ภาวะผู้นำของผู้บริหารทุนมนุษย์ในยุค HR 5.0
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความวิชาการนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาทฤษฎีภาวะผู้นำที่สอดคล้องกับพลวัตโลก วิเคราะห์วิวัฒนาการของทุนมนุษย์ตั้งแต่ยุค 1.0 ถึง 5.0 และกำหนดแนวทางการพัฒนาภาวะผู้นำสำหรับผู้บริหารทุนมนุษย์ท่ามกลางความผันผวนของโลกยุค BANI World นโยบายไทยแลนด์ 4.0 และมโนทัศน์ Society 5.0 โดยดำเนินการศึกษาผ่านวิธีวิจัยเชิงเอกสารจากฐานข้อมูลวิชาการต่าง ๆ
จากผลการศึกษาพบว่า รูปแบบภาวะผู้นำในแต่ละยุคสมัยล้วนอุบัติขึ้นเพื่อตอบสนองธรรมชาติของทุนมนุษย์ที่แปรเปลี่ยนไปเสมอตามกรอบแนวคิดเชิงทรัพยากร นับตั้งแต่ภาวะผู้นำแบบสั่งการและเน้นระบบในยุค 1.0–2.0 ภาวะผู้นำการเปลี่ยนแปลงในยุค 3.0 และภาวะผู้นำดิจิทัลที่เน้นระบบอัตโนมัติในยุค HR 4.0 ทว่าในปัจจุบันองค์กรกำลังเผชิญกับวิกฤตความแปลกแยกและภาวะหมดไฟของพนักงานในโลกดิจิทัล ทำให้บริบทของทุนมนุษย์ถูกยกระดับเข้าสู่ยุค HR 5.0 ที่ต้องหันกลับมายึดถือมนุษย์เป็นศูนย์กลาง โดยมีเทคโนโลยีเป็นเพียงเครื่องมือสนับสนุน
บทความนี้จึงขอนำเสนอกรอบแนวคิดเชิงประยุกต์ผ่านโมเดลภาวะผู้นำเชิงบูรณาการใน 4 มิติหลัก “H-C-B-A Leadership” ได้แก่ 1) Heart การพัฒนาความเห็นอกเห็นใจเชิงดิจิทัลเพื่อสร้างพื้นที่ปลอดภัย
ทางจิตวิทยา 2) Cognition การใช้ข้อมูลเชิงลึกและการคิดเชิงยุทธศาสตร์ผ่าน People Analytics 3) Balance การสร้างสมดุลระหว่างปัญญาประดิษฐ์กับจริยธรรมดิจิทัล และ 4) Agility การสร้างวัฒนธรรมการเรียนรู้ตลอดชีวิตและความคล่องตัวเชิงปรับตัว บทสรุปของบทความยืนยันว่า ผู้บริหารทุนมนุษย์ยุค 5.0 ต้องสามารถผสานความแกร่งทางกลยุทธ์และความอ่อนโยนทางความรู้สึกเข้าด้วยกัน เพื่อขับเคลื่อนองค์กรให้บรรลุทั้งผลิตภาพที่สูงและความสุขที่ยั่งยืน
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
กนกพร กระจางแสง และวิโรจน์ เจษฎาลักษณ์. (2560). อิทธิพลของแรงจูงใจในการทำงานและการสนับสนุนจากองค์กรที่ส่งผลต่อคุณภาพในการปฏิบัติงานผ่านความผูกพันต่อองค์กรของบุคลากรโรงพยาบาลนครธน. วารสารวิชาการมหาวิทยาลัยธนบุรี, 11(26), 116–129.
จงลาวัลย์ ยะราไสย์ และวิเชียร รู้ยืนยง. (2568). การบริหารทุนมนุษย์เชิงกลยุทธ์ในยุคดิจิทัลเปลี่ยนผ่าน. กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
จงลาวัลย์ ยะราไสย์ และวิเชียร รู้ยืนยง. (2568). แนวทางการบริหารงานบุคคลยุค BANI World ของสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษามหาสารคาม เขต 3. Journal of Integration Social Sciences and Development, 5(2), 130–139.
จารุวรรณ ชอบประดิถ และภิราช รัตนันต์. (2567). จริยธรรมในงานทรัพยากรมนุษย์และองค์การเชิงสร้างสรรค์: มุมมองจากผู้บริหารและพนักงานในองค์การสมัยใหม่. วารสารบริหารธุรกิจและสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยรามคำแหง, 7(1), 1–11.
ทศพร ทานะมัย, สมพงษ์ เพชรี และนาถรพี ชัยมงคล. (2561). การสร้างวัฒนธรรมองค์การที่สนับสนุนความสามารถทางการแข่งขันของอุตสาหกรรมบริการ. วารสารเครือข่ายส่งเสริมการวิจัยทางมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์, 1(2), 1–13.
ธนกฤต โทนทอง และทศพร มะหะหมัด. (2567). การบริหารงานบุคคลในยุคดิจิทัล 5.0 เพื่อเพิ่มขีดความสามารถในการทำงานในองค์การ. วารสารวิทยาการจัดการ มหาวิทยาลัยราชภัฏนครปฐม, 11(2), 138–149.
ธนกฤต โทนทอง และทศพร มะหะหมัด. (2567). การปรับตัวของภาวะผู้นำในยุค HR 5.0 เพื่อความยั่งยืนขององค์กร. วารสารการบริหารและการจัดการ, 14(2), 45–62.
นิชนันท์ บุญโข, อรอนงค์ แจ้งพงศ์พันธ์ และชนาธิป พรมวัน. (2568). สูงวัยไม่เกษียณ: การจัดการทุนมนุษย์ในยุคประชากรเปลี่ยนผ่าน. วารสารพุทธนวัตกรรมและการจัดการ, 8(3), 316–327.
นิพัชชา โอทกานนท์. (2562). คุณค่าร่วมอย่างยั่งยืนของสังคมผู้สูงอายุในประเทศไทย. วารสารวิชาการ สถาบันพัฒนาพระวิทยากร, 2(2), 55–66.
นิยม รัฐอมฤต. (2567). ไทยแลนด์ 4.0 (Thailand 4.0). นนทบุรี: สถาบันพระปกเกล้า.
นิยม รัฐอมฤต. (2567). นวัตกรรมการบริหารทรัพยากรมนุษย์ตามแนวคิดไทยแลนด์ 4.0. นนทบุรี: สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช.
ประภาพรรณ กัณทวงษ์ และนิศารัตน์ โชติเชย. (2565). การจัดการทรัพยากรมนุษย์ในการก้าวสู่ยุค Digital HR. วารสารวิทยาลัยบัณฑิตเอเซีย, 12(1), 106–114.
ประภาพรรณ กัณทวงษ์ และนิศารัตน์ โชติเชย. (2565). การบริหารทรัพยากรมนุษย์เพื่อรองรับการเปลี่ยนแปลงของโลกธุรกิจยุคปัจจุบัน. วารสารวิทยาการจัดการ มหาวิทยาลัยราชภัฏนครปฐม, 9(2), 140–155.
ปิยะณัฐ หมื่นวงศ์, อรรถพล ทองสง และมณฑา จำปาเหลือง. (2568). ทุนมนุษย์: ทุนแห่งความสำเร็จ. วารสารวิชาการสถาบันพัฒนาพระวิทยากร, 8(3), 497–509.
วงศ์พัทธ์ ธิติโชติศักดิ์ และสุมัทนา หาญสุริย์. (2564). แบบภาวะผู้นำที่เหมาะสมกับการบริหารจัดการในสถานการณ์โลกปัจจุบัน. วารสารการบริหารการศึกษาและภาวะผู้นำ มหาวิทยาลัยราชภัฏสกลนคร, 9(36), 22–28.
วิจารณ์ พานิช. (2560). การเรียนรู้ตลอดชีวิต (Lifelong Learning). กรุงเทพฯ: มูลนิธิสยามกัมมาจล.
วิทยา จิตนุพงศ์. (2568). ภาวะผู้นำการเปลี่ยนแปลงกับการจัดการทรัพยากรมนุษย์เพื่อความยั่งยืนขององค์กรในยุคดิจิทัล. วารสารนวัตกรรมการจัดการศึกษาและการวิจัย, 7(5), 769–780.
วิทยา ธาตุบุรมย์, ตระกูล จิตวัฒนากร และเกียรติ บุญยโพ. (2567). แนวทางการพัฒนาระบบสารสนเทศในการบริหารทรัพยากรมนุษย์. วารสารวิทยาลัยสงฆ์นครลำปาง, 13(1), 255–270.
ศรีสกุล เฉียบแหลม และเพ็ญนภา แดงด้อมยุทธ์. (2563). ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับภาวะหมดไฟในการทำงานของบุคลากรในยุคการเปลี่ยนแปลงทางเทคโนโลยี. วารสารพยาบาลสุขภาพและจิตเวช, 34(1), 15–30.
ศรีสกุล เฉียบแหลม และเพ็ญนภา แดงด้อมยุทธ์. (2563). ภาวะหมดไฟในการทำงาน. แพทยสารทหารอากาศ, 66(2), 44–52.
สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ. (2563). แนวคิดสังคม 5.0 (Society 5.0) กับการพัฒนาประเทศไทย. กรุงเทพฯ: สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ.
สุจิตรา พงศ์พิศุทธิ์โสภา, โษฑศ์รัตต ธรรมบุษดี และโรจลักษณ์ จักรไพวงศ์. (2561). การวิเคราะห์ด้านทรัพยากรมนุษย์: วิวัฒนาการ การปรับตัวขององค์กร บทเรียน และแนวโน้มในอนาคต. วารสารการพัฒนาทรัพยากรมนุษย์และองค์การ, 10(1), 126–162.
สุธน วงค์แดง. (2568). ระบบนิเวศการเรียนรู้สู่การเรียนรู้ตลอดชีวิต. สักทอง: วารสารมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ (สทมส.), 31(3), 1–17.
สุภาภรณ์ คำหวาน และทองฟู ศิริวงศ์. (2568). ความสมดุลระหว่างชีวิตกับการทำงานและความผูกพันในองค์กรที่มีผลต่อประสิทธิภาพในการทำงานของพนักงานบริษัทการสื่อสารและประชาสัมพันธ์องค์กรแห่งหนึ่งในเขตสาทร. วารสารส่งเสริมและพัฒนาวิชาการสมัยใหม่, 3(5), 843–861.
อรรนพ เรืองกัลปวงศ์ และสราวรรณ เรืองกัลปวงศ์. (2565). กลยุทธ์บริหารงานทรัพยากรบุคคลในยุค 5.0. วารสารวิชาการมหาวิทยาลัยรัตนบัณฑิต, 17(2), 99–119.
Armstrong, M. & Taylor, S. (2020). Armstrong's handbook of human resource management practice. (15th ed.). London, England: Kogan Page.
Barney, J. B. (1991). Firm resources and sustained competitive advantage. Journal of Management, 17(1), 99–120.
Bass, B. M. (1985). Leadership and performance beyond expectations. New York, NY: Free Press.
Edmondson, A. C. (2018). The fearless organization: Creating psychological safety in the workplace for learning, innovation, and growth. Hoboken, NJ: John Wiley & Sons.
Fukuyama, M. (2018). Society 5.0: Aiming for a new human-centered society. Japan Spotlight, 27(August), 47–50.
Greenleaf, R. K. (1977). Servant leadership: A journey into the nature of legitimate power and greatness. New York, NY: Paulist Press.
Heifetz, R. A., Grashow, A. & Linsky, M. (2009). The practice of adaptive leadership: Tools and tactics for changing your organization and the world. Boston, MA: Harvard Business Press.
Marler, J. H., & Boudreau, J. W. (2017). An evidence-based review of HR analytics. The International Journal of Human Resource Management, 28(1), 3–26.
Morgan, J. (2017). The employee experience advantage. Hoboken, NJ: John Wiley & Sons.
Northouse, P. G. (2021). Leadership: Theory and practice. (9th ed.). Thousand Oaks, CA: Sage Publications.
Paauwe, J. & Farndale, E. (2017). Strategy, HRM, and performance: A contextual approach. Oxford, England: Oxford University Press.
Ulrich, D. (2016). HR from the outside in: Six competencies for the future of human resources. New York, NY: McGraw-Hill Education.
Westerman, G., Bonnet, D. & McAfee, A. (2014). Leading digital: Turning technology into business transformation. Boston, MA: Harvard Business Review Press.
World Economic Forum. (2020). The future of jobs report 2020. Geneva, Switzerland: World Economic Forum.
