การพัฒนารูปแบบการมีส่วนร่วมของประชาชนในการจัดการป่าชุมชนอย่างยั่งยืน: กรณีศึกษาบ้านหนองตาใกล้ ตำบลหนองเม็ก อำเภอหนองหาน จังหวัดอุดรธานี

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาข้อมูลพื้นฐานด้านการมีส่วนร่วมในการจัดการป่าชุมชนอย่างยั่งยืนของประชาชนบ้านหนองตาใกล้ ตำบลหนองเม็ก อำเภอหนองหาน จังหวัดอุดรธานี  2) พัฒนารูปแบบการมีส่วนร่วมในการจัดการป่าชุมชนอย่างยั่งยืนของประชาชน และ 3) ประเมินผลรูปแบบการมีส่วนร่วมในการจัดการป่าชุมชนอย่างยั่งยืนของประชาชน เก็บข้อมูลด้วยแบบสอบถาม จำนวน 297 คน และแบบสัมภาษณ์คณะกรรมการป่าชุมชน จำนวน 32 คน วิเคราะห์ข้อมูลด้วย สถิติพรรณนา ได้แก่ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน

ผลการวิจัย พบว่า รูปแบบการมีส่วนร่วมของประชาชนต่อการจัดการป่าชุมชน โดยรวมอยู่ในระดับปานกลาง (= 3.47) คณะกรรมการป่าชุมชนให้ความสำคัญกับการจัดการป่าชุมชนมากขึ้นกว่าเดิม ก่อนการดำเนินการพัฒนา การมีส่วนร่วมโดยรวมอยู่ในระดับปานกลาง (= 2.72) หลังการดำเนินการพัฒนา ระดับการมีส่วนร่วมโดยรวมอยู่ในระดับปานกลาง (= 3.41) ส่วนการดำเนินงานด้านการพัฒนารูปแบบการมีส่วนร่วมในการจัดการป่าชุมชน โดยใช้กระบวนการ A-I-C ทั้ง 4 ด้าน คือ 1) การมีส่วนร่วมในการคิด วางแผน และตัดสินใจ 2) การมีส่วนร่วมในการปฏิบัติ  3) การมีส่วนร่วมรับผลประโยชน์  4) การมีส่วนร่วมในการติดตามและประเมินผล การประเมินผลรูปแบบการมีส่วนร่วมโดยสร้างจิตสำนึกและความสามัคคีในการอนุรักษ์ป่าชุมชน สร้างบทบาทหน้าที่และเป็นแรงขับเคลื่อนของการอนุรักษ์ป่าชุมชนและไม่ทำลายป่า รวมถึงบูรณาการองค์ความรู้ไปใช้ให้เกิดประโยชน์กับชุมชนและสามารถมีภาคีเครือข่ายในการอนุรักษ์ทรัพยากรป่าไม้ ผลของการพัฒนารูปแบบการมีส่วนร่วม คือ ทำให้ประชาชนเข้ามามีส่วนร่วมมากขึ้น หลังจากการพัฒนาการมีส่วนร่วม