การบังคับใช้สิทธิในสิทธิบัตร: ศึกษาในกรณีการบังคับใช้สิทธิในเภสัชภัณฑ์

บทคัดย่อ

สิทธิบัตรเป็นทรัพย์สินทางปัญญาประเภทหนึ่ง ที่ได้รับความคุ้มครองตามความตกลงว่าด้วยการค้าเกี่ยวกับสิทธิในทรัพย์สินทางปัญญา หรือความตกลงทริปส์ ซึ่งในความตกลงทริปส์ก็ได้มีการกำหนดหลักการของมาตรการยืดหยุ่น (TRIPS Flexibility) เอาไว้ โดยหนึ่งในมาตรการยืดหยุ่นนั้นก็คือ มาตรการบังคับใช้สิทธิ ที่ได้มีการกำหนดไว้ในข้อ 31 และประเทศไทยเองก็ได้นำหลักการดังกล่าวนี้มาบัญญัติไว้ในพระราชบัญญัติสิทธิบัตร พ.ศ. 2522 แต่อย่างไรก็ตามจากการบังคับใช้สิทธิในสิทธิบัตรในเภสัชภัณฑ์ของประเทศไทยที่ผ่านมาในอดีตยังได้ถูกกล่าวหาจากต่างประเทศว่า พระราชบัญญัติสิทธิบัตรของไทยยังมีความบกพร่องในเรื่องของการบังคับใช้สิทธิในสิทธิบัตรอยู่ โดยบทความนี้มีวัตถุประสงค์ของการวิจัย เพื่อวิเคราะห์เปรียบเทียบพระราชบัญญัติสิทธิบัตรของประเทศไทยที่มีผลใช้บังคับอยู่ในปัจจุบันกับอนุสัญญาระหว่างประเทศ พระราชบัญญัติสิทธิบัตรของต่างประเทศ และร่างพระราชบัญญัติสิทธิบัตร ในเรื่องของการบังคับใช้สิทธิในสิทธิบัตร ซึ่งเป็นการวิจัยในเชิงคุณภาพทำการวิจัยแบบเอกสาร และจากผลการวิจัยพบว่าพระราชบัญญัติสิทธิบัตร พ.ศ. 2522 ยังมีความบกพร่องในเรื่องของการบังคับใช้สิทธิในสิทธิบัตรอยู่กล่าวคือ การพิจารณาคำร้องขอบังคับใช้สิทธิในสิทธิบัตร  ใบอนุญาตบังคับใช้สิทธิ การยกเลิกการบังคับใช้สิทธิ และการใช้สิทธิโดยรัฐ