Historiography of Sisaket Province from the 2370s to the Present
Main Article Content
Abstract
This article aims to study the historiography of Sisaket Province from the 2370s to the present. It examines the information and facts presented in historical writings with three key objectives: first, addressing the problem of the historiography of Sisaket Province; second, examining the body of knowledge about the history of Sisaket Province from the 2370s to the present; and finally, exploring the historical framework and main narratives presented in historical writings. The study reveals that the history of Sisaket Province has drawn upon information and facts from the “Pongsawadarn Monton Issan” published by M.R. Ammaravong Vijittra in 2458 B.E., as a template for organizing and explaining significant historical events. Additionally, the narratives are connected with the history of monarchy and its proclaimed superior culture, especially the ancient Khmer culture, governance under the Ayutthaya Kingdom, and political power during the Rattanakosin era. These findings confirm that the problem of studying Sisaket Province’s history is related to the nationalist historical approach as the result of the influence of the Localism and Thainess ideologies in explaining history from the 24th Buddhist century onwards.
Article Details

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
Copyright of any paper published in this journal belongs to the Author and All rights reserved.
The opinions expressed in the journal are those of the authors. Department of History, Philosophy and English Literature’s Journal Committee, Editorial Board and Peer Reviewer do not have to agree with those comments.
References
กรมศิลปากร. จดหมายเหตุรัชกาลที่ 3 เล่ม 5. บรรณาธิการโดย ทรงวิทย์ แก้วศรี. กรุงเทพฯ: สามัญนิติบุคคลสหประชาพาณิชย์, 2530.
กระทรวงวัฒนธรรม, กรมศิลปากร, สำนักหอสมุดแห่งชาติ. จดหมายเหตุรัชกาลที่ 2 จุลศักราช 1171-1174. บรรณาธิการโดย ก่องแก้ว วีระประจักษ์ และคณะ. กรุงเทพฯ: อมรินทร์ พริ้นติ้งแอนด์พับลิชชิ่ง), 2562.
คณะกรรมการฝ่ายประมวลเอกสารและจดหมายเหตุ. วัฒนธรรม พัฒนาการทางประวัติศาสตร์ เอกลักษณ์และภูมิปัญญาจังหวัดศรีสะเกษ. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์คุรุสภาลาดพร้าว, 2544.
จิตร ภูมิศักดิ์. ความเป็นมาของคำสยาม ไทย ลาว และขอม และลักษณะทางสังคมของชื่อชนชาติ. พิมพ์ครั้งที่ 6. กรุงเทพฯ: ชนนิยม, 2556.
โจรี, แพทริค. “สงครามประวัติศาสตร์นิพนธ์ไทย: การต่อสู้ของสถาบันกษัตริย์ในประวัติศาสตร์สมัยใหม่.” แปลโดย จิรวัฒน์ แสงทอง. วารสารฟ้าเดียวกัน 8, ฉ. 1 (มกราคม-กันยายน, 2553): 100-124.
ฉลอง สุนทราวาณิชย์. “วิวัฒนาการการเขียนประวัติศาสตร์ไทยจากเจ้าพระยาทิพากรวงศ์ถึงสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอกรมพระยาดำรงราชานุภาพ: ศึกษาเปรียบเทียบพระราชพงศาวดารกรุงรัตนโกสินทร์ รัชกาลที่ 2.” ใน ประวัติศาสตร์และนักประวัติศาสตร์ไทย, บรรณาธิการโดย ชาญวิทย์ เกษตรศิริ และสุชาติ สวัสดิ์ศรี, 62-94. กรุงเทพฯ: ประพันธ์สาส์น, 2519.
ฉลอง สุนทราวาณิชย์. “สถานะของการศึกษาประวัติศาสตร์ท้องถิ่น.” เศรษฐศาสตร์การเมือง 5, ฉ. 3-4 (เมษายน-กันยายน 2529): 53-63.
ชนิดา พรหมพยัคฆ์. “ดังที่เกิดขึ้นจริงนั้นเป็นเช่นไร: ปรัชญาประวัติศาสตร์ของรังเคอ.” ใน วิธีวิทยาการศึกษาประวัติศาสตร์, บรรณาธิการโดย ชนิดา พรหมพยัคฆ์ และ ณัฏฐพงษ์ สกุลเลี่ยว, 139-181. กรุงเทพฯ: สยามปริทัศน์, 2563.
ชัชวาล คำงาม. “ลูกหลานเจ้าเมืองศรีสะเกษ.” สืบค้นเมื่อวันที่ 4 เมษายน 2567. https://sites.google.com/view/heir-of-sisaket.
ชาญวิทย์ เกษตรศิริ, บรรณาธิการ. เขตแดนสยามประเทศไทยกับลาวและกัมพูชา. กรุงเทพฯ: มูลนิธิโครงการตำราสังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์, 2556.
ณัฏฐพงษ์ สกุลเลี่ยว. วิธีวิทยาของการศึกษาประวัติศาสตร์ไทย: ศึกษาจากวิทยานิพนธ์สาขาประวัติศาสตร์ในประเทศไทย ทศวรรษ 2520-2550. พิษณุโลก: ภาควิชาประวัติศาสตร์ คณะสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยนเรศวร, 2564.
ดารารัตน์ เมตตาริกานนท์. ประวัติศาสตร์ท้องถิ่น. ขอนแก่น: คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น, 2548.
ดำรงราชานุภาพ, สมเด็จฯ กรมพระยา. “คำนำ.” ใน ประชุมพงษาวดารภาค 4. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์โสภณพิพรรฒธนากร, 2458.
ตามไท ดิลกวิทยรัตน์. “ทฤษฎีการเขียนประวัติศาสตร์ของเฮย์เดน ไวต์.” วารสารประวัติศาสตร์ 6, ฉ. 1 (มกราคม-มิถุนายน, 2562): 129-166.
เติม วิภาคย์พจนกิจ. ประวัติศาสตร์อีสาน. พิมพ์ครั้งที่ 5. กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์, 2557.
ทวีศิลป์ สืบวัฒนะ. แนวคิดและแนวทางการศึกษาประวัติศาสตร์ท้องถิ่น. กรุงเทพฯ: อินทนิล, 2554.
ทองดี ทองผาย. “การเสนอผลการสัมมนากลุ่มย่อยทั้ง 4 กลุ่มต่อที่ประชุมใหญ่.” ใน รายงานการสัมมนาประวัติศาสตร์ศรีสะเกษในโอกาสย้ายศาลากลางครบ 100 ปี, บรรณาธิการโดย ประดิษฐ์ ศิลาบุตร, 123-152. ศรีสะเกษ: มหาวิทยาลัยราชภัฏศรีสะเกษ, 2548.
ธงชัย วินิจจะกูล. โฉมหน้าราชาชาตินิยม: ว่าด้วยประวัติศาสตร์ไทย. บรรณาธิการโดย อัญชลี มณีโรจน์. นนทบุรี: ฟ้าเดียวกัน, 2559.
ธงชัย วินิจจะกูล. คนไทย/คนอื่น: ว่าด้วยคนอื่นของความเป็นไทย. บรรณาธิการโดย อัญชลี มณีโรจน์. นนทบุรี: ฟ้าเดียวกัน, 2560.
ธงชัย วินิจจะกูล. ออกนอกขนบประวัติศาสตร์ไทย: ว่าด้วยประวัติศาสตร์นอกขนบและวิธีวิทยาทางเลือก. นนทบุรี: ฟ้าเดียวกัน, 2562.
ธนาพล ลิ่มอภิชาต. “พหุวัฒนธรรมกับวาทกรรม “วัฒนธรรม”: ประวัติศาสตร์แนวคิด.” รัฐศาสตร์สาร 37, ฉ. 3 (กันยายน-ธันวาคม, 2559): 200-266.
ธันยพงศ์ สารรัตน์. ประวัติศาสตร์ศรีสะเกษ. ศรีสะเกษ: สถาบันภาษา ศิลปะและวัฒนธรรม มหาวิทยาลัยราชภัฏศรีสะเกษ, 2564.
ธิดา สาระยา. ตำนานและตำนานประวัติศาสตร์กับการศึกษาประวัติศาสตร์ท้องถิ่น. กรุงเทพฯ: สำนักงานคณะกรรมการวัฒนธรรมแห่งชาติ กระทรวงศึกษาธิการ, 2525.
ธิดา สาระยา. ประวัติศาสตร์ท้องถิ่น: ประวัติศาสตร์ที่สัมพันธ์กับสังคมมนุษย์. กรุงเทพฯ: เมืองโบราณ, 2529.
นิติภูมิ ขุขันธิน. เอกสารประกอบการศึกษาประวัติศาสตร์ท้องถิ่น เรื่อง: เมืองขุขันธ์: จังหวัดขุขันธ์: จังหวัดศรีสะเกษ. ศรีสะเกษ: สถาบันการพลศึกษา วิทยาเขตศรีสะเกษ, 2552.
นิธิ เอียวศรีวงศ์. ประวัติศาสตร์แห่งชาติ “ซ่อม” ฉบับเก่า “สร้าง” ฉบับใหม่. บรรณาธิการโดย สุจิตต์ วงษ์เทศ. กรุงเทพฯ: สุวรรณภูมิพิพิธภัณฑ์, 2549.
นิธิ เอียวศรีวงศ์. ปากไก่และใบเรือ: รวมความเรียงว่าด้วยวรรณกรรมและประวัติศาสตร์ต้นรัตนโกสินทร์. พิมพ์ครั้งที่ 4. นนทบุรี: ฟ้าเดียวกัน, 2555.
นิธิ เอียวศรีวงศ์. กรุงแตก, พระเจ้าตากฯ และประวัติศาสตร์ไทย: ว่าด้วยประวัติศาสตร์และประวัติศาสตร์นิพนธ์. พิมพ์ครั้งที่ 11. กรุงเทพฯ: มติชน, 2557.
นิธิ เอียวศรีวงศ์. ชาติไทย, เมืองไทย, แบบเรียนและอนุสาวรีย์: ว่าด้วยวัฒนธรรม, รัฐ และรูปการจิตสำนึก. พิมพ์ครั้งที่ 3. กรุงเทพฯ: มติชน, 2557.
บุญช่วย อัตถากร. “ประวัติศาสตร์ภาคอิสาณ” ใน ประวัติศาสตร์อิสาณและเมืองมหาสารคามและผลงานต่างๆ. เนื่องในงานพระราชทานเพลิงศพนายบุญช่วย อัตถากร ทช.,ทม. ณ วัดมกุฏกษัตริยาราม จันทร์ที่ 3 กันยายน 2522.
ปราชญ์ ชาวสวน. “ศรีสะเกษ: เมืองศรีนครลำดวน.” ใน รวมเรื่องเกี่ยวกับลำดวน. งานพระราชทานเพลิงศพเป็นกรณีพิเศษนางลมูล อันตระการ ณ เมรุวัดธาตุทองวรวิหาร 30 กันยายน 2533.
พระเทพวรมุนี. “พิธีเปิดการสัมมนาประวัติศาสตร์ศรีสะเกษ.” ใน รายงานการสัมมนาประวัติศาสตร์ศรีสะเกษในโอกาสย้ายศาลากลางครบ 100 ปี, บรรณาธิการโดย ประดิษฐ์ ศิลาบุตร, 1-13. ศรีสะเกษ: มหาวิทยาลัยราชภัฏศรีสะเกษ, 2548.
ยงยุทธ ชูแว่น. ประวัติศาสตร์ท้องถิ่นไทย. พิมพ์ครั้งที่ 2. กรุงเทพฯ: ยิปซี กรุ๊ป, 2565.
เรย์โนลด์ส, เครก เจ. “โครงเรื่องของประวัติศาสตร์ไทย: ทฤษฎีและการปฏิบัติ.” ใน เจ้าสัว ขุนศึก ศักดินา ปัญญาชน และคนสามัญ รวมบทความประวัติศาสตร์: แนวคิดและวิธีการศึกษาของเครก เจ. เรย์โนลด์ส. บรรณาธิการแปลโดย วารุณี โอสถารมย์ และคณะ. พิมพ์ครั้งที่ 2. กรุงเทพฯ: มูลนิธิโครงการตำราสังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์, 2556.
สภาวัฒนธรรมเมืองขุขันธ์. “เรื่องราวเกี่ยวกับเมืองขุขันธ์อดีต-ปัจจุบัน.” สืบค้นเมื่อวันที่ 4 เมษายน 2567. https://www.mueangkhukhanculturalcouncil.org/2011/07/blog-post.html.
สมเกียรติ วันทะนะ. “สองศตวรรษของรัฐและประวัติศาสตร์นิพนธ์ไทย.” วารสารธรรมศาสตร์ 13, ฉ. 3 (กันยายน, 2527): 152-171.
สมหมาย ชินนาค. “ปลา” กับ “เกลือ” วิถีวัฒนธรรมสายสัมพันธ์สองฟากฝั่งพนมดองแร็ก (อีสานใต้-กัมพูชา): กรณีศึกษา “สุรินทร์-อุดรมีชัย-พระตะบอง” ในมิติเชิงมานุษยวิทยาและประวัติศาสตร์. พิมพ์ครั้งที่ 2. อุบลราชธานี: โรงพิมพ์มหาวิทยาลัยอุบลราชธานี, 2552.
สายชล สัตยานุรักษ์. “ประวัติศาสตร์การสร้างความเป็นไทยกระแสหลัก.” ใน จินตนาการความเป็นไทย, บรรณาธิการโดย กฤตยา อาชวนิชกุล, 61-82. นครปฐม: สถาบันวิจัยประชากรและสังคม และศูนย์ศึกษาและพัฒนาสันติวิธี มหาวิทยาลัยมหิดล, 2551.
สำนักงานจังหวัดศรีสะเกษ. ประวัติศาสตร์มหาดไทยส่วนภูมิภาคจังหวัดศรีสะเกษ. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์เทพนิมิตการพิมพ์, 2529.
สำนักงานวัฒนธรรมจังหวัดศรีสะเกษ. หนังสือที่ระลึกงานเฉลิมฉลอง 238 ปี จังหวัดศรีสะเกษ. ศรีสะเกษ: ม.ป.พ., 2564.
หอจดหมายเหตุแห่งชาติ. เอกสารกรมศิลปากร (4) ศธ 2.2.2/62 เรื่อง ขอทราบประวัติและขอให้พิจารณารูปตราจังหวัด (9 กรกฎาคม 2512)
หอจดหมายเหตุแห่งชาติ. เอกสารกรมศิลปากร ศธ 0701.42.2/2 เรื่อง เครื่องหมายประจำจังหวัด (19 กันยายน 2483)
อมรวงศ์วิจิตร, ม.ร.ว. “พงศาวดารหัวเมืองมณฑลอิสาณ.” ใน ประชุมพงษาวดารภาค 4. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์โสภณพิพรรฒธนากร, 2458.
อานันท์ กาญจนพันธุ์. มิติชุมชน: วิธีคิดท้องถิ่นว่าด้วยสิทธิ อำนาจ และการจัดการทรัพยากร. กรุงเทพฯ: สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย, 2544.
อาร์โนลด์, จอห์น เอช. ประวัติศาสตร์ของประวัติศาสตร์. แปลโดย ไชยันต์ รัชชกูล. พิมพ์ครั้งที่ 2. กรุงเทพฯ: อ่าน, 2560.
แอมอนิเยร์, เอเจียน. บันทึกการเดินทางในลาว ภาคสอง พ.ศ.2540. แปลโดย ทองสมุทร โดเร และสมหมาย เปรมจิตต์. เชียงใหม่: สถาบันวิจัยสังคม มหาวิทยาลัยเชียงใหม่, 2541.
Smail, John R. W. “On the Possibility of an Autonomous History of Modern Southeast Asia.” Journal of Southeast Asian History 2, no. 1 (1961): 72-102.
White, Hayden. Metahistory: The Historical Imagination in Nineteenth Century Europe. Baltimore, Baltimore, MD: The Johns Hopkins University Press, 1973.
Wolters, O. W. History, Culture, and Region in Southeast Asian Perspectives. Singapore: Southeast Asia Program Publications, 1999.