Southern Thailand’s Lessons: Policy Tools for Health Security
Main Article Content
Abstract
This study aimed to extract lessons from the project developing systems and mechanisms to support public health policies for health promotion in Southern Thailand, with a focus on health security. Employing qualitative research methods, data were collected from 12 stakeholders through in-depth interviews and focus group discussions. The research instruments included semi-structured interview guides and focus group protocols, Data were analyzed using content analysis.
The results found that: 1) Systematic and participatory project management proved highly effective, successfully fostering collaboration in wellness tourism and facilitating the implementation of multicultural health service standards in pilot hospitals. 2) Community involvement and the application of cultural knowledge were identified as critical success factors, while a lack of inter-agency integration and communication challenges were the main obstacles. 3) The study confirms Phuket's strong potential to evolve into a regional multicultural health and wellness hub, with insights into Muslim-friendly services and local culture being vital for designing appropriate health policies; and 4) future development should emphasize strengthening network collaboration, integrating economic, social, and cultural dimensions into service design, and establishing continuous monitoring and evaluation to support participatory health policy implementation for sustainable development of the Southern health system.
Article Details

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
References
กระทรวงสาธารณสุข. (2562). แนวทางการปฏิบัติงานด้านสาธารณสุขในระดับพื้นที่ระหว่างองค์ปกครองส่วนท้องถิ่น (อบต. เทศบาล) และกระทรวงสาธารณสุข (รพ.สต.). กรุงเทพฯ: กระทรวงสาธารณสุขและกรมส่งเสริมการปกครองท้องถิ่น.
กระทรวงสาธารณสุข. (2566). แผนปฏิบัติราชการ ระยะ 5 ปี (พ.ศ. 2566-2570). นนทบุรี: สำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข.
กองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ. (2566). แผนหลัก (พ.ศ. 2566-2570). กรุงเทพฯ: สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ.
จิรัชยา เจียวก๊ก. (2568). เทคนิคการพัฒนาชุมชน. ปัตตานี: โรงพิมพ์ฝ่ายเทคโนโลยีทางการศึกษา สำนักวิทยบริการ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์.
จุฑารัตน์ สถิรปัญญา. (2563). การถอดบทเรียน (Lessons learned). สืบค้นเมื่อ 2 สิงหาคม 2568, จาก http://hsmi2.psu.ac.th/upload/forum/paper_1516_5f0ab2d5b40955f0ab 2.pdf
เจษฎา เนตะวงศ์. (2568). เมื่อ “พื้นที่คุ้มครองวิถีชีวิตกลุ่มชาติพันธุ์”…ได้ปรากฏ. สืบค้นเมื่อ 2 สิงหาคม 2568, จาก https://www.sac.or.th/portal/th/article/detail/704
ณัฏฐาพงศ์ อภิโชติเดชาสกุล และกัลยาภัสร์ อภิโชติเดชาสกุล. (2567). รูปแบบความสัมพันธ์ของเครือข่ายพลัง “บวร” กับความมั่นคงทางอาหาร. วารสารพิพัฒนสังคม, 1(2), น. 35-50. สืบค้นเมื่อ 2 สิงหาคม 2568, จาก https://so15.tci-thaijo.org/index.php/jsdrp/article/view/836
ปวารณา อัจฉริยบุตร, นิติพงษ์ ทนน้ำ, วิชชุตา มาชู และ ศิรวิทย์ ศิริรักษ์. (2561). การยกระดับมาตรฐานการบริการการท่องเที่ยวเชิงสุขภาพในพื้นที่จังหวัดภูเก็ต (รายงานผลการวิจัย). ภูเก็ต: มหาวิทยาลัยราชภัฏภูเก็ต.
พระราชบัญญัติวัฒนธรรมแห่งชาติ พ.ศ. 2553. (12 พฤศจิกายน 2553). ราชกิจจานุเบกษา. เล่ม 127 ตอนที่ 69ก. หน้า 29-38.
พิรุฬห์ ศิริทองคำ, วิลาวัลย์ บุญประกอบ, นาวิน พรมใจสา และ รัชนี มิตกิตติ. (2561). รูปแบบการพัฒนานโยบายสาธารณะเพื่อสุขภาพระดับท้องถิ่นในพื้นที่ภาคเหนือตอนบนของประเทศไทย. วารสารสังคมศาสตร์วิชาการ, 11(3), น. 398-408. สืบค้นเมื่อ 2 สิงหาคม 2568, จาก https://so04.tci-thaijo.org/index.php/social_crru/article/view/240337
เพ็ญนภา เกื้อเกตุ และภูริชาติ พรหมเต็ม. (2565). ผลกระทบของสมรรถนะที่จำเป็นต่อความสำเร็จในการปฏิบัติงานของพนักงานบัญชีในยุคความปกติใหม่. วารสารวิทยาการจัดการและการบัญชี, 1(1), น. 47-63. สืบค้นเมื่อ 2 สิงหาคม 2568, จาก https://so07.tci-thaijo.org/index.php/JMSA_FMS_URU/article/view/624
ลลิตา พิมทา และบุญช่วง ศรีธรราษฎร์. (2562). ผลกระทบของจริยธรรมทางการบัญชีที่มีต่อความสำเร็จในการทำงานของนักบัญชีบริษัทในจังหวัดร้อยเอ็ด. วารสารการจัดการธุรกิจ มหาวิทยาลัยบูรพา, 8(2), น. 119-141. สืบค้นเมื่อ 2 สิงหาคม 2568, จาก https://so01.tci-thaijo.org/index.php/BJBM/article/view/207537
วนิดา วาดีเจริญ, รังสรรค์ เลิศในสัตย์ และสมบัติ ทีฆทรัพย์. (2560). ระเบียบวิธีวิจัยจากแนวคิดทฤษฎีสู่ภาคปฏิบัติ. กรุงเทพฯ: ซีเอ็ดยูเคชั่น.
วรธา มงคลสืบสกุล. (2565). การเข้าถึงบริการทางสาธารณสุขของไทย: ภาพสะท้อนและความเหลื่อมล้ำของกลุ่มเปราะบางทางสังคม. คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเอเชียอาคเนย์, 6(1), น. 55-69. สืบค้นเมื่อ 2 สิงหาคม 2568, จาก https://so05.tci-thaijo.org/index.php/saujournalssh/article/view/257255
วิชุดา จิวประพันธ์. (2553). ปัจจัยที่มีผลต่อความสำเร็จในการปฏิบัติงานของพนักงานศูนย์ปฏิบัติการเอกสารสัญญา ธนาคารกรุงเทพ จำกัด (มหาชน) (รายงานการศึกษาค้นคว้าอิสระมหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยศิลปากร). สืบค้นเมื่อ 1 สิงหาคม 2568, จาก http://www.mis.ms. su.ac.th/MISMS02/PDF01//2553/MBA/78.pdf
วิมล บ้านพวน, ปิยวดี พิศาลรัตนคุณ และจันจิรา ทรัพย์อาภรณ์. (2567). ปัจจัยกำหนดสุขภาพและพฤติกรรมสุขภาพที่ส่งผลกระทบต่อครอบครัว ชุมชน. Journal of Roi Kaensarn Academi, 9(4), น. 632-648. สืบค้นเมื่อ 2 สิงหาคม 2568, จาก https://so02.tci-thaijo.org/index.php/JRKSA/article/view/268867
ศรีเพ็ญ ตันติเวสส. (2556). การพัฒนานโยบายสาธารณะเพื่อสุขภาพในประเทศไทย: ความสำเร็จและความท้าทาย. นนทบุรี: โครงการประเมินเทคโนโลยีและนโยบายด้านสุขภาพ กระทรวงสาธารณสุข.
ศิลา โทนบุตร. (2566). ปัจจัยกำหนดการเข้าถึงบริการทางสุขภาพของผู้สูงอายุระดับภูมิภาคในประเทศไทย (วิทยานิพนธ์ดุษฎีบัณฑิต, มหาวิทยาลัยนเรศวร). สืบค้นเมื่อ 1 สิงหาคม 2568, จาก https://nuir.lib.nu.ac.th/dspace/bitstream/123456789/5794/3/SilaTonboot.pdf
ศุภวัลย์ พลายน้อย. (2553). นานาวิทยาการถอดบทเรียนและการสังเคราะห์ความรู้ (พิมพ์ครั้งที่ 4). กรุงเทพฯ: พี.เอ.ลีฟวิง.
สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ. (2560). ทฤษฎีสามเหลี่ยมเขยื้อนภูเขา สร้างจุดเปลี่ยนพัฒนาประเทศ. สืบค้นเมื่อ 2 สิงหาคม 2568, จาก https://www.thaihealth.or.th/ทฤษฎีสามเหลี่ยมเขยื้อน
สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ. (2566). แผนหลัก (พ.ศ. 2566-2570). กรุงเทพฯ: สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ.
สำนักงานคณะกรรมการสุขภาพแห่งชาติ. (2565). นโยบายสาธารณะแบบมีส่วนร่วม. สืบค้นเมื่อ 2 สิงหาคม 2568, จาก https://infocenter.nationalhealth.or.th/?p=19168
สุรสิทธิ์ วชิรขจร. (2559). การประเมินการดำเนินงานของสภาองค์กรชุมชน. วารสารมนุษยศาสตร์สังคมศาสตร์มหาวิทยาลัยทักษิณ, 11(2), น. 1-28. สืบค้นเมื่อ 1 สิงหาคม 2568, จาก https://so02.tci-thaijo.org/index.php/HUSOTSU/article/view/167648
โสวัตรี ณ ถลาง. (2564). แนวความคิดและทฤษฎีมานุษยวิทยา. กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์.
องค์การอนามัยโลก. (2568). ปัจจัยทางสังคมที่กำหนดสุขภาพ. สืบค้นเมื่อ 1 สิงหาคม 2568, จาก https://www.who.int/health-topics/social-determinants-of-health#tab=tb_1
อัญชลิตา สุวรรณะชฎ. (2565). ทฤษฎีพหุวัฒนธรรมนิยม ของ ชาร์ลส เทย์เลอร์. วารสาร มจร ปรัชญาปริทรรศน์, 5(2), น. 65-77. สืบค้นเมื่อ 2 สิงหาคม 2558, จาก https://so06.tci-thaijo.org/index.php/jmpr/article/view/259828
อัศวลักษ์ ราชพลสิทธิ์. (2568). แนวทางการสร้างเสริมสุขภาพผู้สูงอายุในชุมชนบ้านโคกสักออก หมู่ที่ 4 ตำบลโคกม่วง อำเภอคลองหอยโข่ง จังหวัดสงขลา. วารสารพิพัฒนสังคม, 2(1), น. 1-14. สืบค้นเมื่อ 2 สิงหาคม 2558, จาก https://so15.tci-thaijo.org/index.php/ jsdrp/article/view/1146
อามีน สัสดีวงศ์. (2565). ปัจจัยที่ส่งผลต่อความสำเร็จในการดำเนินโครงการการส่งเสริมและพัฒนาผู้ประกอบการธุรกิจขนาดกลางและขนาดย่อม (SMEs) (วิทยานิพนธ์มหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์). สืบค้นเมื่อ 1 สิงหาคม 2568, จาก https://digital.library.tu.ac.th/tu_dc/frontend/Info/item/dc:311514
Jeawkok, J., Kewsuwun, N., Saengtong, T., Laipaporn, S., Arrahimee, A. & Dhammasaccakarn, W. (2022). Halal spas: Local wisdom and identities of Langkasuka wellness services. Journal of Positive School Psychology, 6(6), pp. 1462-1476. Retrieved August 2, 2025, from https://journalppw.com/index.php/jpsp/article/view/7346
World Health Organization. (1986). The Ottawa charter for health promotion. Retrieved August 2, 2025, from https://www.who.int/teams/health-promotion/enhanced-wellbeing/first-global-conference