ประชาธิปไตยไทย: บางมุมมองที่ถูกละเลย ?

บทคัดย่อ

การศึกษาทางสังคมศาสตร์ในปัจจุบันกล่าวถึงประเด็นประชาธิปไตยในมิติที่กว้างกว่าการพัฒนาประชาธิปไตยในมิติสถาบันทางการเมืองที่เป็นทางการซึ่งมีความสำคัญต่อการพัฒนาและจรรโลงต่อระบบประชาธิปไตย และการออกแบบสถาบันทางการเมืองที่เป็นทางการย่อมหลีกเลี่ยงไม่ได้ที่จะต้องถกเถียงถึงคุณค่า ความเชื่อ และความดีของระบอบประชาธิปไตยเพื่อให้ได้สถาบันทางการเมืองที่สอดคล้องและจรรโลงระบอบประชาธิปไตยได้ ดังนั้น บทความนี้มุ่งวิเคราะห์ปรากฏการณ์เพื่อเสริมการพัฒนาประชาธิปไตยในมิติคุณค่าประชาธิปไตยที่ทุกคนมีส่วนร่วมและทำเพื่อส่วนรวม

แนวคิดว่า ระบบประชาธิปไตยแบบตัวแทนมีจุดอ่อน ต้องเพิ่ม “ประชา” เข้าไปในสถาบันทางการเมืองให้มากขึ้น ทั้งการปรับปรุงระบบและกระบวนการประชาธิปไตยแบบตัวแทนให้สะท้อนการเป็นตัวแทนของประชาชนมากขึ้น เมื่อพิจารณาแนวคิดในปัจจุบันทำให้เห็นประชาธิปไตยในแง่มุมที่แตกต่างจากมิติประชาธิปไตยที่ให้ความสำคัญต่อสถาบันทางการเมืองและระบบประชาธิปไตยตัวแทน

ระบบประชาธิปไตยแบบตัวแทนของไทยและสถาบันทางการเมืองที่เกี่ยวข้องประสบปัญหาด้านความน่าเชื่อถือและการปฏิบัติงาน ในขณะที่ภาคประชาชนก็พยายามเข้ามามีส่วนร่วมทางการเมืองโดยตรงมากขึ้น จนทำให้ภาครัฐต้องตอบสนองและขยายช่องทางเพื่อสร้างการมีส่วนร่วมทั้งทางกฎหมายและทางกระบวนการทำงาน

ต้องสร้างวิถีปฏิบัติ “ความเป็นพลเมืองในระบอบประชาธิปไตย” ที่เอื้อและส่งเสริมให้คุณค่าประชาธิปไตยมีชีวิตชีวาและธำรงขึ้นได้ ขณะเดียวกัน การธำรงรักษาคุณค่าประชาธิปไตยโดยอาศัยการแก้ปัญหาเชิงโครงสร้างเพื่อสร้างความเท่าเทียมและลดความเหลื่อมล้ำ ทั้งในด้านคุณค่าประชาธิปไตยและในด้านสามารถเข้าถึงและได้ประโยชน์จากการปกครองในระบอบประชาธิปไตย รวมถึงช่วยธำรงรักษาการปกครองในระบอบประชาธิปไตยที่สามารถออกนโยบายสาธารณะเพื่อตอบสนองต่อคนส่วนใหญ่และครอบคลุมความต้องการของคนและกลุ่มในสังคมได้