การบูรณาการหลักสูตรสถานศึกษาผ่านพลังสามศิลป์: การผสานตัวชี้วัดระหว่างทางและปลายทาง เพื่อยกระดับการเรียนรู้พื้นฐาน สู่สมรรถนะในศตวรรษที่ 21

ผู้แต่ง

  • ไตรภพ บุญเลิศ โรงเรียนเทศบาลสังขะ สังกัดกองการศึกษา เทศบาลตำบลสังขะ

คำสำคัญ:

การบูรณาการสามศิลป์, หลักสูตรสถานศึกษา, โครงสร้างรายวิชา

บทคัดย่อ

          บทความวิชาการนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อนำเสนอขั้นตอนการบูรณาการหลักสูตรสถานศึกษา โรงเรียนเทศบาลสังขะ สำหรับระดับชั้นประถมศึกษาปีที่ 1-3 โดยเริ่มจากการศึกษาและสังเคราะห์แนวคิดหลักการสร้างหลักสูตรและรูปแบบการจัดการเรียนรู้แบบบูรณาการจากทัศนะของผู้เชี่ยวชาญ ซึ่งถือเป็นกลไกสำคัญในการบริหารจัดการเรียนรู้ผ่านองค์ประกอบหลัก ได้แก่ หลักสูตรสถานศึกษาในบริบทสมัยใหม่ การกำหนดจุดมุ่งหมายที่ชัดเจนและการวางบทบาทหน้าที่ของผู้สร้างหลักสูตรให้สอดรับกับกระบวนการพัฒนาหลักสูตรอย่างเป็นระบบ เพื่อยกระดับประสิทธิภาพการจัดการเรียนรู้ภายใต้ข้อจำกัดด้านบุคลากรในกลุ่มสาระการเรียนรู้ศิลปะ ประกอบด้วย ทัศนศิลป์ ดนตรี และนาฏศิลป์ กระบวนการพัฒนาหลักสูตรแบ่งออกเป็นขั้นตอนสำคัญ เริ่มจากการวิเคราะห์บริบทพื้นฐานเพื่อระบุปัญหาภาระงานและอัตรากำลังครู นำไปสู่การกำหนดบทบาทผู้สร้างหลักสูตรให้มีความคล่องตัวสอดรับกับบริบทสมัยใหม่ และการออกแบบโครงสร้างหลักสูตรบูรณาการสุนทรียศาสตร์เข้าด้วยกัน โดยมีหัวใจสำคัญคือการลดความซ้ำซ้อนและสร้างความยืดหยุ่นผ่านการวิเคราะห์และเชื่อมโยงตัวชี้วัด (Indicator Mapping) ดำเนินการจำแนกตัวชี้วัด “ระหว่างทาง” และ “ปลายทาง” ของกลุ่มสาระการเรียนรู้ศิลปะ ประกอบด้วย ทัศนศิลป์ ดนตรี และนาฏศิลป์ เพื่อคัดสรรจุดร่วมที่มีความสอดคล้องกัน นำมาออกแบบเนื้อหาและประสบการณ์การเรียนรู้ ให้ครอบคลุมมาตรฐานการเรียนรู้ให้มีประสิทธิภาพ

เอกสารอ้างอิง

กรมวิชาการ กระทรวงศึกษาธิการ. (2546). หลักสูตรการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2544. โรงพิมพ์คุรุสภาลาดพร้าว.

กระทรวงศึกษาธิการ. (2552). หลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551. โรงพิมพ์ชุมชนสหกรณ์การเกษตรแห่งประเทศไทย.

กัมพล ขันทะวงษ์. (2555). แนวทางการบริหารงานวิชาการในสถานศึกษา สหวิทยาเขตปราสาทพญาไผ่ สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาเขต 25 [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต]. มหาวิทยาลัยขอนแก่น.

จิติมา วรรณศรี. (2557). การบริหารงานวิชาการในสถานศึกษา. รัตนสุวรรณการพิมพ์

ใจทิพย์ เชื้อรัตนพงษ์. (2539). การพัฒนาหลักสูตร: หลักการและแนวปฏิบัติ. อลีนเพรส.

ชัยวัฒน์ สุทธิรัตน์. (2556). การพัฒนาหลักสูตร: ทฤษฎีสู่การปฏิบัติ. วีพริ้นท์.

ทิศนา แขมมณี. (2553). ศาสตร์การสอน: องค์ความรู้เพื่อการจัดกระบวนการเรียนรู้ที่มีประสิทธิภาพ. สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

ธำรง บัวศรี. (2542). ทฤษฎีหลักสูตร: การออกแบบและพัฒนา (พิมพ์ครั้งที่ 2). พัฒนาศึกษา.

พระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2542 และที่แก้ไขเพิ่มเติม (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2545. (2545). อักษรไทย.

พิมพันธ์ เดชะคุปต์. (2560). สอนเขียนแผนบูรณาการบนฐานเด็กเป็นสำคัญ. สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

สงัด อุทรานันท์. (2532). พื้นฐานและหลักการพัฒนาหลักสูตร. มิตรสยาม.

สวัสดิ์ ประทุมราช และคณะ. (2521). การศึกษาความสอดคล้องระหว่างหลักสูตรการฝึกหัดครูกับหลักสูตรประถมศึกษา. โรงพิมพ์คุรุสภาลาดพร้าว.

สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน. (2566). แนวทางการวัดและประเมินผลการเรียนรู้ตามตัวชี้วัดระหว่างทาง ตัวชี้วัดปลายทางและเกณฑ์การจบหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551. สำนักวิชาการและมาตรฐานการศึกษา.

สุมิตร คุณากร. (2520). หลักสูตรและการสอน (พิมพ์ครั้งที่ 3). ชวนชม.

สุวิทย์ มูลคำ และอรทัย มูลคำ. (2562). วิธีจัดการเรียนรู้เพื่อพัฒนากระบวนการคิด. ภาพพิมพ์.

ออมสิน จตุพร.(2557). ศาสตร์ด้านหลักสูตร: การบรรจบกันของโลกาภิวัตน์ อุดมการณ์ทางการศึกษาและสหวิทยาการทางมนุษย์ศาสตร์และสังคมศาสตร์. วารสารศึกษาศาสตร์มหาวิทยาลัยนเรศวร, 16(3), 195-207.

Beauchamp, G. A. (1968). The curriculum of elementary school. Allyn & Bacon.

Ornstein, A. C. (2003). Contemporary issues in curriculum. Allyn & Bacon.

Saylor, J. G., & Alexander, W. M. (1974). Planning curriculum for schools. Holt, Rinehart & Winston.

Sowell, J. E. (1996). Curriculum: An integrative introduction. Prentice Hall.

Taba, H. (1962). Curriculum development. Theory and practice. Harcourt, Brace & World.

Tyler, R. W. (1971). Basic principles of curriculum and instruction. (31st ed). The University of Chicago Press.

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

2026-05-28