รูปแบบพัฒนาบทบาทพระสงฆ์ไทยในศตวรรษที่ 21

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้ มีวัตถุประสงค์ (1) เพื่อศึกษาระดับบทบาทพระสงฆ์ไทยในศตวรรษที่ 21 (2) ศึกษาปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อบทบาทพระสงฆ์ไทยในศตวรรษที่ 21 และ (3) สร้างและยืนยันรูปแบบพัฒนาบทบาทพระสงฆ์ไทยในศตวรรษที่ 21 ในพื้นที่เขตการปกครองคณะสงฆ์ภาค 11 โดยศึกษาในพื้นที่เขตการปกครองคณะสงฆ์ภาค 11 ทั้งหมด 4 จังหวัด ได้แก่ จังหวัดชัยภูมิ จังหวัดนครราชสีมา จังหวัดบุรีรัมย์ และจังหวัดสุรินทร์ กลุ่มตัวอย่างที่ตอบแบบสอบถาม คือ พระสงฆ์ในเขตการปกครองของคณะสงฆ์ภาค 11 ประกอบด้วย พระสงฆ์ระดับเจ้าคณะจังหวัด เจ้าคณะอำเภอ เจ้าคณะตำบล เจ้าอาวาสวัด และรองเจ้าอาวาสวัด 393 รูป ส่วนกลุ่มประชากรเป้าหมายในการวิพากษ์รูปแบบ ได้แก่ พระสังฆาธิการ จำนวน 21 รูป ประกอบด้วย เจ้าคณะจังหวัด เจ้าคณะอำเภอ เจ้าคณะตำบล และเจ้าอาวาสวัด เครื่องที่ใช้ในการวิจัยเป็นแบบสอบถามมาตราส่วนประมาณค่า และชุดคำถามในการระดับสมอง การวิเคราะห์ข้อมูลเชิงปริมาณด้วยสถิติพื้นฐานและการวิเคราะห์พหุคูณแบบถดถอย ส่วนข้อมูลเชิงคุณภาพใช้วิธีการวิเคราะห์เนื้อหา ผลการวิจัยพบว่า 1) บทบาทพระสงฆ์ไทยในศตวรรษที่ 21 พบว่า โดยรวมอยู่ในระดับปานกลาง เมื่อพิจารณาเป็นรายด้าน พบว่า ทุกรายด้านอยู่ในระดับปานกลาง โดยเรียงลำดับจากค่าเฉลี่ยมากไปน้อย ดังนี้ บทบาทผู้นำแห่งจิตวิญญาณ รองลงมา คือ บทบาทผู้นำเชิงสัญลักษณ์ บทบาทการเผยแผ่ บทบาทการพัฒนาสังคม บทบาทการพัฒนาสังคม และบทบาทผู้นำตามหลักพระพุทธศาสนา ตามลำดับ 2) ปัจจัยที่มีผลต่อปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อบทบาทพระสงฆ์ไทยในศตวรรษที่ 21 คือ ปัจจัยพยากรณ์ หรือตัวแปร จำนวน 7 ปัจจัย ประกอบด้วย ปัจจัยการสร้างแรงบันดาลใจปัจจัยการไว้วางใจกัน ปัจจัยการบริหารคนเก่ง Talent Management ปัจจัยการกระตุ้นปัญญา ปัจจัยการบริหารงบประมาณแบบมุ่งผลสัมฤทธิ์ (RBM) ปัจจัยการตั้งเป้าหมายและวัตถุประสงค์ร่วมกัน มีความสัมพันธ์กับบทบาทพระสงฆ์ไทยในศตวรรษที่ 21 อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 โดยค่าสัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์พหุคูณเท่ากับ .796 สามารถร่วมกันอธิบายการผันแปรกับตัวแปรตาม คือ ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อบทบาทพระสงฆ์ไทยในศตวรรษที่ 21 อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 โดยสามารถอธิบายการผันแปรได้ร้อยละ 63.40 (R² = .634) และ 3) รูปแบบพัฒนาบทบาทพระสงฆ์ไทยในศตวรรษที่ 21 ได้แก่ การพัฒนาการสร้างแรงบันดาลใจ การพัฒนาการกระตุ้นปัญญา การพัฒนาการไว้วางใจ การพัฒนาการตั้งเป้าหมายและวัตถุประสงค์ร่วมกัน การพัฒนาการบริหารทรัพยากรมนุษย์ และการพัฒนาการบริหารงบประมาณแบบมุ่งผลสัมฤทธิ์ (RBM) โดยรูปแบบพัฒนาบทบาทพระสงฆ์ไทยในศตวรรษที่ 21 ที่ได้จากการวิจัยในครั้งนี้มีความเหมาะสมอยู่ในระดับมาก (= 4.13, S.D. = 0.34)