การผลิตสื่อสร้างสรรค์เพื่อเล่าเรื่องเพื่อนบ้านอาเซียน

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้เป็นโครงการย่อยในโครงการวิจัยเรื่อง “เรื่องเล่าดิจิทัลกับการสร้างความเป็นพลเมืองอาเซียน”(ASEAN Integrated Media Practice Scholarship)กองทุนรัชดาภิเษกสมโภช จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัยโดยมีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาการจัดกระบวนการสร้างสรรค์เชิงสื่อสารการแสดงที่อำนวยการให้เกิดการผลิตสื่อสร้างสรรค์เพื่อเล่าเรื่องเพื่อนบ้านอาเซียน และเพื่อสร้างความเข้าใจในอัตลักษณ์ที่แตกต่างของประเทศเพื่อนบ้านอาเซียนผ่านการผลิตสื่อสร้างสรรค์ ทั้งนี้ได้มุ่งเน้นวิธีการเปลี่ยนผ่านความคิดและความเข้าใจโดยใช้งานสร้างสรรค์แขนงต่างๆเป็นเครื่องมือให้เกิดการผลิตสื่อสร้างสรรค์โดยมีระเบียบวิธีวิจัยแบบการวิจัยบนพื้นฐานการปฏิบัติการ(Practice-based research) กลุ่มตัวอย่างประกอบด้วย นักศึกษาระดับปริญญาบัณฑิตขึ้นไปและนักวิชาชีพเกี่ยวกับสื่อสารมวลชนประเภทต่างๆจากประเทศในอาเซียน ได้แก่ ลาว พม่า อินโดนีเซีย มาเลเซีย เวียดนาม กัมพูชา สิงคโปร์ ฟิลิปปินส์ ไทย และบรูไน จำนวน 30 คน โดยแบ่งการศึกษาออกเป็น 2 ระยะ ดังนี้ ระยะที่ 1 เป็นการออกแบบกระบวนการเรียนรู้ด้านสื่อสารการแสดงในรูปแบบต่างๆ เพื่อเอื้อให้กลุ่มทดลองได้มีโอกาสได้แลกเปลี่ยนและสร้างสรรค์ผลงานร่วมกันและระยะที่2 เป็นการให้ระยะเวลาในการสร้างสรรค์ผลงานด้วยตนเองจากเรื่องเล่าของแต่ละประเทศด้วยสื่อประเภทต่างๆ

ผลการวิจัยพบว่า การจัดกระบวนการเรียนรู้เชิงสื่อสารการแสดงที่เหมาะสำหรับการสื่อสารและการเล่าเรื่องเพื่อนบ้านอาเซียน1.ต้องเป็นกิจกรรมการเรียนรู้ที่เอื้อให้เกิดการทำงานกลุ่ม(Group Work)2.การพูดคุยแลกเปลี่ยนกัน(Dialogue and Discussion)และ3.เป็นการเรียนรู้ที่สามารถก้าวข้ามอุปสรรคด้านภาษาได้ อาทิ การเรียนรู้ผ่านร่างกาย(Body-telling Technique) การเล่าเรื่องด้วยละครภาพ(Image Theater) และการใช้หุ่นเงา(Shadow Puppet) โดยใช้วิธีการผลิตสื่อแบบผสมผสานทั้งใช้เทคนิคข้างต้นร่วมกับสื่อวีดิทัศน์ ในส่วนของความเข้าใจในอัตลักษณ์ที่แตกต่างของประเทศเพื่อนบ้านอาเซียนพบว่า กลุ่มตัวอย่างมีความเข้าใจในความแตกต่างหลากหลายทางวัฒนธรรมของเพื่อนบ้านอาเซียนอย่างละเอียดอ่อนขึ้น และจากการทำกิจกรรมกลุ่มและการแลกเปลี่ยนกันนั้นพบว่าความหมายเชิงสัญลักษณ์และวัฒนธรรมในอาเซียนนั้นมีความคล้ายคลึงและแตกต่างกันในหลายประเด็น อาทิ เรื่องภาษาและท่าทางในการทักทายกันของประเทศที่มีพรมแดนติดกัน เรื่องเล่าและตำนานเกี่ยวกับเทพเจ้าที่เหมือนกันแต่แตกต่างในรายละเอียด และเรื่องวัฒนธรรมการเมืองการปกครอง เป็นต้น