การสร้างมูลค่าเพิ่มให้ขยะโดยใช้แนวคิดเศรษฐกิจหมุนเวียนในตำบลดอยฮาง อำเภอเมืองเชียงราย จังหวัดเชียงราย

บทคัดย่อ

          งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาพฤติกรรมและระดับการมีส่วนร่วมในการจัดการขยะของประชาชน 2) ศึกษาสถานการณ์ปัญหาและรูปแบบในการจัดการขยะของประชาชน และ 3) เสนอแนวทางการสร้างมูลค่าเพิ่มให้ขยะโดยใช้แนวคิดเศรษฐกิจหมุนเวียนในตำบลดอยฮาง เป็นงานวิจัยแบบผสมเชิงปริมาณและเชิงคุณภาพ โดยใช้แบบสอบถามผู้มีบทบาทในการจัดการขยะมูลฝอย 515 ครัวเรือน แนวทางการสนทนากลุ่มและแบบสัมภาษณ์กึ่งโครงสร้างกับเจ้าหน้าที่เทศบาลตำบลดอยฮาง  และผู้นำชุมชน 30 คน วิเคราะห์ข้อมูลโดยการวิเคราะห์เชิงเนื้อหาและสถิติเชิงพรรณนา ผลการศึกษาพบว่า

                    ตำบลดอยฮางเป็นชุมชนชนบทที่มีระบบเศรษฐกิจขนาดเล็ก เทศบาลมีบทบาทในการให้ความรู้และสนับสนุนอุปกรณ์สำหรับการจัดการขยะ และให้ชุมชนจัดการขยะครัวเรือนด้วยตนเอง วิธีการจัดการขยะแต่ละประเภทที่ปรากฎจึงเป็นไปแบบไม่ถูกสุขลักษณะ พฤติกรรมและระดับการมีส่วนร่วมในการจัดการขยะมูลฝอยของสมาชิกชุมชนอยู่ในระดับน้อย ( x = 2.47 S.D = 0.79) และ (x  = 2.44, S.D.=0.72) ตามลำดับ คณะกรรมการจึงร่วมกันคัดเลือกจัดการขยะอินทรีย์เป็นอันดับแรก โดยการสร้างมูลค่าเพิ่มตามแนวคิดเศรษฐกิจหมุนเวียนทำการแปรรูปขยะอินทรีย์เป็นพลังงานแก๊สชีวภาพด้วยนวัตกรรมบอลลูนแก๊สในชุมชนต้นแบบ บ้านดอยฮางใน หมู่ 1 และจัดเป็นศูนย์การเรียนรู้ด้านการจัดการขยะอินทรีย์ ผลจากการดำเนินโครงการในระยะ 6 เดือนพบว่า ด้านเศรษฐกิจ 1) ได้พลังงานแก๊สชีวภาพเพื่อใช้ในชุมชน ลดการซื้อแก๊สลงเดือนละ 960 บาท 2) ได้ปุ๋ยน้ำเพื่อใช้ในการเกษตรลดการซื้อปุ๋ยลงเดือนละ 400 บาท ด้านสังคม 1) สมาชิกชุมชนมีความตระหนักและเห็นความสำคัญในการกำจัดขยะมากขึ้น โดยเข้ามามีส่วนร่วมในการบริหารจัดการขยะมูลฝอย เห็นประโยชน์และได้รับประโยชน์ร่วมกัน 2) ปริมาณขยะมูลฝอยลดลงจากเดิมเดือนละ 370 กก. เหลือเดือนละ 226 กก. 3) ชุมชนมีแหล่งเรียนรู้การจัดการขยะอินทรีย์ ด้านสิ่งแวดล้อม 1) ชุมชนสะอาดมากขึ้น มลพิษทางกลิ่น ควันและฝุ่นละอองลดลงและไม่เป็นแหล่งอาหาร เพาะพันธุ์ของสัตว์และแมลง 2) ทัศนียภาพของชุมชนดีขึ้น