ยุทธศาสตร์การพัฒนาชุมชนเชิงรุกเพื่อป้องกันภัยไซเบอร์ด้วยแนวคิด “ไม่เชื่อ ไม่รีบ ไม่โอน”: บทบาทของมหาวิทยาลัยราชภัฏ ในการสร้างภูมิคุ้มกันท้องถิ่นที่ยั่งยืน
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความวิชาการนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อนำแนวคิดวัคซีนไซเบอร์ “ไม่เชื่อ ไม่รีบ ไม่โอน รู้ทันกลโกง” ของสำนักงานตำรวจแห่งชาติ มายกระดับเป็น "ยุทธศาสตร์การพัฒนาชุมชน" เชิงรุกด้วยการบูรณาการศาสตร์ไปสู่การสร้างภูมิคุ้มกันระดับฐานรากอย่างเป็นรูปธรรม โดยท่ามกลางโลกในยุค BANI ที่มีความผันผวนและซับซ้อน อาชญากรรมทางเทคโนโลยี (Cybercrime) ได้กลายเป็นภัยคุกคามระดับชาติที่สร้างความเสียหายรุนแรงต่อเศรษฐกิจฐานราก โดยเฉพาะกลุ่มผู้เป้าหมายเปราะบางอย่างผู้สูงอายุและเกษตรกร บทความวิชาการนี้จึงนำเสนอการบูรณาการแนวคิดวัคซีนไซเบอร์ “ไม่เชื่อ ไม่รีบ ไม่โอน”ของสำนักงานตำรวจแห่งชาติ เข้ากับยุทธศาสตร์การพัฒนาชุมชนเชิงรุกของมหาวิทยาลัยราชภัฏในฐานะสถาบันเพื่อการพัฒนาท้องถิ่น โดยใช้กรอบแนวคิดการพัฒนาเชิงระบบ (Systemic Thinking) และกลไก “วิศวกรสังคม” เป็นเครื่องมือหลักในการเปลี่ยนประชาชนจากกลุ่มเปราะบางให้เป็นกลไกเฝ้าระวังเชิงรุก ผลการศึกษาพบว่า “จุดงัด” สำคัญในการแก้ไขปัญหาคือการสร้าง “กลไกหน่วงเวลาทางความคิด” (Cognitive Delay) เพื่อตัดวงจรความสูญเสีย ยุทธศาสตร์การพัฒนาประกอบด้วย 3 ประเด็นหลัก ได้แก่ 1) ยุทธศาสตร์ “ไม่เชื่อ” มุ่งสร้างความตระหนักรู้เชิงวิพากษ์ผ่านการจัดตั้งศูนย์ตรวจสอบข่าวลวงชุมชน 2) ยุทธศาสตร์ “ไม่รีบ” มุ่งสร้างสติผ่านสถานการณ์จำลอง (Role Play) และกติกาชุมชน“5 นาทียั้งคิด” 3) ยุทธศาสตร์“ไม่โอน”มุ่งสร้างเกราะป้องกันเชิงพฤติกรรมผ่านโครงการ “ครอบครัวเกราะเพชร” และการประสานงานเครือข่ายความปลอดภัยทางดิจิทัลระดับพื้นที่ บทสรุปชี้ให้เห็นว่ามหาวิทยาลัยราชภัฏทำหน้าที่เป็น "ข้อต่อทางยุทธศาสตร์" (Strategic Linkage) ที่ประสานนโยบายรัฐสู่การปฏิบัติจริง เพื่อสร้างชุมชนที่รู้เท่าทันและมีภูมิคุ้มกันที่ยั่งยืนในยุคดิจิทัลดิสรัปชัน ซึ่งบทความนี้เป็นการศึกษาโครงการป้องกันอาชญากรรมเชิงรุกในการสร้างภูมิคุ้มกันต้านภัยอาชญากรรมทางเทคโนโลยีของสำนักงานตำรวจแห่งชาติ โดยนำมาสร้างเป็ยุทธศาสตร์การพัฒนาสำหรับมหาวิทยาลัยราชภัฏในการนำไปบริการวิชาการขยายต่อโครงการ จึงอาจยังมีข้อจำกัดในการนำไปปฏิบัติด้วยการประยุกต์ใช้ยุทธศาสตร์ตามบริบทของมหาวิทยาลัยราชภัฏแต่ละแห่งและการให้บริการวิชาการในพื้นที่ของประเทศไทย โดยใช้กลไก “วิศวกรสังคม” เป็นตัวขับเคลื่อนหลักสู่ชุมชน
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
Buriphakdi, C., et al. (2007). Development strategy: Theory and systemic practice. Khurusapha Lat Phrao Printing Press.
Chantha, T., & Wannapairoh, S. (2024). Roles of school administrators in the BANI world. Journal of Doctor of Philosophy in Social Sciences, 3(2), 18–30.
Matichon Online. (2025, May 1). AOC reveals cyber threat statistics: Working-age women rank first as victims of online shopping scams. https://www.matichon.co.th/local/crime/news_5626489
Office of the National Economic and Social Development Council. (2023). The 13th national economic and social development plan (2023–2027). Office of the Prime Minister.
Office of the Permanent Secretary, Ministry of Interior. (2018). Strategic planning manual (3rd rev. ed.). Office of the Permanent Secretary for Interior.
Rajabhat University Presidents Council. (2018). The 20-year Rajabhat University strategy for local development (2017–2036).
Royal Thai Police. (2023). Cyber vaccine manual: Do not believe, do not rush, do not transfer, know online scams. Secretariat of the Royal Thai Police.
Rungrueng et al.. (2019). Rajabhat University social engineer creation process manual. Higher Education Foundation for Local Development.
Technology Crime Suppression Center, Royal Thai Police. (2023). Check now: 18 scammer tricks used to deceive victims online. https://pctpr.police.go.th/blog/?p=197
Thewanaruemitkul, P. (2022). Digital citizenship: Building awareness, rights, and duties in the online world. Thammasat University Press.
Wesarat, P. (2020). Development administration: Principles and dimensions of change. Chulalongkorn University Press.