แนวทางการปรับตัวและเตรียมความพร้อมด้านความมั่นคงของไทย ต่อนโยบายอินโด-แปซิฟิกต่อประเทศสหรัฐอเมริกา

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ (1) วิเคราะห์ผลกระทบต่อประเทศไทยจากนโยบายและยุทธศาสตร์อินโด-แปซิฟิกของสหรัฐอเมริกา และ (2) เสนอแนวทางการปรับตัวและการเตรียมความพร้อมของไทยต่อทิศทางนโยบายดังกล่าว การศึกษาใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงคุณภาพควบคู่การวิจัยเอกสาร โดยดำเนินการสัมภาษณ์เชิงลึกผู้ให้ข้อมูลสำคัญจำนวน 15 คน อาศัยกรอบการวิเคราะห์จากทฤษฎีฐานรากและปรากฏการณ์นิยม พร้อมตรวจสอบความน่าเชื่อถือของข้อมูลด้วยวิธีสามเส้า และวิเคราะห์ข้อมูลด้วยการวิเคราะห์เนื้อหา ผลการวิจัยชี้ว่า สหรัฐอเมริกายังคงขับเคลื่อนยุทธศาสตร์อินโด-แปซิฟิกเพื่อถ่วงดุลและสกัดกั้นการขยายอิทธิพลของจีนในหลายมิติ ส่งผลให้ประเทศไทยต้องเผชิญแรงกดดันจากการแข่งขันของสองมหาอำนาจ ภายใต้กรอบ DIME พบว่า (1) มิติการทูต สหรัฐฯ ใช้นโยบายเชิงรุกผ่านกลไก QUAD และ AUKUS (2) มิติข้อมูลและเทคโนโลยี มุ่งจำกัดความก้าวหน้าด้านเทคโนโลยีของจีน (3) มิติการทหาร ความตึงเครียดในทะเลจีนใต้ ทะเลจีนตะวันออก และช่องแคบไต้หวัน นำไปสู่การเสริมกำลังและการสร้างพันธมิตรในภูมิภาค และ (4) มิติเศรษฐกิจ การจัดตั้งกรอบความร่วมมือทางเศรษฐกิจรูปแบบใหม่ร่วมกับอาเซียน ส่วนแนวทางการปรับตัวของไทยควรเน้นการดำเนินการเชิงรุก โดยอาศัยบทเรียนจากอดีต เสริมสร้างการทูตเชิงรุกและศักยภาพการต่อรอง ควบคู่การสื่อสารนโยบายที่ชัดเจน ไทยควรเพิ่มบทบาทในกรอบอาเซียนและความร่วมมือด้านความมั่นคงผ่าน ADMM หลีกเลี่ยงการถูกดึงเข้าสู่ความขัดแย้งระหว่างจีนกับสหรัฐฯ ยึดผลประโยชน์แห่งชาติเป็นศูนย์กลาง พร้อมพิจารณาความตกลงทางการค้าที่เอื้อต่อความได้เปรียบ และส่งเสริมกลไกการบริหารความขัดแย้งเพื่อคงเสถียรภาพของภูมิภาค