สถานภาพและทิศทางของบริการโอทีทีในบริบทสังคมไทย

ผู้แต่ง

  • รุจฬ์สวัตต์ ครองภูมินทร์ สาขานิเทศศาสตร์ คณะเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร มหาวิทยาลัยศิลปากร

คำสำคัญ:

บริการโอทีที , การเปลี่ยนฉับพลันทางดิจิทัล, ภูมิทัศน์สื่อ

บทคัดย่อ

บทความวิชาการเรื่อง “สถานภาพและทิศทางของบริการโอทีทีในบริบทสังคมไทย” มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาถึงสถานภาพองค์ความรู้เกี่ยวกับบริการโอทีทีและบริบทต่าง ๆ และมุมมองการต่อยอดทางองค์ความรู้ของบริการโอทีทีในมิติต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องภายใต้การเปลี่ยนแปลงการเปลี่ยนฉับพลันทางดิจิทัลของในสังคมไทยปัจจุบัน โดยการสังเคราะห์งานวิจัยด้วยการวิเคราะห์อภิมาน (Meta-analysis) โดยการวิจัย
ใช้วิธีการสุ่มตัวอย่างแบบเจาะจง (Purposive Sampling) จากงานวิจัยประเภทวิทยานิพนธ์ และรายงานการวิจัยในสาขาที่เกี่ยวข้องกับด้านเทคโนโลยีการสื่อสาร เมื่อพิจารณาเอกสารงานวิจัย บทความวิชาการ และวิทยานิพนธ์ที่เกี่ยวกับการศึกษาบริการโอทีทีในประเทศไทยที่เผยแพร่ระหว่างปี พ.ศ. 2560 – 2568 ซึ่งเป็นระยะเวลาประมาณ 9 ปีจนถึงปัจจุบัน ก็จะพบว่า มีการศึกษาที่เกี่ยวกับบริการโอทีที ซึ่งสามารถแบ่งกลุ่มองค์ความรู้ของการศึกษาได้เป็น 3 กลุ่มคือ (1) กลุ่มการศึกษาองค์ความรู้เกี่ยวกับรูปแบบและลักษณะโดยทั่วไปของบริการโอทีที (2) กลุ่มการศึกษาองค์ความรู้เกี่ยวกับการกำกับและดูแลกิจการของบริการโอทีที และ (3) กลุ่มการศึกษาองค์ความรู้เกี่ยวกับบริการโอทีทีกับการให้บริการในลักษณะต่าง ๆ ของสังคมไทย โดยองค์ความรู้ต่าง ๆ เหล่านี้ทำให้เห็นมิติความสัมพันธ์ของบริการโอทีทีกับบริบทสังคมไทยในช่วงเวลาต่าง ๆ ตลอดจนองค์ความรู้ที่เกี่ยวกับการกำกับและดูแลกิจการของบริการโอทีทีของสังคมไทยที่ยังมีข้อจำกัด ไม่สอดคล้องต่อบริบทการเปลี่ยนแปลงในมิติต่าง ๆ ซึ่งยังคงเป็นที่ถกเถียงและร่วมกันหาทางออกอยู่ในปัจจุบัน สะท้อนให้เห็นว่า บริการโอทีทีเป็นอีกทางเลือกหนึ่งที่จะมีส่วนสำคัญต่อการขับเคลื่อนอุตสาหกรรมเทคโนโลยีทางการสื่อสาร สร้างสรรค์สังคมความเป็นอยู่ เศรษฐกิจ รวมไปถึงคุณภาพชีวิตของประชาชนในสังคมไทย

เอกสารอ้างอิง

กิตติยา พรหมจันทร์ และอรัชมน พิเชฐวรกุล. (2567). มาตรการและแนวทางการจัดเก็บภาษีจากกิจการโอทีทีในประเทศไทย. วารสารนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์. 53(1), 213-253. https://so05.tci-thaijo.org/index.php/tulawjournal/article/view/267585.

โกศล สงเนียม, เทอดศักดิ์ ชมโต๊ะสุวรรณ, และนริศรา เจริญพันธุ์. (2567). ปัจจัยที่มีผลต่อการเปิดรับสื่อโทรทัศน์ทางอินเทอร์เน็ตในช่วงการเติบโตของการให้บริการการส่งสัญญาณภาพและเสียงผ่านโครงข่ายอินเทอร์เน็ตในประเทศไทย ปี พ.ศ. 2560-2561. วารสารกองทุนพัฒนาสื่อปลอดภัยและสร้างสรรค์. 3(2), 38-75. https://so04.tcithaijo.org/index.php/tmfjournal/article/view/272629.

กองพัฒนาข้อมูลและตัวชี้วัดสังคม. (2568). OTT: บริการสื่อสมัยใหม่ควรต้องกำกับดูแลอย่างไร. https://www.nesdc.go.th/wordpress/wp-content/uploads/2025/08/2-OTT.pdf.

ชลธิชา นวลศรี. (2567). ปัญหาทางกฎหมายในการกำกับดูแลงานแพร่เสียงแพร่ภาพผ่านระบบ Over the Top. นิตยสารบทบัณฑิตย์. 80(1), 100-131. https://so04.tci-thaijo.org/index.php/botbundit/ article/view/262535.

ดาต้าเซ็ต. (2567). ภูมิทัศน์สื่อไทย 2567-2568. https://www.dataxet.co/media-landscape/2025-th/streaming-service.

ไทม์ คอนซัลติ้ง. (2565). OTT TV The Future of Television Viewing. https://www.timeconsulting.co.th/ott-tv-อนาคตแห่งการชมโทรทัศน์.

ธนพงษ์พรรณ ธัญญรัตนกุล. (2562). เปลี่ยนธุรกิจในยุคดิจิทัล Step by Step (Digital Transformation in Action). วิช.

ประพันธ์พงษ์ ขำอ่อน. (2565). การกำกับดูแลตนเองของธุรกิจสื่อด้านเนื้อหา (Content) บนแพลตฟอร์มออนไลน์ในกิจการโทรทัศน์ของประเทศไทย: กรณีศึกษาต่างประเทศ. [วิทยานิพนธ์ปริญญานิติศาสตรมหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยหอการค้าไทย]. UTCC. https://scholar.utcc.ac.th/entities/publication/9618b637-ce35-42d5-b513-58dfb42986f6

ปิยาพัชร วงษ์ประสิทธิ์. (2560). มาตรการทางกฎหมายในการกำกับดูแลการประกอบธุรกิจบริการโอทีที (OTT). [วิทยานิพนธ์นิติศาสตรมหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์]. TU. https://ethesisarchive. library.tu.ac.th/thesis/2017/TU_2017_5801033316_8721_8213.pdf.

รมิดา จรินทิพย์พิทักษ์. (2560). บริการ OTT: ความท้าทายต่อสื่อเก่าและการกำกับดูแล. วารสารกิจการสื่อสารดิจิทัล. 1(1), 316-340. https://so04.tcithaijo.org/index.php/NBTC_Journal/ article/view/116011.

รัชณีวรรณ ชาวนา. (2563). การกำกับดูแลบริการโทรทัศน์แบบโอทีทีในประเทศไทย. [ดุษฎีนิพนธ์ปรัชญาดุษฎีบัณฑิต, มหาวิทยาลัยรังสิต]. https://rsuir-library.rsu.ac.th/handle/123456789/624

รัชณีวรรณ ชาวนา และรัตพงษ์ สอนสุภาพ. (2563). บริการโทรทัศน์แบบ Over the Top TV (OTT TV) ในประเทศไทย. วารสารวิชาการ กสทช. ประจำปี 2563. 4(4), 287-309. https://so04.tci-thaijo.org/ index.php/NBTC_Journal/article/view/244787

วินิจพรรษ กันยะพงศ์. (2566). การเปลี่ยนแปลงภูมิทัศน์สื่ออุตสาหกรรมผลิตเนื้อหาไทยจากเทคโนโลยีโอทีทีและสตรีมมิ่ง. วารสารการสื่อสารและการจัดการ นิด้า (e-Journal). 9(2). https://so12.tci-thaijo.org/index.php/jcmn/article/view/355.

วิโรจน์ สุทธิสีมา. (2564). ความเปลี่ยนแปลงของสื่อสตรีมมิ่งในอุตสาหกรรมภาพยนตร์ไทย: มุมมองจากกลุ่มผู้สร้างและผู้มีส่วนเกี่ยวข้อง. วารสารศิลปศาสตร์ มหาวิทยาลัยแม่โจ้. 9(2), 104-120. https://so03.tci-thaijo.org/index.php/liberalartsjournal/article/download/251441/ 171284/939705.

ศิริวรรณ อนันต์โท. (2564). ปัจจุบันและอนาคตของการให้บริการโทรทัศน์ผ่านโครงข่ายอินเทอร์เน็ตในประเทศไทย. วารสารบริหารธุรกิจและสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยรามคำแหง. 4(3). 116. https://so02.tci-thaijo.org/index.php/ibas/article/view/251002.

สำนักงานคณะกรรมการกิจการกระจายเสียง กิจการโทรทัศน์ และกิจการโทรคมนาคมแห่งชาติ. (2560ก). การวิจัยเรื่องโครงการศึกษาโครงสร้างตลาดและการกำกับดูแลการแข่งขันที่เหมาะสมกับการหลอมรวมเทคโนโลยี (Convergence). สำนักงาน กสทช. https://broadcast.nbtc.go.th/data/academic/file/630900000001.pdf.

สำนักงานคณะกรรมการกิจการกระจายเสียง กิจการโทรทัศน์ และกิจการโทรคมนาคมแห่งชาติ. (2560ข). สภาพการแข่งขันและแนวทางการกำกับดูแลกิจการ Over The Top: OTT. สำนักงาน กสทช. https://broadcast.nbtc.go.th/data/academic/file/600900000004.pdf

สำนักงานคณะกรรมการป้องกันและปราบปรามการทุจริตแห่งชาติ. (2564). การต้านการทุจริตในสถานการณ์ Digital Disruption. https://multi.dopa.go.th/acoc/assets/modules/news/uploads/0dec3410.pdf.

สำนักงานศูนย์วิจัยและให้คำปรึกษาแห่งมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ (2562). รายงานฉบับสมบูรณ์ (Final Report) โครงการสำรวจพฤติกรรมและแนวโน้มการบริโภคสื่อของไทย. มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์. https://broadcast.nbtc.go.th/data/academic/file/621200000004.pdf

สำนักงานส่งเสริมเศรษฐกิจสร้างสรรค์. (2564). การพัฒนาอุตสาหกรรมสร้างสรรค์ ปี 2564 สาขาภาพยนตร์และวีดิทัศน์. Creative Economy Agency. https://www.cea.or.th/th/single-industries/ Creative-Industries-Development-Report-2021-Film.

เสาวรส ทิพย์ธรรมธารา และกฤษดากร ว่องวุฒิกุล (2564). การกำกับสื่อที่มีการหลอมรวมของช่องทางการสื่อสารข้อมูล: กรณีศึกษาการแพร่ภาพและเสียงผ่านอินเทอร์เน็ต (OTT). วารสารรัชต์ภาคย์, 15(38), 57-73. https://so05.tci-thaijo.org/index.php/RJPJ/article/view/246919. https://journals.humankinetics.com/view/journals/ssj/29/4/article-p433.xml

Ramasoota, P., & Kitikamdhorn, A. (2021). “The Netflix Effect” in Thailand: Industry and Regulatory Implications. Telecommunications Policy. 45(7), 102156. https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0308596121000604.

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

2026-06-29

รูปแบบการอ้างอิง

ครองภูมินทร์ ร. (2026). สถานภาพและทิศทางของบริการโอทีทีในบริบทสังคมไทย. วารสารเทคโนโลยีสื่อสารมวลชน มทร.พระนคร, 11(1), 79–98. สืบค้น จาก https://so05.tci-thaijo.org/index.php/jmctrmutp/article/view/283646

ฉบับ

ประเภทบทความ

บทความวิชาการ