การพัฒนารูปแบบการบริหารจัดการหลักสูตรอาชีวศึกษา ระดับประกาศนียบัตรวิชาชีพชั้นสูง (ปวส.) วิทยาลัยอาชีวศึกษาพณิชยการเชียงราย ที่สอดคล้องกับการศึกษาไทย 4.0

บทคัดย่อ

การวิจัยมีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนารูปแบบการบริหารจัดการหลักสูตรระดับประกาศนียบัตรวิชาชีพชั้นสูง(ปวส.) ของวิทยาลัยอาชีวศึกษาพณิชยการเชียงรายที่ทรงประสิทธิภาพและสอดคล้องกับการศึกษาไทย 4.0 เป็นการศึกษาจากคำถามการวิจัย ดังนี้ 1) สภาพบริหารจัดการหลักสูตรอาชีวศึกษา ระดับประกาศนียบัตรวิชาชีพชั้นสูง(ปวส.) เป็นอย่างไร โดยใช้การวิจัยเชิงปริมาณ เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย คือ แบบวิเคราะห์เอกสาร แบบสอบถาม วิเคราะห์ข้อมูลการหาค่าร้อยละ และค่าเฉลี่ย 2) มีเหตุปัจจัยสำคัญใดบ้างที่สนับสนุนและฉุดรั้งต่อการบริหารจัดการหลักสูตรอาชีวศึกษา ระดับประกาศนียบัตรวิชาชีพชั้นสูง(ปวส.) โดยการใช้วิธีการวิจัยเชิงคุณภาพ เครื่องมือที่ใช้คือ แบบบันทึกประเด็นการสนทนากลุ่ม วิเคราะห์ข้อมูลโดยการวิเคราะห์เนื้อหาสำคัญสังเคราะห์เป็นความเรียง 3) สภาพที่พึงประสงค์บริหารจัดการหลักสูตรระดับประกาศนียบัตรวิชาชีพชั้นสูง(ปวส.) ที่สอดคล้องกับการศึกษาไทย 4.0 ควรเป็นอย่างไรโดยการใช้วิธีการวิจัยเชิงคุณภาพ เครื่องมือที่ใช้คือ แบบบันทึกประเด็นการสนทนากลุ่ม วิเคราะห์ข้อมูลโดยการวิเคราะห์เนื้อหาสำคัญสังเคราะห์เป็นความเรียง 4) การพัฒนารูปแบบการบริหารจัดการหลักสูตรอาชีวศึกษา ที่ทรงประสิทธิภาพที่สอดคล้องกับการศึกษาไทย 4.0 ควรเป็นอย่างไร ใช้วิธีการวิจัยเชิงคุณภาพ เครื่องมือที่ใช้คือ แบบบันทึกประเด็นการสนทนากลุ่ม และการประชุมเชิงปฏิบัติการ วิเคราะห์ข้อมูลโดยการวิเคราะห์เนื้อหาสำคัญสังเคราะห์เป็นความเรียง ผู้ให้ข้อมูลคือผู้บริหาร ครูและบุคลากรวิทยาลัยอาชีวศึกษาพณิชยการเชียงรายจานวน 48 คนผลการวิจัยพบว่า 1. สภาพบริหารจัดการหลักสูตรอาชีวศึกษา ระดับประกาศนียบัตรวิชาชีพชั้นสูง(ปวส.) พบว่า ด้านประสิทธิผล ผลการทดสอบระดับชาติด้านอาชีวศึกษา ผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนของผู้เรียนตั้งแต่ 2.50 ขึ้นไป และความพึงพอใจของสถานประกอบการ หน่วยงาน และชุมชนที่มีต่อคุณภาพของผู้เรียนและผู้สำเร็จการศึกษา ซึ่งมีแนวโน้มค่าเฉลี่ยร้อยละลดลงทุกปีการศึกษา ด้านคุณภาพการให้บริการ การจัดการเรียนการสอน ด้านสิ่งอำนวยความสะดวก ด้านดูแลช่วยเหลือและสวัสดิการนักศึกษา อยู่ในระดับปานกลาง ด้านประสิทธิภาพกระบวนการภายใน วิทยาลัยมีการดำเนินการวางแผนการใช้หลักสูตร มีการนาหลักสูตรไปใช้ มีการส่งเสริมสนับสนุนการใช้หลักสูตร การประเมินผลการใช้หลักสูตร และมีการนิเทศ กำกับ ติดตาม อยู่ในระดับ ดีมาก และด้านการพัฒนาองค์กรและบุคลากร การพัฒนาตนอย่างต่อเนื่องเป็นสิ่งจำเป็นที่วิทยาลัยต้องให้ความสำคัญระบบประกันคุณภาพการศึกษา มีการพัฒนาครูและบุคลากรตามมาตรฐานวิชาชีพ โดยการอบรมเชิงปฏิบัติการ การศึกษาดูงาน การทำวิจัยในชั้นเรียน และการประกาศเกียรติคุณยกย่องครูและบุคลากรที่มีผลการประเมินการปฏิบัติงานดีเด่นทุกปีการศึกษา 2. เหตุปัจจัยสำคัญที่สนับสนุนและฉุดรั้งต่อการบริหารจัดการหลักสูตรอาชีวศึกษา ระดับประกาศนียบัตรวิชาชีพชั้นสูง(ปวส.) พบว่ามีเหตุปัจจัยสำคัญ 2 ส่วนคือเหตุปัจจัยภายนอกและเหตุปัจจัยภายใน ซึ่งประกอบด้วยปัจจัยฉุดรั้งที่เป็นจุดอ่อน อุปสรรคและปัญหาส่วนปัจจัยที่สนับสนุนที่เป็นจุดแข็ง หรือโอกาส ที่ผู้วิจัยศึกษาในมุมมอง ทั้ง 4 ด้าน ด้านประสิทธิผล ด้านคุณภาพการให้บริการ ด้านกระบวนการภายใน และด้านการพัฒนาองค์กรและบุคลากร 3. สภาพที่พึงประสงค์บริหารจัดการหลักสูตรระดับประกาศนียบัตรวิชาชีพชั้นสูง(ปวส.) ที่สอดคล้องกับการศึกษาไทย 4.0 พบว่าด้านประสิทธิผล มีเป้าหมายผู้เรียนมีสมรรถนะและมีคุณภาพตามมาตรฐานการอาชีวศึกษา ด้านคุณภาพการให้บริการ มีพัฒนาการจัดการเรียนการสอนโดยเป็นโครงการ (Project Base Learning) นาระบบเทคโนโลยีสารสนเทศมาใช้ทำสื่อให้มากขึ้น ด้านประสิทธิภาพกระบวนการภายใน พัฒนาระบบการเรียนการสอนให้มีความเข้มข้นและทันสมัยการจัดการเรียนการสอนให้ผู้เรียนได้เรียนรู้อย่างหลากหลาย การเรียนเน้นการเรียนการสอนที่ทันสมัยผู้เรียนสามารถนำไปใช้ได้จริงพัฒนาการเรียนการสอนพัฒนาความคิดวิเคราะห์และการแก้ปัญหา พัฒนาหลักสูตรรายวิชาและกระบวนการจัดการเรียนการสอนที่ยืดหยุ่นเป็นการบูรณาการการเรียนรู้และดำรงชีวิต ร่วมมือกับสถานประกอบการในการพัฒนาหลักสูตรฐานสมรรถนะที่สอดคล้องกับความต้องการของตลาดแรงงาน สร้างผู้เรียนที่มีคุณลักษณะที่พึงประสงค์เป็นคนดีคนเก่งตามที่สังคมต้องการด้านการพัฒนาองค์กรและบุคลากร พัฒนาระบบประกันคุณภาพการศึกษา ครูและบุคลากรมีความรู้ ความสามารถ มีความคิดสร้างสรรค์ในการพัฒนานวัตกรรมสิ่งประดิษฐ์ 4. รูปแบบการบริหารจัดการหลักสูตรอาชีวศึกษาระดับประกาศนียบัตรวิชาชีพชั้นสูง(ปวส.) ของวิทยาลัยอาชีวศึกษาพณิชยการเชียงราย ที่สอดคล้องกับการศึกษาไทย 4.0 ด้วยแนวคิดการบริหารแบบสมดุล (Balanced Scorecard : BSC) ซึ่งมีมุมมองสาคัญ 4 ด้านคือ ด้านประสิทธิผล (Financial Perspective) ด้านคุณภาพการให้บริการ (Customer Perspective) ด้านกระบวนการภายใน( Internal Perspective) และด้านการพัฒนาองค์กรและบุคลากร (Learning and Growth Perspective) โดยการวิเคราะห์สภาวการณ์ภายนอกและภายในทั้งที่เป็นจุดอ่อน จุดแข็ง อุปสรรค และโอกาส นำมากำหนดวิสัยทัศน์ พันธกิจ จุดประสงค์และรูปแบบการบริหารจัดการ ซึ่งประกอบด้วยกิจกรรมโครงการต่างๆ เพื่อนารูปแบบการบริหารจัดการไปสู่การปฏิบัติภายใต้หลักการบริหารแบบ POLC ได้แก่ การวางแผน(Planning) การจัดการองค์กร (Organizing) การนา (Leading) และการควบคุม (Control) ที่จะกำหนดกรอบทิศทางการบริหารว่ามีอะไรที่ต้องทำให้เป็นไปตามแผนงานโครงการ ตามระยะเวลาที่กำหนด ตอบสนองรูปแบบการบริหาร BSC มุมมอง 4 ด้าน ได้แก่ ด้านประสิทธิผล ด้านคุณภาพการให้บริการ ด้านประสิทธิผล และ ด้านการพัฒนาองค์กรและบุคลากร โดยมีการวิเคราะห์สภาวการณ์ภายนอกและภายใน และการกำหนดทิศทางการพัฒนา ประกอบด้วยการกาหนดวิสัยทัศน์ พันธกิจ เป้าหมาย ประเด็นยุทธศาสตร์ อันประกอบด้วยกิจกรรมโครงการต่างๆตามกรอบประเด็นยุทธศาสตร์เพื่อนำไปสู่การปฏิบัติอย่างเป็นรูปธรรม