การบรรเลงแซกโซโฟนประกอบการแสดงหมอลำในอีสาน

บทคัดย่อ

ปัจจุบันการแสดงหมอลำ เช่น การแสดงหมอลำประยุกต์ ลำเรื่องต่อกลอน ลำซึ่ง ลำเพลิน หรือแม้กระทั่งเพลงลูกทุ่งหมอลำ ได้มีการนำเครื่องดนตรีสากล คือ แซกโซโฟน มาบรรเลงร่วมกัน กับดนตรีพื้นบ้านอีสานได้อย่างลงตัว    งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ  1) ศึกษาพัฒนาการของแซกโซโฟนที่เข้ามามีบทบาทในหมอลำ และ 2) เพื่อศึกษาเทคนิคการบรรเลงแซกโซโฟนประกอบหมอลำ   ใช้วิธีการศึกษาเชิงคุณภาพ  เก็บข้อมูลจากเอกสารและข้อมูลภาคสนาม เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย คือแบบสัมภาษณ์และแบบสังเกต นำเสนอข้อมูลเชิงพรรณนาวิเคราะห์ ผลการวิจัยพบว่า

1. 1. พัฒนาการของแซกโซโฟนที่เข้ามามีบทบาทในหมอลำ ในยุคแรกในการบรรเลงได้มีการคิดหาเครื่องดนตรีที่สามารถมาบรรเลงร่วมได้ ซึ่งนอกจากคีย์บอร์ด ออร์แกนแล้ว ได้มีการนำแซกโซโฟนมาบรรเลงประกอบในวงหมอลำเพลิน โดยมี นายสำราญ บุปผาวาส นำมาบรรเลงเป็นคนแรก ส่วนในหมอลำหมู่คนแรกคือ นายคำบุ พิณทอง และได้มีบรรเลงบันทึกเสียงห้องอัดเสียงคือ นายบุญมี ณ พิจิตร  จนในปัจจุบันได้รับความนิยมอย่างแพร่หลาย

          2. เทคนิคการบรรเลงแซกโซโฟนประกอบหมอลำ พบว่า มีเทคนิค 1) ลูกโหย่น เป็นการเน้นเสียงในจังหวะ  2) ลูกไถ เป็นการเป่าโดยใช้ลมลากเสียงทำให้เสียงค่อย ๆ สูงขึ้น จากโน้ตตัวหนึ่งไปยังโน้ตอีกตัวหนึ่ง  3) ลูกสั่นนิ้ว จะใช้นิ้วสั่นสลับโน้ตไปมา 4) ลูกเดิ้น เป็นการเป่าโน้ตคล้าย ๆ กับโน้ตสะบัด  5) ลูกสะเดิด เทคนิคนี้จะเป่าเน้นจังหวะยกและการขืนจังหวะ 6) ลูกนอกเสียง เป็นการนำเอาทำนองเพลงอื่น ๆ มาบรรเลง  และใช้เสียงใน Dorian Mode มาดำเนินทำนองบางช่วง เพื่อสร้างสีสันของเสียงให้น่าสนใจ