโคกหินลาด. (ป่าต้นน้ำห้วยคะคาง) (วิทยานิพนธ์ดุษฎีบัณฑิต, มหาวิทยาลัยมหาสารคาม).

สำนักงานคณะกรรมการพิเศษเพื่อประสานงานโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริ. (2554). หลักการทรงงานในพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว (พิมพ์ครั้งที่ 4). กรุงเทพฯ: สำนักงาน กปร.

สิราวรรณ จรัสรวีวัฒน์. (2560). การจัดการเรียนรู้แบบบูรณาการในยุคประเทศไทย 4.0 ตามแนวคิด STEM, STEAM และ STREAM. วารสารการศึกษาและการพัฒนาสังคม, 13(1), น. 19-30.

สุปรียา ไผ่ล้อม. (2562). รูปแบบการจัดกิจกรรมการเรียนรู้โดยใช้ชุมชนเมืองเป็นฐานเพื่อส่งเสริมความสามารถในการจัดการสิ่งแวดล้อมของนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 4. วารสารเทคโนโลยีและสื่อสารการศึกษา คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาสารคาม, 2(5), น. 96-111.

Anderson, L. W. (1997). The effective teacher: Study guide and readings. New York: McGraw-Hill.

Ardoin, N. M., Bowers, A. W., & Gaillard, E. (2020). Environmental education outcomes for conservation: A systematic review. Biological Conservation, 241, 108224. https://doi.org/10.1016/j.biocon.2019.108224

Ardoin, N. M., Bowers, A. W., & Gaillard, E. (2023). A systematic mixed studies review of civic engagement outcomes in environmental education. Environmental Education Research, 29(1), pp. 1-26. https://doi.org/10.1080/13504622.2022.2135688

Arends, R. I. (1997). Classroom instruction and management. New York: McGraw-Hill.

Cohen, J. (1988). Statistical power analysis for the behavioral sciences (2nd ed.). Hillsdale, NJ: Lawrence Erlbaum Associates.

Johnson, D. W., & Johnson, R. T. (1986). Mainstreaming and cooperative learning strategies. Exceptional Children, 52(6), pp. 553-561.

Joyce, B., & Weil, M. (2004). Models of teaching (7th ed.). Boston: Allyn and Bacon.

Piaget, J. (1970). Science of education and the psychology of the child (D. Coltman, Trans.). New York: Orion Press.

Vygotsky, L. S. (1978). Mind in society: The development of higher psychological processes. Cambridge, MA: Harvard University Press.