Economic Nationalism during the Period of Field Marshal Pibunsongkhram and the Revival of Tanning Industry by the Government in the Post-World War II Era
Main Article Content
Abstract
This article aims to study the concept of economic nationalism during the time of Field Marshal P. Phibunsongkhram through a case study of the Thai tanning industry after World War II. That period was a turning point in the economic policy shift from the war to the post-war period. It became an important question for the government from 1944 - 1947, which came after the end of the first period of Field Marshal P. Phibunsongkhram’s rule (1938 - 1944). Monopolistic nationalism would continue to lead the state to direct the economy, as it had during the war where the outcome was not as expected. The alternative was to change to a liberal capitalist policy. During this time, the government's policy towards the tanning industry was restructured as a trading company. Until the return to power of Field Marshal P. Phibunsongkhram after the coup d'état in 1947, external factors and contexts persuaded and pushed the Thai state to embrace liberal capitalism from the West. However, industrial economic policies during the second phase of Field Marshal P. Phibunsongkhram’s rule were still unable to escape the concept of economic nationalism that aimed to dominate the domestic industry, while it was open to funding from the liberal capitalist side, therefore looking like a hybrid policy. Consequently, the researcher wants to propose that at that time, the liberal nationalist economic policy was adopted and continued until the end of 1947. Additionally, the government also attempted to revive the tanning industry by state intervention during the second phase of Field Marshal P. Phibunsongkhram’s rule.
Article Details

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
Copyright of any paper published in this journal belongs to the Author and All rights reserved.
The opinions expressed in the journal are those of the authors. Department of History, Philosophy and English Literature’s Journal Committee, Editorial Board and Peer Reviewer do not have to agree with those comments.
References
เอกสารชั้นต้น
ราชกิจจานุเบกษา. ประกาศพระบรมราชโองการตั้งผู้รักษาพระนครฝ่ายทหาร. ราชกิจจานุเบกษา เล่ม74 วันที่ 16 กันยายน 2500.
หอจดหมายเหตุแห่งชาติ. เอกสารกองบัญชาการทหารสูงสุด กระทรวงกลาโหม บก.สส. 1/228 เรื่องบันทึกการประชุมเรื่องโรงงานฟอกหนัง ผบ.ทหารสูงสุดสั่งให้กะซวง(กระทรวง)อุตสาหกรรมมอบกิจการควบคุมโรงงานฟอกหนังให้แก่กะซวง(กระทรวง)กลาโหมดำเนินการ (11 - 17 กันยายน 2485).
หอจดหมายเหตุแห่งชาติ. เอกสารกองบัญชาการทหารสูงสุด กระทรวงกลาโหม บก.สส. 1/483 เรื่องให้ประธานกัมการควบคุมสมรรถภาพและวินัยข้าราชการ สอบสวนพลึกติการณ์เกี่ยวแก่ นายอาบ อินทกนก ม.ล.ฉายชื่น กำพู และบันจุคนทำงานโรงงานสบู่และโรงฟอกหนังและคนอื่น ๆ ที่เกี่ยวข้อง (30 ตุลาคม - 20 ธันวาคม 2486).
หอจดหมายเหตุแห่งชาติ. เอกสารกองบัญชาการทหารสูงสุด กระทรวงกลาโหม บก.สส. 1.11/6 เรื่องการยึดโรงงานฟอกหนังกับเรื่องการควบคุม, ถอนการยึด, การควบคุมโรงงานอุตสาหกรรม (3 กรกฎาคม 2485 - 14 กันยายน 2486).
หอจดหมายเหตุแห่งชาติ. เอกสารสำนักนายกรัฐมนตรี กองกลาง สำนักเลขาธิการคณะรัฐมนตรี สร0201.22.1/3 เรื่องความเห็น ดร.กูลย์เกี่ยวด้วยค่าครองชีพ และเงินเฟ้อ ฯลฯ (13 พฤษภาคม 2492 - 19 พฤศจิกายน 2495).
หอจดหมายเหตุแห่งชาติ. เอกสารสำนักนายกรัฐมนตรี กองกลาง สำนักเลขาธิการคณะรัฐมนตรี สร0201.22.1/5 เรื่องสถานที่ทำการสภาเศรษฐกิจ (29 กรกฎาคม 2492).
หอจดหมายเหตุแห่งชาติ. เอกสารสำนักนายกรัฐมนตรี กองกลาง สำนักเลขาธิการคณะรัฐมนตรี (2) สร0201.22/18 เรื่องการจัดทำรายงานสำรวจเศรษฐกิจของประเทศไทยร่วมกับผู้เชี่ยวชาญขององค์การสหประชาชาติ (13 มกคราคม 2491 - 24 สิงหาคม 2492).
หอจดหมายเหตุแห่งชาติ. เอกสารสำนักนายกรัฐมนตรี กองกลาง สำนักเลขาธิการคณะรัฐมนตรี (2) สร0201.22.2/20 เรื่องกรรมการพิจารณางานอุตสาหกรรมของรัฐบาล (14 กุมภาพันธ์ 2482 - 12 สิงหาคม 2492).
หอจดหมายเหตุแห่งชาติ. เอกสารสำนักนายกรัฐมนตรี กองกลาง สำนักเลขาธิการคณะรัฐมนตรี (2) สร0201.22.2/62 เรื่องหาทางให้โรงงานอุตสาหกรรมตกมาอยู่ในมือคนไทย (20 ธันวาคม 2494 - 5 มีนาคม 2496).
หอจดหมายเหตุแห่งชาติ. เอกสารสำนักนายกรัฐมนตรี กองกลาง สำนักเลขาธิการคณะรัฐมนตรี (2) สร0201.22.2.12/1 เรื่องโรงงานฟอกหนังกะซวงกลาโหม (17 เมษายน 2484 - 9 กรกฎาคม 2489).
หอจดหมายเหตุแห่งชาติ. เอกสารสำนักนายกรัฐมนตรี กองกลาง สำนักเลขาธิการคณะรัฐมนตรี (2) สร0201.22.2.12/5 เรื่ององค์การหรือโรงงานฟอกหนังของกระทรวงการอุตสาหกรรม (18 กันยายน 2490 - 15 ธันวาคม 2496).
หอจดหมายเหตุแห่งชาติ. เอกสารสำนักนายกรัฐมนตรี กองกลาง สำนักเลขาธิการคณะรัฐมนตรี (2) สร0201.22.4/3 เรื่องกรรมการพิจารณาปัญหาเศรษฐกิจของชาติหลังสงคราม (14 สิงหาคม 2487 - 12 ตุลาคม 2488).
หอจดหมายเหตุแห่งชาติ. เอกสารสำนักนายกรัฐมนตรี กองกลาง สำนักเลขาธิการคณะรัฐมนตรี (2) สร0201.22.4/7 เรื่องกำหนดการประชุมและระเบียบวาระการประชุมกรรมการพิจารณาปัญหาเศรษฐกิจ (18 มีนาคม 2487 - 27 มีนาคม 2488).
หอจดหมายเหตุแห่งชาติ. เอกสารสำนักนายกรัฐมนตรี กองกลาง สำนักเลขาธิการคณะรัฐมนตรี (2) สร0201.22.4/17 เรื่องหนังสัตว์และโรงงานฟอกหนัง (25 กันยายน 2487 - 30 พฤษภาคม 2488).
หอจดหมายเหตุแห่งชาติ. เอกสารสำนักงานปลัดกระทรวง กระทรวงอุตสาหกรรม อก0201.2.1/31 เรื่องสำรวจกิจการอุตสาหกรรม (2502 - 2503).
หอจดหมายเหตุแห่งชาติ. เอกสารสำนักงานปลัดกระทรวง กระทรวงอุตสาหกรรม อก0201.2.1/105 เรื่องนโยบายการอุตสาหกรรม(มท.) (2499).
หอจดหมายเหตุแห่งชาติ. เอกสารสำนักงานปลัดกระทรวง กระทรวงอุตสาหกรรม อก0201.2.2.6/1 เรื่องอนุกรรมการพิจารณาผังเมืองนครหลวงกรุงเทพฯ (2509 - 2511).
หอจดหมายเหตุแห่งชาติ. เอกสารสำนักงานปลัดกระทรวง กระทรวงอุตสาหกรรม อก 0201.6/3 เรื่องโครงการที่จะสร้างและขยายโรงงานอุตสาหกรรม (2495).
หนังสือและบทความในหนังสือ
กรมการอุตสาหกรรมทหาร. รายงานประจำปีกรมการอุตสาหกรรมทหาร. กรุงเทพฯ: กรมการอุตสาหกรรมทหาร, 2506.
จี วิลเลียม สกินเนอร์. สังคมจีนในประเทศไทย : ประวัติศาสตร์เชิงวิเคราะห์. บรรณาธิการโดย ชาญวิทย์ เกษตรศิริ, แปลโดย พรรณี ฉัตรพลรักษ์และคณะ. กรุงเทพฯ: มูลนิธิโครงการตำราสังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์, 2548.
พรรณี บัวเล็ก. จักรวรรดินิยมญี่ปุ่นกับพัฒนาการทุนนิยมไทย : ระหว่างสงครามโลกครั้งที่ 1-2 (พ.ศ. 2457-2484). กรุงเทพฯ: สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย (สกว.), 2540.
สมบัติ จันทรวงศ์, และ ชัยวัฒน์ สถาอานันท์. อยู่เมืองไทย : รวมบทความทางสังคมการเมืองเพื่อเป็นเกียรติแด่ ศาสตราจารย์เสน่ห์ จามริก ในโอกาสอายุครบ 60 ปี. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์, 2530.
สมาคมอุตสาหกรรมฟอกหนัง. อุตสาหกรรมฟอกหนังไทยพัฒนาควบคู่ไปกับสิ่งแวดล้อม. สมุทรปราการ: สมาคมอุตสาหกรรมฟอกหนัง, 2536.
สังศิต พิริยะรังสรรค์. ทุนนิยมขุนนางไทย (พ.ศ. 2475-2503). กรุงเทพฯ: สถาบันวิจัยสังคม จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2526.
สุธี ประศาสน์เศรษฐ. “ระบบทุนนิยมโดยรัฐในประเทศไทย ค.ศ.1932 - 1959.” ใน วิวัฒนาการทุนนิยมไทย, บรรณาธิการโดย ฉัตรทิพย์ นาถสุภา. กรุงเทพฯ: ฝ่ายวิชาการ คณะเศรษฐศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย และกลุ่มเศรษฐศึกษา คณะเศรษฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์, 2523.
อภิชาต สถิตนิรามัย. รัฐไทยกับการปฏิรูปเศรษฐกิจ : จากกำเนิดทุนนิยมนายธนาคารถึงวิกฤตเศรษฐกิจ 2540. นนทบุรี: ฟ้าเดียวกัน, 2556.
เว็บไซต์
กรมการอุตสาหกรรมทหาร. “ประวัติกรมการอุตสาหกรรมทหาร.” กรมการอุตสาหกรรมทหาร. สืบค้นเมื่อวันที่ 30 มีนาคม 2564. https://did.mod.go.th/InformationUnit/HistoryDID.aspx.
คลังสารสนเทศของสถาบันนิติบัญญัติ. “พระราชกฤษฎีกาจัดตั้งองค์การฟอกหนัง พ.ศ. 2498.” สถาบันนิติบัญญัติ. สืบค้นเมื่อวันที่ 5 มีนาคม 2560. http://drmlib.parliament.go.th.
คลังสารสนเทศสถาบันนิติบัญญัติ. “พ.ร.บ.ส่งเสริมอุตสาหกรรม พ.ศ. 2497.” สถาบันนิติบัญญัติ. สืบค้นเมื่อวันที่ 3 กุมภาพันธ์ 2564. https://dl.parliament.go.th/handle/lirt/13773