The Presentation Experiment, the History of Social Movements: Crisis and Relations of Groups and Class in Phayao Province
Main Article Content
Abstract
This academic article wants to present a study about the history of social movements from a new point of view, by presenting dynamics movements of relations between groups and class that originated from social crises in the context of historical change. This article uses Phayao province as a case study, using various types of academic documents and literature in both the national tier and in Phayao to descriptive analysis of phenomena. This study points out the history of social movements in Phayao from B.C. 2500-2550, which has the crisis's that happened in various time periods, including debt and poverty, prostitution and labor trafficking, resource and environmental crisis's and conflicts between political ideologies, in that order. These crisis's are also related to state expansion, structural changing and expansion of the economy, society and politics in national level and in Phayao. This study wants to present that these crisis's in the context of Phayao history, causes the formation and split of various class and groups. Which puts ideological development sets in practices. Nonetheless, crisis's that contributed to changes in Phayao history, causes the practice changes of various groups, and also causes new complicated relationships management of groups and class.
Article Details
Copyright of any paper published in this journal belongs to the Author and All rights reserved.
The opinions expressed in the journal are those of the authors. Department of History, Philosophy and English Literature’s Journal Committee, Editorial Board and Peer Reviewer do not have to agree with those comments.
References
กองทุนเพื่อสังคม (SIF) และชมรมอนุรักษ์ป่าต้นน้ำกว๊านพะเยาและมูลนิธิพะเยาเพื่อการพัฒนา. ฤดูกาลแห่งป่าบ้านต๊ำใน ป่าชุมชนบ้านต๊ำใน อีกตัวอย่างหนึ่งของคนอยู่กับป่า. มปท., มปป.
โครงการพะเยาเพื่อการพัฒนา. ปราชญ์เมืองพยาว: ลมหายใจแห่งชีวิตและองค์ความรู้ของปราชญ์ท้องถิ่นและศิลปินพื้นบ้านจังหวัดพะเยา. พะเยา: โรงพิมพ์เจริญอักษร, 2543.
โครงการพะเยาเพื่อการพัฒนา. คน น้ำ ป่า ผญาพยาว: บทเรียนการจัดการทรัพยากรธรรมชาติในลุ่มน้ำอิงโดยองค์กรชุมชน. พะเยา: โรงพิมพ์เจริญอักษร, 2546.
จันทร์ติ๊บ ฟูเฟืองและคณะ. คนหาปลา: ชีวิตบนผืนน้ำกว๊านพะเยา. ชมรมอนุรักษ์ป่าต้นน้ำกว๊านพะเยาและ โครงการพะเยาเพื่อการพัฒนา. กรุงเทพฯ: อุษาการพิมพ์, 2546.
เจริญ อาทิตยาและคณะ. ประสบการณ์การพัฒนาแนวทางศาสนาและวัฒนธรรม: งานวิจัยประเมินผลศูนย์สังคมพัฒนาสังฆมณฑลเชียงใหม่. เชียงใหม่: ศูนย์สังคมพัฒนาสังฆมณฑลเชียงใหม่, 2540.
ชัยวัฒน์ จันธิมา. กว๊านพะเยา: บทเรียนและความทรงจำ. พะเยา: โรงพิมพ์เจริญอักษร, 2545.
บำรุง บุญปัญญา. 3 ทศวรรษ แนวคิดวัฒนธรรมชุมชน. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์เดือนตุลา, 2549.
ประภาส ปิ่นตบแต่ง. การเมืองบนท้องถนน: 99 วันสมัชชาคนจน. กรุงเทพฯ: ศูนย์วิจัยและผลิตตำรามหาวิทยาลัยเกริก, 2541.
พรรณี บัวเล็ก. ลักษณะของนายทุนไทยในช่วงระหว่าง พ.ศ. 2457-2482: บทเรียนจากความรุ่งโรจน์สู่โศกนาฏกรรม. กรุงเทพฯ: พันธกิจ, 2545.
มุกดา อินต๊ะสารและคณะ. 10 ปี ศูนย์รวมน้ำใจธนาคารหมู่บ้าน ความมุ่งมั่น ร่วมกันแก้ไขปัญหาและพัฒนาชุมชนท้องถิ่น อ.ดอกคำใต้. หนังสือส่งเสริมความรู้ด้านงานพัฒนา ชุดที่ 16. กรุงเทพฯ: สถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน (องค์การมหาชน), 2546.
ยศ สันตสมบัติ. แม่หญิงสิขายตัว: ชุมชนและการค้าประเวณีในสังคมไทย. พิมพ์ครั้งที่ 2. กรุงเทพฯ: สถาบันชุมชนท้องถิ่นพัฒนา, 2535.
ยงยุทธ ชูแว่น. รายงานวิจัยฉบับสมบูรณ์ เรื่อง ประมวลและสังเคราะห์ความรู้เพื่อเขียนตำรา เรื่อง การศึกษาประวัติศาสตร์ท้องถิ่นไทย". สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย (สกว.), 2547.
วิทยาลัยครูเชียงราย. ใต้ฟ้าเมืองพะเยา. โครงการผลิตหนังสือเพื่อพัฒนาคุณภาพชีวิตและสังคม จังหวัดพะเยา. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์ชุมนุมสหกรณ์การเกษตรแห่งประเทศไทย จำกัด, 2526.
สุจิตต์ วงษ์เทศ บรรณาธิการ. ประวัติศาสตร์ สังคมและวัฒนธรรมเมืองพะเยา. กรุงเทพฯ: มติชน, 2538.
สุวิน บุญนัด, ขอบคุณชาวพะเยา. บรรณาธิการโดย วิมล ปิงเมืองเหล็ก. มปท., 2546.
สำนักงานกองทุนเพื่อสังคม. การจัดการการเงินชุมชน กรณีเครือข่ายธนาคารหมู่บ้าน จังหวัดพะเยา. ชุดบทเรียนจากชุมชน ลำดับที่ 12. กรุงเทพฯ: สำนักงานกองทุนเพื่อสังคม, 2545.
อภิชาต สถิตนิรามัยและคณะ. ทบทวนภูมิทัศน์การเมืองไทย. แผนงานสร้างเสริมนโยบายสาธารณะที่ดี (นสธ.) สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.). เชียงใหม่: ล๊อคอินดีไซน์เวิร์ค, 2556.
อานันท์ กาญจนพันธุ์และมิ่งสรรพ์ ขาวสะอาด. วิวัฒนาการของการบุกเบิกที่ดินทำกินในเขตป่า: กรณีศึกษาภาคเหนือตอนบน. กรุงเทพฯ: มูลนิธิสถาบันวิจัยเพื่อการพัฒนาประเทศไทย, 2538.
อุเชนทร์ เชียงเสน. การเมืองภาคประชาชน. กรุงเทพฯ: มติชน, 2561
มนตรา พงษ์นิล. “สิทธิชุมชนกับการกู้วัดติโลกอารามในกว๊านพะเยา.” หนังสือรวมบทความจากการประชุมทางวิชาการประจำปี มหาวิทยาลัยรังสิต ครั้งที่ 2 อาคารอาทิตย์ อุไรรัตน์ มหาวิทยาลัยรังสิตวันที่ 3 เมษายน (2551): 255-263.
คณะกรรมการป่าชุมชน กลุ่มแม่บ้านและกลุ่มเยาวชนบ้านต๊ำใน. “รายงานชุดความรู้ในการจัดการทรัพยากรธรรมชาติบ้านต๊ำใน.” โครงการการจัดการความรู้ในลุ่มน้ำแม่ต๊ำเพื่อการพัฒนาท้องถิ่น โครงการพะเยาเพื่อการพัฒนา, สถาบันเสริมสร้างการเรียนรู้เพื่อชุมชนเป็นสุข (สรส.), 2547.
คณะทำงานสมัชชาสุขภาพจังหวัดพะเยา. “การพัฒนานโยบายสาธารณะเพื่อสุขภาพแบบมีส่วนร่วม จังหวัดพะเยา: รายงานฉบับสมบูรณ์.” สนับสนุนโดยสำนักงานคณะกรรมการสุขภาพแห่งชาติ (สช.), 2556.
จิราลักษณ์ จงสถิตมั่น. “วิกฤตทางวัฒนธรรมกับการดำรงชีวิตของเยาวสตรี: กรณีศึกษาผลกระทบของการพัฒนาชนบทภาคเหนือ (การวิจัยเอกสารเรื่องสถานภาพและบทบาทของสตรีภาคเหนือกับพัฒนาการของการขายบริการทางเพศ).” ทุนสนับสนุนการวิจัยจาก สำนักงานคณะกรรมการวัฒนธรรมแห่งชาติ, 2535.
นิวัตร สุวรรณพัฒนา. “ความคาดหวังของครอบครัว และบทบาทของลูกสาวใน ชุมชนค้าประเวณี : กรณีศึกษา หมู่บ้านแห่งหนึ่งในจังหวัดพะเยา.” วิทยานิพนธ์ศิลปศาสตรมหาบัณฑิต, สาขาวิชาการพัฒนาสังคม คณะสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่, 2540.
ปิ่นแก้ว เหลืองอร่ามศรี. “พัฒนาการจิตสำนึกและปฏิบัติการทางการเมืองของชาวเสื้อแดงในจังหวัดเชียงใหม่.” รายงานการวิจัยในชุดโครงการทบทวนภูมิทัศน์การเมืองไทย, กรุงเทพฯ: สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) แผนงานสร้างเสริมการเรียนรู้กับสถาบันอุดมศึกษาไทย เพื่อการพัฒนานโยบายสาธารณะที่ดี (นสธ.), สถาบันศึกษานโยบายสาธารณะ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ (PPSI), 2555.
ปรีชา คุวินทร์พันธุ์. “รายงานผลการวิจัย พะเยาท่ามกลางกระแสโลกาภิวัตน์กับความเป็นท้องถิ่น: หนึ่งตำบลหนึ่งผลิตภัณฑ์กับการท่องเที่ยว.” ทุนวิจัยกองทุนรัชดาภิเษกสมโภช จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2547.
ปลายอ้อ ชนะนนท์. “บทบาทนายทุนพ่อค้าที่มีต่อการก่อ และขยายตัวของทุนนิยมภาคเหนือของประเทศไทย พ.ศ.2464-2523.” วิทยานิพนธ์เศรษฐศาสตรมหาบัณฑิต, คณะเศรษฐศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2529.
ไพลิน เขื่อนทา. “ลักษณะและพัฒนาการของกลุ่มการเมืองท้องถิ่นเทศบาลเมืองพะเยา ระหว่าง พ.ศ.2517 – 2538.” การค้นคว้าอิสระปริญญารัฐศาสตรมหาบัณฑิต, สาขาวิชาการเมืองและการปกครอง คณะรัฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่, 2539.
มนตรา พงษ์นิล. “รายงานการวิจัยฉบับสมบูรณ์ เรื่อง พลวัตวัฒนธรรมของประวัติศาสตร์การพัฒนาในอาณาบริเวณกว๊านพะเยา.” สำนักงานคณะกรรมการวัฒนธรรมแห่งชาติ, 2548.
วณี ปิ่นประทีปและคณะ. “โครงการศึกษาตัวแบบการมีส่วนร่วมในระบบหลักประกันสุขภาพระดับชุมชนระหว่างกองทุนของภาครัฐ องค์การบริหารส่วนตำบล และกองทุนสุขภาพชุมชน พื้นที่นำร่อง 7 พื้นที่.” มูลนิธิสาธารณสุขแห่งชาติและสำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ, 2549.
สหัทยา วิเศษ. “ภูมิปัญญาชาวบ้านในการอนุรักษ์และฟื้นฟูป่าต้นน้ำ: ศึกษาเฉพาะกรณีกลุ่มฮักป่าศรีถ้อย ตำบลศรีถ้อย อำเภอแม่ใจ จังหวัดพะเยา.” วิทยานิพนธ์พัฒนาชุมชนมหาบัณฑิต, คณะสังคมสงเคราะห์ศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์, 2540.
สุนทร สุขสราญจิต. “100 ปี คนจีนในพะเยา.” รายงานวิจัย, มหาวิทยาลัยพะเยา, 2557.
อมรา พงศาพิชญ์และคณะ. “การศึกษาถึงความสอดคล้องระหว่างหลักการกับผลการปฏิบัติงานของผู้ว่าราชการจังหวัดแบบบูรณาการ : รายงานผลการวิจัย.” กองทุนรัชดาภิเษกสมโภช, จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2550.
อริยา เศวตามร์. “การสร้างความหมายเกี่ยวกับชุมชนในกระบวนการผ้าป่าข้าวภายใต้บริบทของงานพัฒนาแนววัฒนธรรมชุมชนในจังหวัดพะเยา.” วิทยานิพนธ์ศิลปศาสตรมหาบัณฑิต, สาขาวิชาการพัฒนาสังคม คณะสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่, 2542.
นิธิ เอียวศรีวงศ์. “ปาฐกถานำ ปฏิรูปสังคมไทยหลังการเลือกตั้ง: บทบาทชนชั้นนำและการเมืองภาคประชาชน” ใน การประชุมเปิดตัวโครงการ “ประชาธิปไตย กับท้องถิ่น” (Sapan Project - CMU). นำข้อมูลขึ้นเมื่อวันที่ 11 กรกฎาคม 2554. http://www.peace.mahidol.ac.th/th/index.php?option=com_content&task=view&id=815&Itemid=162 (สืบค้นเมื่อวันที่ 23 พฤศจิกายน 2561).
นิธิ เอียวศรีวงศ์. เสื้อเหลืองเป็นใครและออกมาทำไม. http://www.matichon.co.th/news_detail.php?newsid=1278919534&catid=02. (สืบค้นเมื่อวันที่ 31 มกราคม 2558).
ประชาไท. เสวนาโต๊ะกลม: ทบทวนขบวนการเคลื่อนไหวทางสังคมในประเทศไทย (พร้อมบทวิจารณ์). นำข้อมูลขึ้นเมื่อวันที่ 18 กันยายน 2553, http://www.prachatai.com/journal/2010/09/31134(สืบค้นเมื่อวันที่ 31 มกราคม 2558).
สภาองค์กรชุมชน สถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน. นำข้อมูลขึ้นเมื่อวันที่ 16 มิถุนายน 2556, สืบค้นจาก http://www.codi.or.th/2015-08-04-10-57-48 (สืบค้นเมื่อวันที่ 26 กุมภาพันธ์ 2562).
MGR Online ภาคเหนือ. คนพะเยารวมตัวริมกว๊าน ยืนหยัดค้าน กม.ล้างผิด. นำข้อมูลขึ้นเมื่อวันที่12 พฤศจิกายน 2556, https://mgronline.com/local/detail/9560000140635(สืบค้นเมื่อวันที่ 26 กุมภาพันธ์ 2562).
MGR Online ภูมิภาค. เปิดอกหนุ่มใหญ่เมืองกว๊านฯสายเลือดอีสาน จุดประกาย พธม.พะเยา-ต้านระบอบ“ทักษิณ”. นำข้อมูลขึ้นเมื่อวันที่ 14 มกราคม 2552, https://mgronline.com/daily/detail/9520000004406 (สืบค้นเมื่อวันที่ 26 กุมภาพันธ์ 2562).
sanook.com. แดงพะเยากว่า 3 พันร่วมเปิดอำเภอเสื้อแดง. นำข้อมูลขึ้นเมื่อวันที่ 26 มีนาคม 2555,https://www.sanook.com/news/1107638/ (สืบค้นเมื่อวันที่ 26 กุมภาพันธ์ 2562).
sanook.com. ป้ายปริศนา ขอแยกประเทศ โผล่กลางเมืองพะเยา.นำข้อมูลขึ้นเมื่อวันที่ 28 มกราคม 2557, https://www.sanook.com/news/1431099/. (สืบค้นเมื่อวันที่ 26 กุมภาพันธ์ 2562).
VoiceTV. “หมอประสงค์-เจ๊ดา” เปิด 13 หมู่บ้านเสื้อแดงพะเยา.นำข้อมูลขึ้นเมื่อวันที่ 8 มกราคม 2555, https://www.voicetv.co.th/read/27283 (สืบค้นเมื่อวันที่ 26 กุมภาพันธ์ 2562).
Migdal, Joel. State in Society: Study How States and Societies Transform and Constitute One Another. Cambridge: Cambridge University Press, 2001.
Phatharathananunth, Somchai. Civil Society and Democratization: Social Movements in Northeast Thailand. Reprinted 2nd. Copenhagen S.: NIAS Press, 2007.
Shigetomi, Shinichi (edited). The State and NGOs: Perspective from Asia1. Singapore: Institute of Southeast Asian Studies, 2002.
Walker, Andrew. Thailand’s Political Peasant: Power in the Modern Rural Economy. Madison: The University of Wisconsin Press, 2012.
Keyes, Charles. ““Cosmopolitant” Villagers and Populist Democracy in Thailand.” A conference on “Revisiting Agrarian Transformations in Southeast Asia”, Chiang Mai, Thailand, 2010.