รูปแบบการบริหารโดยกระบวนการบริหารแบบมีส่วนร่วม เพื่อพัฒนาระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียน ของโรงเรียนราชประชานุเคราะห์ ๕๖ จังหวัดน่าน

สุภางค์  สารเถื่อนแก้ว

ผู้แต่ง

สุภางค์ สารเถื่อนแก้ว -

คำสำคัญ:

รูปแบบการบริหาร, กระบวนการบริหารแบบมีส่วนร่วม, ระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียน

บทคัดย่อ

การวิจัยเรื่อง “การพัฒนารูปแบบการบริหารโดยกระบวนการบริหารแบบมีส่วนร่วมเพื่อพัฒนาระบบ
การดูแลช่วยเหลือนักเรียน ของโรงเรียนราชประชานุเคราะห์ ๕๖ จังหวัดน่าน” มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อศึกษาสภาพปัญหาและความต้องการในการดำเนินการดูแลช่วยเหลือนักเรียน 2) เพื่อสร้างรูปแบบการบริหารโดยกระบวนการบริหารแบบมีส่วนร่วม เพื่อพัฒนาระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียน 3) เพื่อทดลองใช้รูปแบบการบริหารแบบมีส่วนร่วม เพื่อพัฒนาระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียน และ 4) เพื่อประเมินรูปแบบการบริหารงานบริหารโดยกระบวนการบริหารแบบมีส่วนร่วม เพื่อพัฒนาระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียน ของโรงเรียนราชประชานุเคราะห์ ๕๖ จังหวัดน่าน ขั้นตอนการดำเนินการวิจัย แบ่งออกเป็น 4 ขั้นตอน ดังนี้ ขั้นตอนที่ 1 ศึกษาสภาพปัญหาและความต้องการ โดยการสัมภาษณ์เชิงลึกและการสนทนากลุ่ม ซึ่งกลุ่มเป้าหมาย จำนวน 12 คน เครื่องมือที่ใช้ ได้แก่ แบบสัมภาษณ์เชิงลึก และ แบบสนทนากลุ่ม ขั้นตอนที่ 2 การสร้างรูปแบบการบริหารฯ มีการดำเนินการดังนี้
1) ออกแบบและยกร่างรูปแบบฯ โดยให้ผู้เชี่ยวชาญ จำนวน 5 คน ตรวจสอบประสิทธิภาพของรูปแบบฯ และยืนยันการพัฒนารูปแบบ 2) ตรวจสอบความเหมาะสมของคู่มือการใช้รูปแบบฯ กลุ่มเป้าหมาย ได้แก่ ผู้ทรงคุณวุฒิ จำนวน 9 คน เครื่องมือที่ใช้ ได้แก่ แบบประเมินความถูกต้องและความเหมาะสมของรูปแบบฯ ขั้นตอนที่ 3 การทดลองใช้รูปแบบฯ กลุ่มเป้าหมาย ได้แก่ ผู้บริหารสถานศึกษา 4 คน ครูและบุคลากรทางการศึกษา 81 คน คณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน 13 คน และผู้ปกครอง 263 คน เครื่องมือที่ใช้ ได้แก่ แบบสอบถามการทดลองการใช้รูปแบบ และ ขั้นตอนที่ 4 การประเมินรูปแบบการบริหารฯ กลุ่มตัวอย่าง ได้แก่ ครูและบุคลากรทางการศึกษา 85 คน คณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน 13 คน นักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 ถึง ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 6 จำนวน 263 คน ผู้ปกครองนักเรียน จำนวน 263 คน เครื่องมือที่ใช้ ได้แก่ แบบสอบถามความพึงพอใจต่อรูปแบบ วิเคราะห์ข้อมูลเชิงคุณภาพโดยการจำแนกและจัดระบบข้อมูล วิเคราะห์ข้อมูลเชิงปริมาณโดยใช้โปรแกรมคอมพิวเตอร์ นำข้อมูลที่ได้จากการแจกแจงความถี่มาดำเนินการวิเคราะห์โดยใช้ค่าเฉลี่ย (Mean) และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน (Standard Deviation) ผลการศึกษาพบว่า ผลการวิจัยเรื่องรูปแบบการบริหารโดยกระบวนการบริหารแบบมีส่วนร่วม เพื่อพัฒนาระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียนของโรงเรียนราชประชานุเคราะห์ ๕๖ จังหวัดน่าน พบว่า สภาพปัญหาเบื้องต้น
เกิดจากการขาดการบริหารจัดการที่เป็นระบบ นโยบายและวิสัยทัศน์ไม่ชัดเจน ประกอบกับข้อมูลนักเรียนไม่เป็นปัจจุบันเนื่องจากขาดการมีส่วนร่วมของชุมชนและภาระงานครูที่มากเกินไป ส่งผลให้อุปสรรคสำคัญอยู่ที่ความไม่ต่อเนื่องในการคัดกรองและการจัดเก็บข้อมูลสารสนเทศ ผู้วิจัยจึงได้พัฒนารูปแบบการบริหารแบบมีส่วนร่วมที่ประกอบด้วย 5 องค์ประกอบสำคัญ ได้แก่ หลักการและแนวคิด วัตถุประสงค์ รูปแบบกระบวนการ แนวทางการนำไปใช้ และการประเมินผลที่ครอบคลุมทั้งต่อผู้เรียน สถานศึกษา และชุมชน โดยผลการประเมินความเหมาะสม ภาพรวมอยู่ในระดับมากที่สุด และ ผลการประเมินความความเหมาะสม ภาพรวมอยู่ในระดับมาก และเมื่อนำรูปแบบไปทดลองใช้จริงพบว่ามีประสิทธิภาพอยู่ในระดับมากที่สุด สอดคล้องกับผลการประเมินความพึงพอใจของครูและบุคลากรทางการศึกษา คณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน ผู้ปกครอง และนักเรียนที่อยู่ในระดับมากที่สุด

ประวัติผู้แต่ง

สุภางค์ สารเถื่อนแก้ว, -

รองผู้อำนวยการ โรงเรียนราชประชานุเคราะห์ ๕๖ จังหวัดน่าน สังกัดสำนักบริหารงานการศึกษาพิเศษ

เอกสารอ้างอิง

คำนึง รุ่งเรือง. (2563). การพัฒนารูปแบบการบริหารระบบดูแลช่วยเหลือนักเรียนของโรงเรียนบ้านไสไทย. สืบค้นวันที่ 12 กรกฎาคม 2566, จาก https://krustation.com/academic_research056

คุณากร บุญสาลี. (2562). การพัฒนารูปแบบการบริหารงานระบบดูแลช่วยเหลือนักเรียน โดยบูรณาการจิตศึกษา โรงเรียนกุญชรศิรวิทย์. ศรีสะเกษ: โรงเรียนกุญชรศิรวิทย์.

ชุติพร เหล็กคำ. (2564). กลยุทธ์การพัฒนาคุณภาพเด็กด้อยโอกาส โรงเรียนราชประชานุเคราะห์ 57 จังหวัดเพชรบูรณ์ สังกัดสำนักบริหารงานการศึกษาพิเศษ. กรุงเทพฯ: สำนักบริหารงานการศึกษาพิเศษ สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน.

ณัฐวุฒิ รัตนอรุณ และคณะ. (2561). รูปแบบการจัดระบบดูแลช่วยเหลือนักเรียนกลุ่มเสี่ยงด้วยกิจกรรมครูคู่สัญญา ของโรงเรียนคีรีราษฎร์พัฒนา. กรุงเทพฯ: กระทรวงศึกษาธิการ.

ธนกฤต อั้งน้อย. (2562). การพัฒนารูปแบบการบริหารจัดการชั้นเรียนที่ส่งเสริมการเรียนรู้ในศตวรรษที่ 21 สำหรับโรงเรียนมัธยมศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา เขต 1 (วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต). กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัยราชภัฏธนบุรี.

ธิตินัดดา สิงห์แก้ว. (2562). การพัฒนารูปแบบการบริหารงานวิชาการเพื่อส่งเสริมสมรรถนะผู้เรียนในศตวรรษที่ 21 สำหรับโรงเรียนขนาดเล็ก สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาพระนครศรีอยุธยา เขต 1 (วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต). พระนครศรีอยุธยา: มหาวิทยาลัยราชภัฏพระนครศรีอยุธยา.

นิตยา คะเนนิล และวาโร เพ็งสวัสดิ์. (2559). การวิเคราะห์องค์ประกอบภาวะผู้นำเชิงสร้างสรรค์ของผู้บริหารสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาสกลนคร เขต 3. วารสารบัณฑิตศึกษา มหาวิทยาลัยราชภัฏสกลนคร, 13(61), 127-136.

ปรมาภรณ์ สนธิ. (2560). การพัฒนารูปแบบการบริหารจัดการศูนย์การเรียนรู้ตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง โรงเรียนในสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา เขต 18 (วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต). จันทบุรี: มหาวิทยาลัยบูรพา.

ปุญชรัศมิ์ พันธุวัฒน์. (2560). การพัฒนารูปแบบการบริหารจัดการงานระบบดูแลช่วยเหลือนักเรียน ด้านการคัดกรองนักเรียนของโรงเรียนพร้าววิทยาคม จังหวัดเชียงใหม่ (วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต). เชียงใหม่: มหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงใหม่.

พรเพ็ญ จิระณัฐวีรกุล. (2561). การพัฒนารูปแบบการบริหารงานวิชาการที่ส่งเสริมทักษะการเรียนรู้และนวัตกรรม สำหรับโรงเรียนประถมศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษานครปฐม เขต 1 (วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต). นครปฐม: มหาวิทยาลัยราชภัฏนครปฐม.

มยุรี สารีบุตร และอุทัย ภิรมย์รื่น. (2560). รูปแบบการบริหารงานวิชาการที่ส่งเสริมทักษะในศตวรรษที่ 21 ของผู้เรียนในโรงเรียน สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา เขต 25. วารสารศึกษาศาสตร์ ฉบับวิจัยบัณฑิตศึกษา มหาวิทยาลัยขอนแก่น, 9(2), 283-303.

โรงเรียนราชประชานุเคราะห์ ๕๖ จังหวัดน่าน. (2567). รายงานการประเมินตนเองของสถานศึกษา (Self-Assessment Report : SAR) ประจำปีการศึกษา 2566. น่าน: โรงเรียนราชประชานุเคราะห์ ๕๖ จังหวัดน่าน.

รุ่งนภา สุขสำแดง. (2563). การพัฒนารูปแบบการบริหารจัดการศึกษาแบบมีส่วนร่วมเพื่อเสริมสร้างทักษะอาชีพ สำหรับนักเรียนโรงเรียนขยายโอกาส สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาพระนครศรีอยุธยา เขต 1 (วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต). พระนครศรีอยุธยา: มหาวิทยาลัยราชภัฏพระนครศรีอยุธยา.

วาสนา สุขเกษม. (2561). การพัฒนาการดำเนินงานระบบดูแลช่วยเหลือนักเรียนที่มีความต้องการพิเศษเรียนรวม: กรณีศึกษาโรงเรียนวัดหันตรา (เวช สมาน ราษฎร์นุกูล) อำเภอพระนครศรีอยุธยา จังหวัดพระนครศรีอยุธยา. กรุงเทพฯ: สำนักบริหารงานการศึกษาพิเศษ สำนักงานคณะกรรมการการศึกษา

ขั้นพื้นฐาน.

ศูนย์เฉพาะกิจคุ้มครองและช่วยเหลือเด็กนักเรียน. (2557). คู่มือการดำเนินงานระบบดูแลช่วยเหลือนักเรียน. กรุงเทพฯ: สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน กระทรวงศึกษาธิการ.

สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ. (2564). คู่มือแนวทางการสร้างเสริมสุขภาวะเด็กและเยาวชน

ในสถานศึกษา. กรุงเทพฯ: สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ.

สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน. (2557). แนวทางการจัดกิจกรรมพัฒนาผู้เรียน ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551. นนทบุรี: โรงพิมพ์ชุมนุมสหกรณ์การเกษตรแห่งประเทศไทย.

________. (2559). แนวทางการดำเนินงานระบบดูแลช่วยเหลือนักเรียนในสถานศึกษา. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์ชุมนุมสหกรณ์การเกษตรแห่งประเทศไทย.

สำนักบริหารงานการศึกษาพิเศษ. (2566). แผนปฏิบัติการประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2566. กรุงเทพฯ: สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน.

สำนักวิชาการและมาตรฐานการศึกษา. (2552). แนวทางการจัดกิจกรรมทักษะชีวิตเพื่อสร้างภูมิคุ้มกันทางสังคม ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์ชุมนุมสหกรณ์การเกษตรแห่งประเทศไทย.

สุธิดา พงษ์สวัสดิ์. (2561). การพัฒนารูปแบบการบริหารจัดการศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียม (DLTV) เพื่อยกระดับผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนของโรงเรียนขนาดเล็ก สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาราชบุรี เขต 1 (วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต). ราชบุรี: มหาวิทยาลัยราชภัฏหมู่บ้านจอมบึง.

อนุชา ผลอิน. (2558). การพัฒนารูปแบบการสอนเพื่อเสริมสร้างทักษะชีวิต สำหรับนักเรียนที่มีความบกพร่องทางการได้ยินระดับประถมศึกษา (วิทยานิพนธ์ปริญญาดุษฎีบัณฑิต). นครนายก: มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ.