การพัฒนาคุณลักษณะความเป็นนักวิทยาศาสตร์สำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาตอนต้น ด้วยหลักไตรสิกขา

บทคัดย่อ

ไตรสิกขา เป็นหลักธรรมที่ใช้สำหรับฝึกอบรมกาย วาจา จิตใจ และปัญญา ให้เจริญงอกงาม จึงเป็นหลักธรรมที่มักถูกนำมาใช้ในการพัฒนาคุณภาพของคน งานวิจัยนี้จึงนำหลักไตรสิกขามาพัฒนาคุณลักษณะความเป็นนักวิทยาศาสตร์ สำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาตอนต้น ซึ่งเป็นการวิจัยและพัฒนา (Research and Development) ที่มีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนา และศึกษาผลการใช้ชุดฝึกการพัฒนาคุณลักษณะความเป็นนักวิทยาศาสตร์ สำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาตอนต้น ด้วยหลักไตรสิกขา โดยประเมินคุณภาพของชุดฝึกก่อนนำไปใช้จากผู้ทรงคุณวุฒิทั้งสงฆ์ และฆราวาส แล้วนำไปใช้กับนักเรียนที่อาสาสมัคร ชั้นมัธยมศึกษาตอนต้น จำนวน 50 คน จากการวิจัย 1) ได้ชุดฝึกการพัฒนาคุณลักษณะความเป็นนักวิทยาศาสตร์ 3 คุณลักษณะ ได้แก่ความสนใจการเกิดปรากฎการณ์ต่าง ๆ ในธรรมชาติ การใฝ่รู้ในการแสวงหาคำตอบ และการเก็บข้อมูลอย่างรอบคอบและมีระบบ 2) ชุดฝึกคุณลักษณะทั้ง 3 ชุด มีคุณภาพในระดับมากที่สุด นั่นคือ  มีความเหมาะสมสอดคล้องกับหลักไตรสิกขา กิจกรรมในชุดฝึกมีความสอดคล้องกันทุกขั้นตอน ทำให้นักเรียนทำตามกิจกรรมได้ถูกต้อง และสามารถนำไปใช้ได้อย่างสะดวก 3) หลังการใช้ชุดฝึกนักเรียนร้อยละ 80 ขึ้นไป มีคุณลักษณะตามวัตถุประสงค์ของชุดฝึก โดยได้ความรู้จากกิจกรรมปัญญา มีความสามารถในการลงมือปฏิบัติจากกิจกรรมศีล และเกิดความมุ่งมั่น ตั้งใจ และจดจ่อในสิ่งที่ทำจากกิจกรรมสมาธิ และ 4) นักเรียนมีความพึงพอใจมากที่สุดที่ได้ทำกิจกรรมจากชุดฝึก