ข้าวไร่ : กระบวนการผลิตข้าวไร่เพื่อส่งเสริมอาชีพเสริมในชุมชน กรณีศึกษา กลุ่มข้าวไร่บ้านยางสองขอน หมู่ที่ 7 ตำบลท่ายาง อำเภอทุ่งใหญ่ จังหวัดนครศรีธรรมราช

บทคัดย่อ

การศึกษาครั้งนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษากระบวนการผลิตข้าวไร่เพื่อส่งเสริมอาชีพเสริมในชุมชน ศึกษาสภาพปัญหาการผลิตข้าวไร่เพื่อส่งเสริมอาชีพภายในชุมชน และศึกษาแนวทางส่งเสริมการผลิตข้าวไร่ เพื่อส่งเสริมอาชีพภายในชุมชน กระบวนการผลิตข้าวไร่เพื่อส่งเสริมอาชีพเสริมในชุมชน กรณีศึกษา กลุ่มข้าวไร่ บ้านยางสองขอน หมู่ที่ 7 ตำบลท่ายาง อำเภอทุ่งใหญ่ จังหวัดนครศรีธรรมราช โดยวิธีการวิจัยเชิงคุณภาพ 2 ขั้นตอน ได้แก่ ขั้นตอนที่ 1 โดยการสัมภาษณ์ ขั้นตอนที่ 2 โดยการสังเกต เครื่องมือวิจัย ได้แก่ แบบสัมภาษณ์ แบบสังเกต ประชากรได้แก่ กลุ่มเกษตรกรผู้กระบวนการผลิตภัณฑ์ข้าวไร่ จำนวน 7 คน และ กลุ่มผู้ส่งเสริม และสนับสนุนเกษตรกรมีกระบวนการผลิตข้าวไร่ จำนวน 3 คน การวิเคราะห์ข้อมูล ใช้วิธีการวิเคราะห์เนื้อหาสำคัญ (Content Analysis) ผลการวิจัยพบว่า 1. กระบวนการผลิตข้าวไร่เพื่อส่งเสริมอาชีพเสริมในชุมชน พบว่า มีขั้นตอนดังนี้ 1) ขั้นตอนการเตรียมอุปกรณ์ เครื่องเตรียมดิน และการเก็บเกี่ยว สถานที่ในการปลูกข้าวไร่ เป็นพื้นที่ปลูกแบบแซมในร่วงยางพาราขนาดเล็ก 2) การเตรียมทุนในการทำข้าวไร่เพื่อใช้ในการในค่าใช้จ่ายต่างๆ 3) ไถ่ก่อนหว่านเมล็ดพันธุ์ เพื่อทำการตากหน้าดิน 4) การไถ่กลบเมล็ดพันธุ์ 5) แทงหลุมแล้วใส่เมล็ดพันธุ์ แต่ละหลุมหยอดพันธุ์ข้าวประมาณ 4-5 เมล็ด หนำกระทั่งเต็มพื้นที่จัดเตรียมไว้ 6) การดูแลกำจัดวัชพืช 7) การกำจัดศัตรูพืช นกจะจิกที่รวงแล้วขบเมล็ดข้าวกินเฉพาะเนื้อแข็งและน้ำนม 8) ข้าวเก็บเกี่ยว วันออกดอก นับจากวันออกดอกไปอีก 28-30 วัน เป็นกำหนดวันเก็บเกี่ยวข้าว 9) การเก็บเกี่ยวด้วยรถเก็บข้าว 10) การเก็บเกี่ยวด้วยคน 11) การแปรรูป ข้าวเปลือก เป็น ข้าวสาร 12) เก็บรักษาโดยการพักชั่วคราว หรือ การเก็บรักษาโดยการตากแดด 13) การจำหน่ายโดยกลุ่ม และการจัดจำหน่ายศูนย์แสดงสินค้า 2. สภาพปัญหาการผลิตข้าวไร่ พบว่า 1) เมล็ดแห้งลีบเกิดจากสภาวะอากาศที่ร้อนมาก 2) ปัญหาเมล็ดพันธุ์ขึ้นราเมล็ดมีความชื้น 3) ปัญหาเมล็ดพันธุ์ถูกกัดกินโดยแมลง 4) เมล็ดพันธุ์ถูกหนูกัดกินจนเสียหาย 5) เมล็ดพันธุ์ไม่ทนต่อพื้นที่ 6) ปัญหาศัตรูพืช นกกัดกินข้าว มด แมลง หนู กัดกิน 7) ปัญหาด้านวัชพืช 3. แนวทางส่งเสริมแนวทางส่งเสริมการผลิตข้าวไร่ ด้านวัตถุดิบ คัดเลือกพันธุ์ข้าวที่มีคุณภาพ พบว่า 1) มีการส่งเสริมการใช้เทคโนโลยีสื่อต่างๆ 2) มีแนวทางการส่งเสริม การขายการจัดแสดงสินค้า 3) มีแนวทางส่งเสริมราคามาตรฐาน 4) มีแนวทางส่งเสริมบรรจุภัณฑ์ที่มีมาตรฐานมากขึ้น