รูปแบบการบริหารงานวิชาการและการจัดการเรียนรู้เพื่อเสริมสร้างคุณลักษณะและทักษะในศตวรรษที่ 21 ในสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน: การวิเคราะห์เชิงปริมาณผสานเชิงคุณภาพ

บทคัดย่อ

การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ  1) ศึกษาความรู้ด้านคุณลักษณะและทักษะผู้เรียนศตวรรษที่ 21 ของผู้บริหารในสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน 2) วิเคราะห์ขอบข่าย สัดส่วน สภาพการบริหารวิชาการของสถานศึกษาและระดับการบริหารวิชาการ และ 3) วิเคราะห์รูปการแบบบริหารสถานศึกษา การบริหารวิชาการและการจัดการเรียนรู้เพื่อเสริมสร้างคุณลักษณะและทักษะศตวรรษที่ 21 เครื่องมือวิจัยคือแบบสอบถามมีค่าความเชื่อมั่น (α) = .87 และแบบสัมภาษณ์ ผู้ให้ข้อมูลได้แก่ ผู้บริหารสถานศึกษา 454 คนได้มาโดยการสุ่มแบบหลายขั้นตอน วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา การวิเคราะห์ตารางไขว้ ส่วนข้อมูลเชิงคุณภาพจากสัมภาษณ์ผู้บริหารการศึกษา ผู้บริหารสถานศึกษา ผู้ทรงคุณวุฒิ 36 คน  ผลการวิจัยพบว่า 1) ผู้บริหารมีความรู้และทักษะศตวรรษที่ 21 ระดับปานกลาง โดยความรู้แปรตามประสบการณ์ทำงาน ประสบการณ์บริหาร วุฒิการศึกษา และระดับบริหาร  2) ขอบข่ายบริหารวิชาการมี 17 งาน และมีสัดส่วนสูงสุดเมื่อเทียบกับการบริหารด้านอื่น  สภาพบริหารวิชาการอยู่ในระดับมาก 3 อันดับ คือ สนับสนุนผู้เรียนพัฒนาเต็มศักยภาพ  จัดพัฒนาการเรียนการสอน และงานหลักสูตร  ระดับการบริหารวิชาการเพื่อเสริมสร้างคุณลักษณะและทักษะผู้เรียนศตวรรษที่ 21 มีระดับสูงสุด คือ การส่งเสริมการอ่าน และ 3) รูปแบบการบริหารสถานศึกษาศตวรรษที่ 21 อาศัยแนวทางกระจายอำนาจให้ผู้บริหารตัดสินใจ มีอิสระ ทันการเปลี่ยนแปลง  บริหารโดยใช้โรงเรียนเป็นฐานด้วยธรรมาภิบาล โปร่งใส และเน้นความมีส่วนร่วม  การบริหารในรูปคณะกรรมการสถานศึกษาโดยใช้  การบริหารเชิงกลยุทธ์  และการพัฒนาระบบสารสนเทศสื่อสารที่มีศักยภาพ   รูปแบบการบริหารวิชาการเพื่อเสริมสร้างทักษะผู้เรียนศตวรรษที่ 21 เป็นการบริหารวิชาการที่อิงแนวคิด ลักษณะ แนวทาง จัดโครงสร้างองค์ประกอบที่คำนึงถึง (1) ผลสัมฤทธิ์ (2) ผู้เรียนเป็นสำคัญ (3) สอดคล้องศักยภาพผู้เรียน  (4) ฝึกปฏิบัติ (5) เน้นกิจกรรม (6) ฝึกการคิด (7) แสวงหาความรู้ เรียนร่วมกัน  (8) สอดคล้องความต้องการผู้เรียน เชื่อมโยงท้องถิ่น  (9) เตรียมความพร้อมสู่สากลมุ่งความเป็นไทย (10) ครูมืออาชีพ (11) ตอบปฏิรูปการศึกษา (12) บริหารแบบมีส่วนร่วม (13) มุ่งเป้าพัฒนาคุณลักษณะและทักษะศตวรรษที่ 21 (14) การนิเทศภายใน (15) บริหารด้วยภาวะผู้นำแบบสนับสนุน (16) ห้องเรียนและสภาพแวดล้อมในศตวรรษที่ 21 (17) ระบบบริหารทรัพยากรที่มีประสิทธิภาพ  (18) การพัฒนาองค์รวม (19) การประเมินพัฒนาการการเรียนรู้ (20) เครือข่ายชุมชนวิชาชีพครูเพื่อการสอน (21) การพัฒนาหลักสูตรคุณภาพ   และ(22) การจัดรายวิชาเสริมค้นคว้ารายบุคคล  รูปแบบการจัดการเรียนรู้เพื่อเสริมสร้างคุณลักษณะทักษะผู้เรียน มีลักษณะ ดังนี้ (1) บูรณาการสาระ (2) แบบโครงงาน (3) สะเต็มศึกษา (4) เรียนรู้จากปัญหา  (5) แบบร่วมมือ (6) แบบฝึกปฏิบัติ   (7) สร้างประสบการณ์เรียนรู้ (8) เน้นการสร้างผลงานและนวัตกรรม (9) เทคโนโลยีสื่อสารสนเทศ  (10) สร้างความรู้และเรียนรู้ด้วยตนเอง (11) การจัดการเรียนรู้แบบตกผลึกความคิดรู้ (12) การเรียนการสอนแบบสาธิต (13) การฝึกคิดเชิงออกแบบ  และ(14) กระบวนการ GPAS 5 ขั้นตอน