การประกอบสร้างภาพแทนสตรีในวรรณกรรมอาเซียนกับบทบาททางการเมือง
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความนี้ เป็นส่วนหนึ่งของงานวิจัยเชิงคุณภาพ เรื่อง ภาพตัวแทนของประชาคมอาเซียน ในวรรณกรรมอาเซียน วัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์การประกอบสร้างภาพแทนสตรีในวรรณกรรมอาเซียนกับบทบาททางการเมือง ประชากร คือวรรณกรรมอาเซียน จำนวน 21 เรื่อง ใช้แนวคิดการวิเคราะห์ภาพแทน แนวคิดวิเคราะห์วาทกรรม แนวคิดสัญญะวิทยา และแนวคิดวัฒนธรรมศึกษา เป็นแนวทางการวิเคราะห์
ผลการวิจัย พบว่า วรรณกรรมอาเซียนที่นำเสนอภาพแทนสตรีกับบทบาททางการเมือง มี 2 เรื่อง คือ รอยย่างก้าว วรรณกรรมอินโดนีเซีย และ ไฟดับไม่สิ้นแสง วรรณกรรมสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว (สปป.ลาว) ผู้แต่งประกอบสร้างตัวละครเอกหญิงเป็นภาพแทนสตรีเพื่อปลดแอกและภาพแทนสตรีเพื่อสังคมนิยม สตรีในฐานะภรรยาที่มีบุคลิกภาพสง่างาม นุ่มนวล มุ่งมั่น เด็ดเดี่ยว และมีบทบาทสำคัญทางการเมือง คือ เป็นผู้ร่วมวางแผน ต่อสู้ต่อรอง เพื่อสิทธิสตรีและประชาธิปไตยกับผู้มีอำนาจทางการเมือง สัญญะที่พบคือใช้ความเป็นสตรีกับการต่อรองทางสังคมและการเมือง วาทกรรมที่พบคือความเท่าเทียมของมนุษยชาติ อุดมการณ์ที่พบคือเสรีนิยมในสตรีมุสลิมกับแม่หญิงลาวกับการต่อสู้ทางสังคมและการเมือง นอกจากนี้ในกระบวนการสร้างภาพแทนสตรีในบทบาทภรรยา พบว่าความเป็นสตรีในฐานะภรรยา สตรีเห็นความสำคัญของชาติมากกว่าเรื่องส่วนตน รวมทั้งสนับสนุนสามีให้มีบทบาทสำคัญทางการเมือง ยกย่องเกียรติของสามี และปฏิบัติตามกฎ ระเบียบ จารีตในฐานะภรรยา
Article Details
เอกสารอ้างอิง
จากนวนิยาย เรื่อง State of War ของ Ninotchka Rosca. ใน ตรีศิลป์ บุญขจร (บ.ก.),
อาเซียนจากมิติวรรณกรรม: อดีตถึงยุคโลกาภิวัตน์. (น.14-42). กรุงเทพฯ: ศูนย์วรรณคดีศึกษา
คณะอักษรศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
ตรีศิลป์ บุญขจร. (2556). อาเซียนจากมิติวรรณกรรม: อดีตถึงยุคโลกาภิวัตน์. กรุงเทพฯ: ศูนย์ วรรณคดีศึกษา คณะอักษรศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
ธนพร หมูคำ. (2559). วาทกรรมสามเสาหลักแห่งอาเซียน ในชุดวรรณกรรมเพื่ออาเซียน ของ
ประภัสสร เสวิกุล (วิทยานิพนธ์ศิลปศาสตรดุษฎีบัณฑิต). พิษณูโลก: มหาวิทยาลัยนเรศวร.
นงค์ลักษณ์ เหล่าวอ บัทเลอร์. (2560). ภาพสะท้อนสังคมในวรรณกรรมร่วมสมัยของอินโนนีเซีย.
วารสารรูสมิแล, 38(2), 79-86.
นารีมา แสงวิมาน. (2556). มิตรภาพแห่งสตรี: ตัวตน บทบาทและการต่อรองของสตรีชนบทใน
นวนิยายเรื่อง The Wave of Life ของ Khadijah Hashim. ใน ตรีศิลป์ บุญขจร (บ.ก.),
อาเซียนจากมิติวรรณกรรม: อดีตถึงยุคโลกาภิวัตน์. (น.14-42). กรุงเทพฯ: ศูนย์วรรณคดีศึกษา คณะอักษรศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
บัญชา สำเร็จกิจ. (2556). มองวรรณกรรมอาเซียนผ่านวรรณกรรมอินโดนีเซีย เรื่อง แผ่นดินของชีวิต.
วารสารรูสมิแล, 34(2), 8-26.
บัวริน วังคีรี. (2555). ปัญหาสังคมยุคทุนนิยมบริโภคนิยมและโลกาภิวัตน์และการปรับตัวของประเทศ
ลาว กัมภูชา พม่าและเวียดนามในบริบทอดีตประเทศอาณานิคม: ศึกษาจากวรรณกรรม
ร่วมสมัย. ใน ตรีศิลป์ บุญขจร. (บ.ก.), วรรณสารอาเซียน: สายสัมพันธ์และสตรีวิถี
รวมบทความศึกษาวรรณกรรม รวมบทศึกษาวรรณกรรมอาเซียน 10 ชาติ. กรุงเทพฯ:
ศูนย์วรรณคดีศึกษา คณะอักษรศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
พรจันทร์ เสียงสอน. (2557). การนำเสนอผู้หญิงและความรุนแรงในภาพยนตร์ไทย. วารสารนิด้าภาและ
การสื่อสาร, 19(23), 12-43.
พิเชฐ แสงทอง. (2561). วรรณกรรมวิจารณ์ แนวคิดและปฏิบัติการ. กรุงเทพฯ: คมบาง.
โรล็องด์ บาร์ตส์. (2555). มายาคติ. (วรรณพิมล อังคศิริสรรพ, ผู้แปล). กรุงเทพฯ: คบไฟ.
ลภัสรินทร์ ฉัตรวังคีรี. (2560). การต่อสู้กู้ชาติและผลกระทบของสงครามในศตวรรษที่ 20 ที่ปรากฏ
ในวรรณกรรมลาว เวียดนาม กัมพูชา และพม่า. วารสารมนุษยศาสตร์สาร, 18(1).
สุนทรีพร ตาดทอง. (2561). ภาพสะท้อนทางการเมืองของประเทศลาวในช่วง ปี ค.ศ.1954-1975 ผ่าน
บทพิสูจน์ของ ไกสอน พมวิหาน. วารสารโพธิวิจัย, 2(1), 101-121.
สุนันทา วรรณสินธิ์ เบล. (แปล). (2561). ทฤษฎีวรรณคดี. กรุงเทพฯ: bookscape.
สุพัชรี เมนะทัต. (2556). ภาพแทนของเจ้าอาณานิคมฝรั่งเศสในงานเขียนเรื่อง ‘บันทึกความทรงจำของ
นักเรียนเก่าแห่งเมืองปากเซล’ ของท้าวกระต่าย โดนสะโสริท. ใน ตรีศิลป์ บุญขจร. (บ.ก.),
วรรณสารอาเซียน:สายสัมพันธ์และสตรีวิถีรวมบทความศึกษาวรรณกรรมอาเซียน 10 ชาติ.
(น.207-228). กรุงเทพฯ: ศูนย์วรรณคดีศึกษา คณะอักษรศาสตร์จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
สุรเดช โชติอุดมพันธ์. (2559). ทฤษฎีวรรณคดีวิจารณ์ตะวันตก ในคริสต์ศตวรรษที่ 20. กรุงเทพฯ:
สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
อมรา พงศาพิชญ์. (2547). ความหลากหลายทางวัฒนธรรม: กระบวนทัศน์และบทบาทในประชาสังคม.
พิมพ์ครั้งที่ 4. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
อรอนงค์ ทิพย์พิมล. (2560). กฎหมายชารีอะห์กับผู้หญิงอาเจะห์: ชายขอบของชายขอบ. วารสาร
ประวัติศาสตร์ธรรมศาสตร์, 4(1), 116-158.
อุมารินทร์ ตุลารักษ์. (2555). ผู้หญิงกับการเปลี่ยนแปลงทางสังคมในวรรณกรรมลาวร่วมสมัย. ใน
ใน ตรีศิลป์ บุญขจร. (บ.ก.), วรรณสารอาเซียน:สายสัมพันธ์และสตรีวิถีรวม บทความศึกษา
วรรณกรรมอาเซียน 10 ชาติ. (น.132-149). กรุงเทพฯ: ศูนย์วรรณคดีศึกษา คณะอักษรศาสตร์
จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
อุมมีสาลาม อุมาร. (2558). พัฒนาการเรื่องสั้นลาว. วารสารรูสมิแล, 36(2), 6-17.
Andrew Edger and Peter Sedgwick. (2008). CULTURAL THEORY. New York: Routledge.
Said, Edward W. (1978). Culture and Imperialism. New York: Random House.
Sara Mills. (2002). DISCOURSE (The New critical idiom). New York: Taylor & Francis Group.
