การศึกษาเครือข่ายทางสังคมของขบวนการต่อต้านทักษิณ ชินวัตร จังหวัดเชียงใหม่

บทคัดย่อ

บทความวิชาการนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อนำเสนอการศึกษาเครือข่ายทางสังคมของขบวนการต่อต้านทักษิณ ชินวัตรจังหวัดเชียงใหม่ โดยใช้แนวคิดการวิเคราะห์เครือข่ายทางสังคม (Social network analysis) เป็นแนวคิดหลักในการทำความเข้าใจการก่อตัวและพลวัตรของขบวนการเคลื่อนไหวทางสังคมในจังหวัดเชียงใหม่ระหว่างปี พ.ศ. 2548-2557 มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาเครือข่ายและกรอบโครงความคิดของขบวนการต่อต้านทักษิณเชียงใหม่ การศึกษานี้ใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงคุณภาพ โดยเก็บข้อมูลด้วยวิธีการสัมภาษณ์เชิงลึก 2 กลุ่ม ได้แก่ 1) แกนนำขบวนการต่อต้านทักษิณและกลุ่มเครือข่าย จำนวน 12 คน และ 2) ผู้เข้าร่วมชุมนุมกับขบวนการต่อต้านทักษิณ จำนวน 12 คน ผลการศึกษาพบว่า ขบวนการต่อต้านทักษิณ ชินวัตรจังหวัดเชียงใหม่ประกอบขึ้นจากกลุ่มเครือข่ายที่มีมาก่อนหน้าในจังหวัดเชียงใหม่ (pre-existing network) ซึ่งเป็นขบวนการเคลื่อนไหวทางการเมืองและภาคประชาสังคมที่เคยมีบทบาทต่อสู้เพื่อสิทธิและประชาธิปไตยมาตั้งแต่เหตุการณ์ 14 ตุลาคม พ.ศ.2516 โดยกลุ่มเครือข่ายที่มีบทบาทสำคัญที่สุดต่อขบวนการ คือ เครือข่ายนักพัฒนาเอกชน (NGOs) เครือข่ายนักศึกษาเดือนตุลาในอดีต และเครือข่ายชนชั้นกลางในจังหวัดเชียงใหม่ จึงกลายเป็นแนวร่วมสำคัญของขบวนการต่อต้านทักษิณที่ทรงพลังและส่งอิทธิพลต่อการเมืองไทยจวบจนปัจจุบัน ข้อค้นพบของงานวิจัยนี้ทำให้เห็นว่าขบวนการต่อต้านทักษิณจังหวัดเชียงใหม่เป็นมรดกของขบวนการภาคประชาชนที่ก่อนหน้านี้เคยสนับสนุนการต่อสู้เพื่อประชาธิปไตย สิทธิเสรีภาพ ความเท่าเทียมกัน และความยุติธรรมในสังคม แต่ต่อมาได้กลายเป็นขบวนการที่มีแนวทางต่อต้านประชาธิปไตย ชาตินิยม และอนุรักษ์นิยม ซึ่งเป็นลักษณะเฉพาะแตกต่างจากการศึกษาขบวนการต่อต้านทักษิณในภูมิภาคอื่น