งานบุญข้ามถิ่น: การจัดวางตัวตนใหม่และการต่อรอง ของแรงงานข้ามชาติสัญชาติพม่าในจังหวัดขอนแก่น

Main Article Content

วิลาสินี โสภาพล
จักรพันธ์ ขัดชุ่มแสง

บทคัดย่อ

บทความนี้นำเสนอถึงการสร้างพื้นที่ของแรงงานข้ามชาติสัญชาติพม่า ผ่านพื้นที่ทางศาสนาพุทธ โดยเฉพาะการจัดงานบุญ เพื่อให้เป็นปฏิบัติการทางวัฒนธรรมที่ถูกปฏิบัติในพื้นที่ใหม่ งานวิจัยชิ้นนี้เป็นงานวิจัยเชิงคุณภาพ โดยมีวิธีวิทยาในการวิจัยชาติพันธุ์หลากหลายพื้นที่ ซึ่งพื้นที่การวิจัยหลักอยู่ที่ชุมชนของแรงงานข้ามชาติสัญชาติพม่า หลังโรงงานแห่งหนึ่งในจังหวัดขอนแก่น ผู้วิจัยเก็บข้อมูลด้วยการสัมภาษณ์อย่างเป็นทางการและไม่เป็นทางการ รวมถึงเข้าไปสังเกตการณ์ในพื้นที่อย่างมีส่วนร่วมและไม่มีส่วนร่วม ผลจากการศึกษาพบว่า พื้นที่ศาสนาถูกนำมาใช้เป็นเครื่องมือในการสร้างพื้นที่อันศักดิ์สิทธิ์อันแสดงถึงการสร้างพื้นที่ทางสังคมและบ่งบอกอาณาบริเวณของแรงงานข้ามชาติสัญชาติพม่า ทั้งอาณาบริเวณทางกายภาพ และอาณาบริเวณทางชาติพันธุ์ ผ่านทั้งการสร้างศาลาประกอบพิธีกรรม และการจัดงานบุญใหญ่ที่จัดขึ้นในทุกวันสำคัญทางพุทธศาสนาแล้ว ยังแสดงให้เห็นถึงการปรับสร้างตัวตน สร้างสำนึกร่วมของแรงงานข้ามชาติสัญชาติพม่าผ่านพุทธศาสนาขึ้นมาในพื้นที่ใหม่ด้วยที่ยังไม่สมบูรณ์ที่มีทั้งความขัดแย้ง ความปริแตกภายใต้กระบวนการโลกาภิวัตน์ โดยมีพระสงฆ์พม่าเป็นตัวประสานความรู้สึกเหล่านี้ให้เสมือนบ้านเกิดมากยิ่งขึ้น และปฏิบัติการเหล่านี้ยังถูกนำมาใช้ในการต่อรองมุมมองของแรงงานข้ามชาติสัญชาติพม่าต่อคนในท้องถิ่นใหม่ด้วย

Article Details

ประเภทบทความ
บทความวิจัย

เอกสารอ้างอิง

กรมการจัดหางาน. (2559). สถิติแรงงานข้ามชาติในประเทศไทยประจำปี พ.ศ. 2559. กรุงเทพฯ : กรมการจัดหางาน.
_______. (2558). สถิติแรงงานข้ามชาติในประเทศไทยประจำปี พ.ศ. 2558. กรุงเทพฯ : กรมการจัดหางาน.
ขวัญชีวัน บัวแดง. (2554). พื้นที่ทางศาสนาและการปรับสร้างอัตลักษณ์ของผู้ย้ายถิ่นในพื้นที่ชายแดนไทย - พม่า. กรุงเทพฯ : สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย
ฐิรวุฒิ เสนาคำ. (2547). อรชุน อัปปาดูรัย กับมโนทัศน์ท้องถิ่นข้ามท้องถิ่น.รัฐศาสตร์สาร, 25(1), 103 - 149.
ณัฏฐ์ชวัล โภคาพานิชวงษ์. (2557). การเชื่อม (ข้าม) ถิ่นที่: ปฏิสัมพันธ์ของผู้คนบนเมืองชายแดนกับการต่อรองความหมายผ่านพื้นที่/ชุมชนทางศาสนาของผู้อพยพข้ามพรมแดนชาวพม่าในจังหวัดระนอง. วิทยานิพนธ์ปรัชญาดุษฎีบัณฑิต (สหวิทยาการ) มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
สำนักงานอุตสาหกรรมจังหวัดขอนแก่น. (2559). สภาพข้อมูลทั่วไปของจังหวัดขอนแก่น (online). สืบค้นได้จากจาก http://www.khonkaen.go.th/khonkaen6/ main.php? cont=vision.[2559, มกราคม 5].

อดิศร เกิดมงคล. (2555). แรงงานข้ามชาติชาวปะโอจากพม่าในกรุงเทพฯ : ชีวิตข้าม พรมแดนบนพื้นที่ของอำนาจและการต่อรอง.วิทยานิพนธ์สังคมวิทยาและมานุษยวิทยามหาบัณฑิต สาขาวิชามานุษยวิทยา บัณฑิตวิทยาลัยมหาวิทยาลัย ธรรมศาสตร์.
อรัญญา ศิริผล. (2548). การพลัดถิ่นกับการกลายเป็นสินค้า: ประสบการณ์ชีวิตของชุมชนไทใหญ่กับการค้าแรงงานในมิติทางสังคมวัฒนธรรมบริเวณชายแดนไทย - พม่า. กรุงเทพฯ : สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย.
ออมสิน บุญเลิศ. (2549). การต่อรองและปรับตัวของคนพลัดถิ่น: กรณีศึกษาชาวไทใหญ่พลัดถิ่นในเมืองเชียงใหม่. วิทยานิพนธ์ศิลปศาสตรมหาบัณฑิต สาขาการพัฒนาสังคม บัณฑิตวิทยาลัยมหาวิทยาลัยเชียงใหม่.
Arjun Appadurai. (1996). Modernity at Large : Cultural Dimensions of Globalization. London: University of Minnessota.
Katherine Brickell and Ayona Datta. (2011). Translocal Geographies. Surrey : Ashgate.

บุคลานุกรม

สัมภาษณ์เชิงลึก นางเซยา (นามสมมติ) แรงงานข้ามชาติสัญชาติพม่า โดย วิลาสินี โสภาพล เมื่อวันที่ 10 เมษายน 2556
สัมภาษณ์เชิงลึก นายนายู (นามสมมติ) ผู้ใหญ่บ้านในชุมชนข้ามถิ่นของแรงงานข้ามชาติสัญชาติพม่า โดย วิลาสินี โสภาพล เมื่อวันที่ 22 สิงหาคม 2557
สัมภาษณ์เชิงลึก พระสิทธิเด (นามสมมติ) พระสงฆ์พม่าที่ศึกษาพระธรรมในประเทศไทย โดย วิลาสินี โสภาพล เมื่อวันที่ 24 ตุลาคม 2557