การจัดการศึกษาแบบยึดพื้นที่เป็นฐาน : แนวคิด แนวทาง และกรณีศึกษา

บทคัดย่อ

การจัดการศึกษาแบบยึดพื้นที่เป็นฐานเป็นนวัตกรรมการบริหารการศึกษาเพื่อพัฒนาทรัพยากรมนุษย์เชิงบูรณาการที่ให้ความสำคัญกับแบบแผนการจัดหลักสูตร          และประสบการณ์การเรียนรู้ ที่สร้างโอกาสให้นักเรียนในโรงเรียนมัธยมศึกษา สามารถพัฒนาตนเองเข้าสู่เส้นทางการประกอบอาชีพ ตรงกับความต้องการของภาคธุรกิจ สนับสนุนการสร้างอาชีพและการสร้างรายได้ ที่สอดคล้องกับศักยภาพของพื้นที่ โดยสถานศึกษาขั้นพื้นฐานระดับมัธยมศึกษา สถาบันอุดมศึกษา และสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน ร่วมกันกำหนดโครงสร้างหลักสูตรสถานศึกษา สถาบันอุดมศึกษาและโรงเรียนจัดทำโครงสร้างรายวิชา พัฒนาหลักสูตรและโปรแกรมการเรียนให้สอดคล้องกับความต้องการของโรงเรียน จัดทำคู่มือการสอน จัดเตรียมห้องปฏิบัติการ เตรียมสื่อ จัดอบรมครูผู้สอน ร่วมกัน จัดกิจกรรมการเรียนการสอน และประสบการณ์การเรียนรู้แก่นักเรียนตั้งแต่ระดับมัธยมศึกษาตอนต้นถึงตอนปลายของโรงเรียน ตามวัตถุประสงค์ของแต่ละหลักสูตรกรณีโรงเรียนสูงเม่นชนูปถัมภ์ เป็นโรงเรียนต้นแบบของโรงเรียนมัธยมศึกษาอีกจำนวน 30 โรงเรียน ในการจัดการศึกษาแบบยึดพื้นที่เป็นฐาน ในกลุ่มจัดหวัดแพร่ น่าน พะเยา และเชียงราย ที่ขยายผลในช่วงปีการศึกษา 2555 - 2556 โดยโรงเรียนสูงเม่นขนูปถัมภ์ได้ดำเนินการเปิดสอนหลักสูตรดังกล่าวจำนวน 6 หลักสูตร ร่วมกับสถาบันอุดมศึกษา 6 สถาบัน มาตั้งแต่ปีการศึกษา 2553 จนถึงปัจจุบัน คือ ภาคการศึกษาที่ 2 ปีการศึกษา 2557 มีข้อค้นพบจากการสนทนากับนักเรียนชั้น ม.6 ของโรงเรียน พบว่า นักเรียนส่วนใหญ่มีบุคลิกภาพดี มีความเป็นผู้ใหญ่ มีความสามารถในการสื่อสาร กล้าแสดงความคิดเห็นมีความมั่นใจในตนเอง สามารถวิเคราะห์เหตุการณ์ทั่วๆ ไป วิเคราะห์ปัญหาการเรียน เข้าใจจุดหมายปลายทางของชีวิต หลายคนเข้าศึกษาต่อกับมหาวิทยาลัยที่ร่วมโครงการแล้ว หลายคน มีสัญญากับบริษัทเอกชนในการศึกษาต่อเมื่อเรียนสำเร็จชั้น ม.6 และมีหลักประกันการมีงานทำในอนาคต อย่างไรก็ตาม ความสำเร็จหรือความล้มเหลวของการดำเนินงานตามโครงการนี้ในอนาคตน่าจะขึ้นอยู่กับความคงอยู่ของนโยบายและการได้รับการส่งเสริมสนับสนุนจากรัฐบาล ความเข้มแข็งและความเอาจริงเอาจังในความร่วมมือของมหาวิทยาลัยกับโรงเรียนมัธยมศึกษา ความตั้งใจจริงของผู้รับผิดชอบหลักสูตรจากคณะต่างๆ ของมหาวิทยาลัย และการได้รับการส่งเสริมและสนับสนุนจากผู้นำฝ่ายต่างๆ ในพื้นที่อย่างต่อเนื่อง สำหรับนักเรียน คุณครู ผู้บริหารโรงเรียน และชุมชนนั้น เห็นคุณค่าและได้รับประโยชน์โดยตรงจากโครงการนี้