ความสัมพันธ์ระหว่างความฉลาดทางสังคม การสนับสนุนทางสังคม  กับความฉลาดทางดิจิทัลของผู้สูงอายุในชมรมผู้สูงอายุเขตบางเขน กรุงเทพมหานคร

ขวัญใจ   กลมกลาง; นิธิพัฒน์  เมฆขจร

ผู้แต่ง

ขวัญใจ กลมกลาง มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช
นิธิพัฒน์ เมฆขจร มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช

คำสำคัญ:

ความฉลาดทางดิจิทัล, ความฉลาดทางสังคม, การสนับสนุนทางสังคม, ผู้สูงอายุ

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษา 1) ระดับความฉลาดทางสังคม การสนับสนุนทางสังคม และความฉลาดทางดิจิทัลของผู้สูงอายุ ในชมรมผู้สูงอายุเขตบางเขน กรุงเทพมหานคร 2) ความสัมพันธ์ระหว่างความฉลาดทางสังคม กับความฉลาดทางดิจิทัลของผู้สูงอายุ ในชมรมผู้สูงอายุเขตบางเขน กรุงเทพมหานคร และ 3) ความสัมพันธ์ระหว่างการสนับสนุนทางสังคม กับความฉลาดทางดิจิทัลของผู้สูงอายุ ในชมรมผู้สูงอายุเขตบางเขน กรุงเทพมหานคร ประชากร คือ ผู้สูงอายุในชมรมผู้สูงอายุ เขตบางเขน จังหวัดกรุงเทพมหานคร จำนวน 1,518 คน กลุ่มตัวอย่าง คือ ผู้สูงอายุในชมรมผู้สูงอายุ เขตบางเขน จังหวัดกรุงเทพมหานคร จำนวน 316 คนได้มาโดยการสุ่มอย่างง่าย กำหนดขนาดตัวอย่างโดยใช้ตารางของยามาเน่ ที่ระดับความเชื่อมั่น 95% เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยประกอบด้วย 1) แบบวัดความฉลาดทางดิจิทัลของผู้สูงอายุ 2) แบบวัดความฉลาดทางสังคม และ 3) แบบวัดการสนับสนุนทางสังคม โดยมีค่าความเที่ยงเท่ากับ .70, .79 และ .71 ตามลำดับ สถิติที่ใช้วิเคราะห์ข้อมูล ได้แก่ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และสัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์แบบเพียร์สัน

ผลการวิจัยพบว่า 1) ความฉลาดทางสังคม การสนับสนุนทางสังคม และความฉลาดทางดิจิทัลของผู้สูงอายุอยู่ในระดับสูง 2) ความฉลาดทางสังคมกับความฉลาดทางดิจิทัลของผู้สูงอายุมีความสัมพันธ์ในเชิงบวกอยู่ในระดับต่ำ อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .01 และ 3) การสนับสนุนทางสังคม กับความฉลาดทางดิจิทัลของผู้สูงอายุมีความสัมพันธ์ในเชิงบวกอยู่ในระดับต่ำ อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .01

ประวัติผู้แต่ง

ขวัญใจ กลมกลาง, มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช

นักศึกษาหลักสูตรศึกษาศาสตรมหาบัณฑิต แขนงวิชาการแนะแนวและการปรึกษาเชิงจิตวิทยา สาขาวิชาศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช (2566)

นิธิพัฒน์ เมฆขจร, มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช

3รองศาสตราจารย์ ประจำแขนงวิชาการแนะแนวและการปรึกษาเชิงจิตวิทยา สาขาวิชาศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช (อาจารย์ที่ปรึกษาร่วม)

เอกสารอ้างอิง

กรมกิจการผู้สูงอายุ. (2566). แผนปฏิบัติการด้านผู้สูงอายุระยะที่ 2 (พ.ศ.2545-2564). สืบค้น 15 มีนาคม 2567.

กรมสุขภาพจิต. (2554). คลังความรู้ วิชาการด้านสุขภาพจิตและจิตเวช. เข้าถึงได้จากhttp://www.klb.go.th

กิรณา สมวาทสรรค์. (2559). การศึกษาพฤติกรรมการสื่อสารกับการส่งต่อข้อมูลผ่านแอพพลิเคชั่นไลน์ของผู้สูงอายุ (วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต). กรุงเทพมหานคร: สถาบันบัณฑิตพัฒนบริหารศาสตร์.

เกศิณี เขียนด้วง (2561). รูปแบบการปรึกษากลุ่มแบบบูรณาการเพื่อพัฒนาความฉลาดทางสังคม ของผู้สูงอายุในจังหวัดภาคใต้. วารสารพยาบาลตำรวจ, 11(1), 107-116.

คณิตพันธ์ ทองสืบสาย. (2552). การพัฒนาแบบวัดทางสังคมสําหรับนักศึกษาปริญญาบัณฑิต. (วิทยานิพนธ์ครุศาสตรมหาบัณฑิต). กรุงเทพมหานคร: จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

จิรานันท์ วงศ์สุวรรณ (2562). การสนับสนุนทางสังคมและพฤติกรรมสุขภาพของผู้สูงอายุในชมรมผู้สูงอายุ อำเภอสูงเม่น จังหวัดแพร่. พยาบาลสาร. 47(3).267-276

ชาญชัย ศุภอรรถกร, และคณะ. (2558). รูปแบบการเสริมสร้างสมรรถนะแก่ครูผู้สูงอายุในการใช้ ICT เพื่อสนับสนุนงานบริหารและงานการเรียนการสอน: กรณีศึกษาโรงเรียนบ้านธาตุ ตำบลแสนสุขอำเภอวารินชำราบ จังหวัดอุบลราชธานี. วารสารวิจัยเพื่อการพัฒนาเชิงพื้นที่, 7(3), 42-53.

ดนัย ฉลาดคิด. (2563).ปัจจัยที่ส่งผลต่อระดับความฉลาดรู้เรื่องดิจิทัล (DQ) บนอุปกรณ์สมาร์ตโฟนของผู้สูงอายุ ในเขตบางแค กรุงเทพมหานคร. วารสาร มจร.หริภุญชัยปริทรรศน์; 4(1):91-101.

ดารารัตน์ สุขแก้ว, (2566). แนวทางการพัฒนาความฉลาดทางดิจิทัลในระดับพลเมืองดิจิทัลของ นักเรียนชั้นมัธยมศึกษาตอนต้น (วิทยานิพนธ์ศึกษาศาสตรมหาบัณฑิต). กรุงเทพมหานคร: มหาวิทยาลัยศิลปากร.

ธานี ชูกำเนิด, และสิรภพ สินธุประเสริฐ. (2562). ความฉลาดทางสังคมกับการจัดการเรียนรู้ในศตวรรษที่ 21. วารสารวิชาการ มหาวิทยาลัยราชภัฏพระนคร, 10(2), 357-366.

นนทรีย์ วงษ์วิจารณ์. (2556). ทัศนคติต่อการเป็นผู้สูงอายุ การดูแลตนเอง ทักษะทางสังคม และความผาสุกในชีวิต ของสมาชิกชมรมผู้สูงอายุในอำเภอกบินทร์บุรี จังหวัดปราจีนบุรี. วารสารสังคมและมนุษยศาสตร์, 39(2), 66-79

นลิณี ศรวิลาส, และปริญญา หรุ่นโพธิ์. (ม.ป.ป). พฤติกรรมการเข้าถึงและการใช้งานอินเตอร์เน็ตของ คณะวิทยาการจัดการ.

เบญจรัตน์ สัจกุล. (2566). แนวทางการสนับสนุนทางสังคมเพื่อพัฒนาทักษะการใช้สื่อสังคมออนไลน์อย่างรู้เท่าทันในผู้สูงอายุ. วารสารพัฒนศาสตร์ วิทยาลัยพัฒนศาสตร์ ป๋วย อึ๊งภากรณ์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์, 6(1 มกราคม - มิถุนายน), 95–140.

ปรางสุรางค์ โชติชัชวาลย์กุล (2556). แรงจูงใจที่มีผลต่อพฤติกรรมการใช้เว็บไซต์เฟซบุ๊ค (Facebook) ของกลุ่มวัยกลางคนและวัยสูงอายุ. (วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต). กรุงเทพมหานคร: มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.

ฤดีมาศ พุทธมาตย์. (2562). การสนับสนุนทางสังคมและความผาสุกทางใจของผู้สูงอายุในสถานสงเคราะห์คนชรา (วิทยานิพนธ์พยาบาลศาสตรมหาบัณฑิต). เชียงใหม่: มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.

วิศปัตย์ ชัยช่วย. (2560). สารสนเทศมรดกทางวัฒนธรรม: แนวคิดและประเด็น ... ประกาศ: แผนยุทธศาสตร์สมาคมห้องสมุดแห่งประเทศไทยฯ 2 ปี (เมษายน 2560 – มีนาคม 2562).

ศิริพร แซ่ลิ้ม. (2558). พฤติกรรมการใช้ไลน์แอพพลิเคชั่นของผู้สูงอายุในเขตกรุงเทพมหานคร.(วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต). กรุงเทพมหานคร: มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.

สภาองค์กรของผู้บริโภค. (2567). ผู้บริโภคสูงวัยโดนตุ๋น รู้ไม่ทันกลโกง ตกเป็นเหยื่อภัยออนไลน์พุ่ง 22%. สืบค้นเมื่อวันที่ 10 มีนาคม 2568. จาก https://www.tcc.or.th/elder-cybercrime/

สิทธิชัย คูเจริญสิน. (2559). การศึกษาพฤติกรรมการใช้สื่อสังคมของผู้สูงอายุที่พักอาศัยในเขตอำเภอเมือง จังหวัดชลบุรี. (วิทยานิพนธ์การศึกษามหาบัณฑิต). ชลบุรี: มหาวิทยาลัยบูรพา.

สำนักวิชาการศึกษาทั่วไปและนวัตกรรมการเรียนรู้อิเล็กทรอนิกส์ มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนสุนันทา. (2562). เอกสารประกอบการสอนรู้เท่าทันดิจิทัล Digital Literacy. กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนสุนันทา.

อรุณประภาส์ ธนกิจโกเศรษฐ์. (2558). ความฉลาดการคิดและการพัฒนาตนเอง. เข้าถึงได้ จาก http://www.forest.go.th/psdg/index.php?optiom =com_docman&Itemid=409& task=doc_download&gid=462& lang=en

Batsis, J. A. et al. (2019). Technology for Behavioral Change in Rural Older Adults with Obesity. Journal of Nutrition in Gerontology and Geriatrics, DOI:10.1080/21551197.2019.1600097

Best, J. W. (1977). Research in Education. New Jersey: Prentice hall Inc

Chang, J., McAllister, C., & McCaslin, R. (2015) Correlates of, and Barriers to, Internet Use Among Older Adults. Journal of Gerontological Social Work, 58(1), 66-85.

DQ Institute Leading Digital Education, Culture, and Innovation. (2019). Digital intelligence: DQ Global Standards Report 2019 Common Framework for Digital Literacy, Skills and Readiness. Retrieved October 19, 2022, from https://www.dqinstitute.org/wp-content/uploads/2019/11/ DQGlobalStandardsReport2019.pdf

Elder, A. J. S., Scott, W. S., Kluge. M. A., & Elder, C. L. (2016). CyberEx Internet-Based Group Exercise for Rural Older Adults: A Pilot Study. Activities,Adaptation & Aging, 40(2), 107-124.

Gerda, B. (2020).Measurement of Digital Intelligence (DQ) .Óbuda University, Budapest, and Management, Enterprise and Benchmarking: Proceedings. 8(p.1-8). Hungary: University of Pannonia

Gitlow, L. (2014). Technology use by older adults and barriers to using technology. Physical & Occupational Therapy in Geriatrics, 32(3), 271–280.

Goleman, D. (2006). Social intelligence. London: The Random House Group Limited.

Heo, J., Kim, J., & Won, Y.-S. (2011). Exploring the Relationship Between Internet Use and Leisure Satisfaction Among Older Adults. Activities, Adaptation & Aging. 35(1), 43-54.

House, J.S. (1981). Work stress and social support. Orlando: Academic press.

Marston, H. R. et al. (2016). Technology use, adoption and behavior in older adults: Results from the iStoppFalls project. Educational Gerontology, 42(6), 371-387.

Schaefer, C., Coyne, J. C., & Lazarus, R. S. (1981). The health-related functions of social support. Journal of Behavioral Medicine, 4(4) .

Svobodová, L., & Hedvičáková, M. (2017). The Use of the Social Networks by Elderly People in the Czech Republic and Other Countries V4. In A. K. Kar et al. (Eds.), Digital Nations – Smart Cities, Innovation, and Sustainability. (pp. 50–60). Conference on e-Business, e-Services and e-Society.

Sun, Y., McLaughlin, M. L., & Cody, M. J. (2016). Using the Smartphone to Support Successful Aging: Technology Acceptance with Selective Optimization and Compensation Among Older Adults. In J. Zhou & G. Salvendy (Eds.). Human Aspects of IT for the Aged Population. (pp. 490-500). Design for Aging. Springer International Publishing Switzerland.