การถอดบทเรียนชุมชนท่องเที่ยวไมซ์ (MICE): แนวทางการขับเคลื่อนสู่จุดหมายปลายทางที่ยั่งยืนด้วยโมเดลเศรษฐกิจ BCG
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อถอดบทเรียนการดำเนินงานและวิเคราะห์ปัจจัยแห่งความสำเร็จของชุมชนท่องเที่ยวไมซ์นำร่องนำไปสู่การเสนอแนวทางการขับเคลื่อนเชิงกลยุทธ์ตามแนวทางเศรษฐกิจ BCG การศึกษาครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพในรูปแบบการวิจัยเอกสาร โดยใช้วิธีการเลือกกรณีศึกษาแบบเจาะจงจากชุมชนนำร่อง 10 แห่ง ใน 5 จังหวัดไมซ์ซิตี้ผู้วิจัยใช้กระบวนการวิเคราะห์แก่นสาระเพื่อสังเคราะห์ข้อมูล โดยเริ่มจากการกำหนดรหัสข้อมูลที่เกี่ยวข้องกับการดำเนินงานไมซ์ในมิติต่าง ๆ จากนั้นทำการจำแนกและจัดกลุ่มรหัสที่มีความสัมพันธ์กันเพื่อค้นหาแบบแผนของความสำเร็จที่ปรากฏซํ้าในหลายพื้นที่ และตกผลึกเป็นแก่นสาระหลัก 3 ด้าน ได้แก่ ด้านผลิตภัณฑ์ไมซ์ ด้านการจัดการไมซ์ และด้านการส่งเสริมการตลาดไมซ์ เพื่อนำมาสังเคราะห์เป็นปัจจัยแห่งความสำเร็จ ผลการวิจัยพบว่า แม้ชุมชนแต่ละแห่งจะมีรูปแบบผลิตภัณฑ์ที่แตกต่างกันตามบริบทพื้นที่ อาทิการท่องเที่ยวไมซ์เชิงสุขภาพในจังหวัดเชียงใหม่ หรือการท่องเที่ยวไมซ์เชิงนิเวศในจังหวัดสุราษฎร์ธานี แต่พบปัจจัยแห่งความสำเร็จร่วมที่สำคัญ 3 ประการ ได้แก่ 1) การมีผลิตภัณฑ์ไมซ์ที่เป็นเอกลักษณ์และโดดเด่น 2) การมีกลไกการบริหารจัดการที่เข้มแข็งโดยมีหน่วยงานพี่เลี้ยงสนับสนุน และ 3) การมีความสามารถในการเชื่อมโยงสู่ตลาดเป้าหมายในอุตสาหกรรมไมซ์ได้อย่างชัดเจน จากผลการวิเคราะห์ผู้วิจัยจึงได้เสนอแนวทางเชิงกลยุทธ์ 4 ด้านเพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืน ได้แก่ การพัฒนาผลิตภัณฑ์ที่ขับเคลื่อนด้วยโมเดล BCG การยกระดับศักยภาพบุคลากรสู่ความรอบรู้ด้านความยั่งยืน การสร้างช่องทางการตลาดที่เน้นจุดขายด้านความยั่งยืนและการสร้างเครือข่ายความร่วมมือในระบบนิเวศเศรษฐกิจ BCG
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความที่ได้รับการตีพิมพ์เป็นลิขสิทธิ์ของมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลอีสาน
ข้อความที่ปรากฏในบทความแต่ละเรื่องในวารสารวิชาการเล่มนี้เป็นความคิดเห็นส่วนตัวของผู้เขียนแต่ละท่านไม่เกี่ยวข้องกับมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลอีสานและคณาจารย์ท่านอื่นๆในมหาวิทยาลัยฯ แต่อย่างใด ความรับผิดชอบองค์ประกอบทั้งหมดของบทความแต่ละเรื่องเป็นของผู้เขียนแต่ละท่าน หากมีความผิดพลาดใดๆ ผู้เขียนแต่ละท่านจะรับผิดชอบบทความของตนเองแต่ผู้เดียว
เอกสารอ้างอิง
กรมการพัฒนาชุมชน. (2565). ผลิตภัณฑ์ OTOP: กลุ่มทอผ้าบ้านพุมเรียง. เข้าถึงเมื่อ (21 เมษายน 2566). https://otop.cdd.go.th/products
กรมทรัพยากรธรณี. (2564). แผนปฏิบัติราชการกรมทรัพยากรธรณี พ.ศ. 2565. เข้าถึงเมื่อ (10 เมษายน 2567). https://www.dmr.go.th/wp-content/uploads/2022/11/แผนปฏิบัติราชการ-ทธ.-2565.pdf
กรมทรัพยากรธรณี. (2565). กรมทรัพยากรธรณี ผลักดันอุทยานธรณีขอนแก่นสู่อุทยานธรณีโลกของยูเนสโก (UNESCO Global Geoparks). เข้าถึงเมื่อ (10 เมษายน 2567). https://www.dmr.go.th/กรมทรัพยากรธรณี-ผลักดันอุทยานธรณีขอนแก่นสู่อุทยานธรณีโลกของยูเนสโก-unesco-global-geoparks/
กรมทรัพยากรธรณี. (2566). กิจกรรมสำหรับผู้เข้าชม: พิพิธภัณฑ์ไดโนเสาร์ภูเวียง. เข้าถึงเมื่อ (10 เมษายน 2567). https://www.dmr.go.th/pwdm/
การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย. (2565). เดินเล่นย้อนอดีต…ชุมชนจีนโบราณบ้านชากแง้ว. เข้าถึงเมื่อ (10 เมษายน 2567). https://thai.tourismthailand.org/Attraction/เดินเล่นย้อนอดีต-ชุมชนจีนโบราณบ้านชากแง้ว
การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย. (2566). Unseen new chapters 2566: คลองร้อยสาย. เข้าถึงเมื่อ (16 เมษายน 2566). https://thai.tourismthailand.org/Articles/unseen-new-chapters-2
ชลธิชา อินทร์ใจ. (2565). ‘ตลาดน้อย’ กำลังไปทางไหน? ในวันที่ชุมชนดั้งเดิมเริ่มรู้สึกว่า พวกเขาแปลกแยกกับพื้นที่. เข้าถึงเมื่อ (10 เมษายน 2567). The Cloud. https://www.readthecloud.co/urban/talat-noi-2022/
ชวลีย์ ณ ถลาง, ผกามาศ ชัยรัตน์ และเกริกกิต ชัยรัตน์. (2563). การจัดการการท่องเที่ยวโดยชุมชนตลาดจีนบ้านชากแง้ว อำเภอบางละมุง จังหวัดชลบุรี. วารสารบัณฑิตศึกษา มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนสุนันทา, 13(1), 29-46. https://so05.tci-thaijo.org/index.php/ssrugraduate/article/view/244098
ณัฐกานต์ ร่วมยอด. (2553). รายงานวิจัยฉบับสมบูรณ์ โครงการวิจัยการวางผังพัฒนาชุมชนกรณีศึกษาชุมชนบางใบไม้ จังหวัดสุราษฎร์ธานี. ปทุมธานี: มหาวิทยาลัยรังสิต. https://rsuir-library.rsu.ac.th/handle/123456789/1113
ทัตพล วงศ์สามัคคี และพรสรร วิเชียรประดิษฐ. (2564). ผลกระทบจากการทับซ้อนของกิจกรรมในพื้นที่สาธารณะระดับชุมชน: กรณีศึกษาชุมชนย่านตลาดน้อย กรุงเทพมหานคร. วารสารสาระศาสตร์, 4(2), 384-396. https://so05.tci-thaijo.org/index.php/sarasatr/article/view/251344
เทศบาลตำบลห้วยใหญ่. (ม.ป.ป.). ข้อมูลสถานที่ท่องเที่ยว: ตลาดจีนโบราณชากแง้ว. เข้าถึงเมื่อ (10 เมษายน 2567). https://www.huayyai.go.th/general1.php
พิพิธภัณฑ์พื้นถิ่นล้านนา. (2562). กลุ่มชาติพันธุ์ในเชียงใหม่: ไทลื้อ. ศูนย์ส่งเสริมศิลปะและวัฒนธรรม มหาวิทยาลัยเชียงใหม่. เข้าถึงเมื่อ (10 เมษายน 2567). https://www.museumthailand.com/th/museum/LannaFolllife
มหาวิทยาลัยมหิดล, งานศิษย์เก่าสัมพันธ์. (2566). Soft Skills และ Hard Skills คืออะไร เรื่องใกล้ตัวที่ไม่ควรมองข้าม. เข้าถึงเมื่อ (10 เมษายน 2567). https://alumni.mahidol.ac.th/soft-skill/
มูลนิธิชัยพัฒนา. (2562). โครงการ OUR Khung BangKachao. เข้าถึงเมื่อ (16 เมษายน 2567). https://www.ourkhungbangkachao.com/th/about/index
รางวัลอุตสาหกรรมท่องเที่ยวไทย. (2564). รายชื่อผู้ได้รับรางวัลอุตสาหกรรมท่องเที่ยวไทย ครั้งที่ 13 ประจำปี 2564. การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย. เข้าถึงเมื่อ (16 เมษายน 2567). https://tourismawards.tourismthailand.org/awards-winner
ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน). (2564). ฐานข้อมูลชุมชนบ้านไร่กองขิง. เข้าถึงเมื่อ (16 เมษายน 2567). https://communityarchive.sac.or.th/community/BaanRaiKhongKhing
ศูนย์ส่งเสริมศิลปาชีพระหว่างประเทศ (องค์การมหาชน). (2563). เครือข่ายพิพิธภัณฑ์ท้องถิ่นล้านนา. เข้าถึงเมื่อ (16 เมษายน 2567). https://museum-north.sac.or.th/museum-network.php
ศูนย์สารสนเทศหม่อนไหมและประชาสัมพันธ์ กรมหม่อนไหม. (ม.ป.ป.). ผ้าไหมพุมเรียง. เข้าถึงเมื่อ (16 เมษายน 2567). https://qsds.go.th/silkcotton/k_10.php
สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.). (2560). คลองร้อยสาย...สายนํ้าแห่งชีวิต พลิกฟื้นชุมชนเข้มแข็ง. เข้าถึงเมื่อ (16 เมษายน 2567). https://www.thaihealth.or.th/Content/37257-คลองร้อยสาย...สายนํ้าแห่งชีวิต%20พลิกฟื้นชุมชนเข้มแข็ง.html
สำนักงานคณะกรรมการสุขภาพแห่งชาติ (สช.). (2561). บ้านไร่กองขิง: ชุมชนสุขภาวะต้นแบบ. เข้าถึงเมื่อ (10 เมษายน 2566). https://www.nationalhealth.or.th/node/2653
สำนักงานพัฒนาชุมชนจังหวัดขอนแก่น. (2565). ข้อมูลกลุ่มผู้ผลิต ผู้ประกอบการ OTOP: วิสาหกิจชุมชนเพื่อการท่องเที่ยวบ้านศิลา. กรมการพัฒนาชุมชน. เข้าถึงเมื่อ (16 เมษายน 2567). https://khonkaen.cdd.go.th/th/content/category/index/id/74
สำนักงานส่งเสริมการจัดประชุมและนิทรรศการ (องค์การมหาชน). (2561). Khon Kaen MICE city: Powering up for the future. เข้าถึงเมื่อ (16 เมษายน 2567). https://elibrary.tceb.or.th/BookList/TCEB-Presentation/ASEAN-MICE-Conference-2018/Khon-Kaen-MICE-city-Powering-Up-for-the-Future.aspx
สำนักงานส่งเสริมการจัดประชุมและนิทรรศการ (องค์การมหาชน). (2564). MICE E-guide: Surat Thani. เข้าถึงเมื่อ (16 เมษายน 2567). https://www.businesseventsthailand.com/en/support-solution/regional-office/southernregionoffice/detail/mice-city/surat-thani
สำนักงานส่งเสริมการจัดประชุมและนิทรรศการ (องค์การมหาชน). (2565). คู่มือมาตรฐานสถานที่จัดงานประเทศไทย (Thailand MICE Venue Standard). เข้าถึงเมื่อ (21 เมษายน 2569). https://www.masci.or.th/wp-content/uploads/2017/05/2-มาตรฐานสถานที่จัดงานประเทศไทยMeetingroom-thai.pdf
สำนักงานส่งเสริมการจัดประชุมและนิทรรศการ (องค์การมหาชน). (2566ก). TCEB เดินหน้ากลยุทธ์ MICE city ดัน 10 เมืองสู่จุดหมายปลายทางไมซ์ระดับโลก. เข้าถึงเมื่อ (16 เมษายน 2567). https://miceoss.tceb.or.th/mice-cities/
สำนักงานส่งเสริมการจัดประชุมและนิทรรศการ (องค์การมหาชน). (2566ข). แผนปฏิบัติการประจำปี 2566. เข้าถึงเมื่อ (16 เมษายน 2567). https://www.businesseventsthailand.com/th/about-us/strategic-plan
สำนักงานสภานโยบายการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรมแห่งชาติ. (2564). กรอบนโยบายและยุทธศาสตร์การอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม พ.ศ. 2563-2570 (ฉบับปรับปรุง). เข้าถึงเมื่อ (16 เมษายน 2567). https://www.nxpo.or.th/th/report/8390/
สวิตต์ เดชศิระ, จุรีรัตน์ ศิตศิรัตน์ และชนิษฐา ใจเป็ง. (2567). การจัดการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมโดยชุมชนบนฐานรากวิถีชุมชนอย่างยั่งยืน กรณีศึกษา ชุมชนไทลื้อ บ้านแม่สาบ อำเภอสะเมิง จังหวัดเชียงใหม่. วารสาร มจร อุบลปริทรรศน์, 9(1), 1677–1688. https://so06.tci-thaijo.org/index.php/mcjou/article/view/273464
องค์การบริหารการพัฒนาพื้นที่พิเศษเพื่อการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืน (อพท.). (2562). อพท. 4 ชู “บ้านไร่กองขิง” ต้นแบบชุมชนท่องเที่ยวเชิงสุขภาพ. เข้าถึงเมื่อ (16 เมษายน 2567). https://www.dasta.or.th/th/news/item/dasta-area-4-raises-ban-rai-kong-khing-as-a-model-for-health-tourism-community
องค์การบริหารการพัฒนาพื้นที่พิเศษเพื่อการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืน (อพท.). (2563). อพท. ยกระดับ “ตะเคียนเตี้ย” ต้นแบบเที่ยวชุมชนวิถีใหม่ในพื้นที่ EEC. เข้าถึงเมื่อ (16 เมษายน 2567). https://www.dasta.or.th/th/news/item/1188-takhian-tia-eec-2
องค์การบริหารการพัฒนาพื้นที่พิเศษเพื่อการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืน (อพท.). (2564). อพท.-สกสว. ร่วมยกระดับบางกะเจ้าสู่แหล่งท่องเที่ยวคุณภาพสูง. เข้าถึงเมื่อ (16 เมษายน 2567). https://www.dasta.or.th/th/article/985
องค์การบริหารการพัฒนาพื้นที่พิเศษเพื่อการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืน (อพท.). (2565). วิถีมะพร้าว สิ่งชุบชีวิตและสร้างสีสันให้ชุมชนตะเคียนเตี้ย จ.ชลบุรี. เข้าถึงเมื่อ (16 เมษายน 2567). https://www.dasta.or.th/th/article/292
องค์การบริหารส่วนจังหวัดขอนแก่น. (2564). รายงานการติดตามและประเมินผลโครงการส่งเสริมการท่องเที่ยวเชิงอนุรักษ์ “อุทยานธรณีขอนแก่น” (Khon Kaen Geo Park). เข้าถึงเมื่อ (16 เมษายน 2567). https://kkpao.go.th/kkpao/uploads/journal/61249c383d053.pdf
องค์การบริหารส่วนจังหวัดขอนแก่น. (ม.ป.ป.). แผนยุทธศาสตร์การพัฒนาขององค์การบริหารส่วนจังหวัดขอนแก่น พ.ศ. 2556 - 2560. เข้าถึงเมื่อ (16 เมษายน 2567). https://kkpao.go.th/kkpao/index.php?r=staticContent/show&id=4
องค์การบริหารส่วนตำบลลวงเหนือ. (ม.ป.ป.). แหล่งท่องเที่ยวในตำบลลวงเหนือ. เข้าถึงเมื่อ (16 เมษายน 2567). http://www.loungnuae.go.th/travels.php?cateid=1
Bangkok Design Week. (2023). BKKDW2023 program. Access (21 April 2024). https://www.bangkokdesignweek.com/bkkdw2023/program
Braun, V. and Clarke, V. (2006). Using Thematic Analysis in Psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77-101. https://doi.org/10.1191/1478088706qp063oa
Carrigan, A. and Dubois, L. (2023). The Conscious Travel Report: How Travelers are Turning Their Good Intentions Into Action. Skift & Dentsu. Access (21 April 2024). https://skift.com/research/conscious-travel-report-2023/
Creative Economy Agency. (2021). Charoenkrung - Talat Noi. Access (21 April 2024). https://www.cea.or.th/th/creative-district/charoenkrung-talat-noi
PATA. (2022). PATA Gold Awards 2022 winners. Pacific Asia Travel Association. Access (21 April 2024). https://www.pata.org/pata-gold-awards-2022-winners
Prakoso, A.A., Pradipto, E., Roychansyah, M.S. and Nugraha, B.S. (2020). Community-based Tourism: Concepts, Opportunities and Challenges. Journal of Sustainable Tourism and Entrepreneurship, 2(2), 95-107. https://doi.org/10.35912/joste.v2i2.563
Readthecloud. (2562). ชุมชนจีนชากแง้ว: ชุมชนที่คนหนุ่มสาวกลับมาฟื้นฟูบ้านเกิดให้เป็นตลาดที่นักท่องเที่ยวหลงรัก. The Cloud. เข้าถึงเมื่อ (21 เมษายน 2567). https://readthecloud.co/chak-ngaew/
SCG. (2568). ฟื้นนํ้า สร้างป่า ต่อยอดความยั่งยืนสิ่งแวดล้อมและชุมชน ตลอดเวลา 20 ปี เอสซีจีเดินหน้าพัฒนาโครงการ “รักษ์ภูผามหานที” เพื่อส่งเสริมการบริหารจัดการนํ้าอย่างยั่งยืน ถ่ายทอดองค์ความรู้ให้ชุมชน. เข้าถึงเมื่อ (16 เมษายน 2567). https://www.scg.com/sustainability/flagship-project/waste-free-community
