อัตลักษณ์ชุมชนสู่การแสดงนาฏศิลป์สร้างสรรค์ “ระบำพรรณพฤกษาศรีสง่าย่านตาขาว”

บทคัดย่อ

         การแสดงสร้างสรรค์ชุดระบำพรรณพฤกษาศรีสง่าย่านตาขาวมีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาอัตลักษณ์ของชุมชนย่านตาขาว จังหวัดตรัง และนำมาสร้างสรรค์เป็นชุดการแสดง การศึกษาใช้วิธีการวิจัยเชิงคุณภาพ โดยเลือกกลุ่มตัวอย่างแบบเจาะจง จากตัวแทนศิลปินพื้นบ้านในอำเภอย่านตาขาว จังหวัดตรัง ผู้สร้างสรรค์เก็บข้อมูลโดยการสัมภาษณ์เชิงลึกและการสนทนากลุ่ม จากนั้นวิเคราะห์ข้อมูลโดยการวิเคราะห์เนื้อหา ผลการศึกษาพบว่าอำเภอย่านตาขาว จังหวัดตรัง มีกลุ่มศิลปินพื้นบ้าน ได้แก่การแสดง ลิเกป่า โนรา หนังตะลุงและรองเง็ง ซึ่งเป็นการแสดงอันทรงคุณค่าของภาคใต้มาแต่โบราณ นอกจากนี้ภายในพื้นที่ของชุมชนยังมีดอกไม้ประจำท้องถิ่นที่เกิดขึ้นแห่งเดียวในประเทศไทยมีลักษณะเป็นสีขาวดอกเล็ก ๆ เรียงร้อยเป็นพวงยาวและมีก้านดอกเป็นเถาวัลย์สีเขียว ผลิดอกสะพรั่งในช่วงหน้าร้อนเดือนเมษายน ชาวบ้านจึงให้ชื่อว่า “ดอกย่านตาขาว” ตามถิ่นกำเนิดที่พบเห็น ผู้สร้างสรรค์จึงเกิดเป็นแรงบันดาลใจในการจัดทำการแสดงขึ้นใหม่จากอัตลักษณ์ของชุมชน โดยนำรูปแบบการแสดงพื้นบ้าน ได้แก่ ลิเกป่า โนรา หนังตะลุง และรองเง็ง มาใช้เป็นโครงสร้างพื้นฐานในการออกแบบท่าทางประกอบการแสดง เพื่อนำเสนอเรื่องราวของดอกย่านตาขาวซึ่งเป็นสัญลักษณ์ของชุมชน ผ่านเนื้อร้อง ท่ารำ เครื่องแต่งกายและเครื่องประดับในการแสดง การสร้างสรรค์ในครั้งนี้เพื่อต้องการที่จะประชาสัมพันธ์ เผยแพร่ เอกลักษณ์ของชุมชนย่านตาขาวให้เป็นที่รู้จัก และสนใจที่จะมาท่องเที่ยวในชุมชนมากขึ้น อีกทั้งสร้างความภาคภูมิใจในสิ่งที่เป็นเอกลักษณ์เพียงหนึ่งเดียวของชุมชน