การรับมือความเสี่ยงภัยธรรมชาติของชุมชนท้องถิ่นของประเทศไทย

บทคัดย่อ

การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศเป็นปัจจัยเร่งที่ทำให้ประเทศไทยเผชิญกับภัยธรรมชาติที่มีความถี่และความรุนแรงเพิ่มขึ้น ส่งผลกระทบโดยตรงต่อชุมชนท้องถิ่นที่พึ่งพิงฐานทรัพยากรธรรมชาติในการประกอบอาชีพ การบริหารจัดการความเสี่ยงภัยที่มีประสิทธิภาพจำเป็นต้องมุ่งเน้นการจัดการองค์ประกอบหลัก 4 ด้าน ได้แก่ การลดภัย การลดความล่อแหลม การลดความเปราะบาง และการเพิ่มศักยภาพในการปรับตัว โดยจำแนกมาตรการดำเนินงานออกเป็น 2 ประเภทหลัก คือ 1) มาตรการเชิงโครงสร้าง ซึ่งมุ่งเน้นการลงทุนด้านวิศวกรรมและสิ่งก่อสร้างเพื่อลดภัยและความล่อแหลม มีจุดแข็งในการให้ผลลัพธ์ที่เป็นรูปธรรมแต่มีข้อจำกัดด้านต้นทุนที่สูงและความเสี่ยงต่อประสิทธิผลในการรับมือหากขาดการบริหารจัดการที่ดี และ 2) มาตรการที่ไม่ใช่เชิงโครงสร้าง ซึ่งเน้นการลดความเปราะบางและเพิ่มศักยภาพการปรับตัวผ่านกระบวนการทางสังคม กฎหมาย และการมีส่วนร่วม มีจุดแข็งด้านความคุ้มค่าและความยั่งยืนแต่ต้องอาศัยเวลาและการมีส่วนร่วมที่ต่อเนื่อง ดังนั้นการบูรณาการมาตรการทั้งสองประเภทควบคู่กันอย่างเหมาะสมภายใต้บริบทของชุมชนท้องถิ่น คือกุญแจสำคัญในการสร้างความยืดหยุ่นและความยั่งยืนในการรับมือกับความเสี่ยงภัยจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศในระยะยาว