อัตลักษณ์ด้านดนตรีและศิลปะการแสดงชาวผู้ไทย อำเภอกุฉินารายณ์ จังหวัดกาฬสินธุ์
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
ดนตรีและศิลปะการแสดงของชาวผู้ไทยเป็นภูมิปัญญาที่สืบทอดจากบรรพบุรุษสู่ลูกหลานชาวผู้ไทยซึ่งควรค่าต่อการอนุรักษ์ การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์การวิจัย 2 ประการ คือ 1. เพื่อศึกษา อัตลักษณ์ด้านดนตรีและศิลปะการแสดงผู้ไทย 2. เพื่อศึกษาปัจจัยที่ทำให้เกิดความเปลี่ยนแปลงของดนตรีและศิลปะการแสดงผู้ไทย เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพมีเครื่องมือที่ใช้ ได้แก่ แบบสำรวจ แบบสัมภาษณ์ที่มีโครงสร้าง และแบบสังเกต โดยการเลือกกลุ่มตัวอย่างแบบเจาะจง วิเคราะห์โดยการจำแนกประเภทข้อมูล และการสร้างข้อสรุปแบบอุปนัย ระยะเวลาการศึกษา ตุลาคม 2561 - กันยายน 2562 ผลการศึกษาปรากฏดังนี้
อัตลักษณ์ด้านดนตรีผู้ไทยพบเครื่องดนตรีประกอบด้วย 1. ซอบั้งไม้ไผ่ 2. ซอบั้งไม้ไผ่ไฟฟ้า 3. แคน 4. พิณโปร่ง 5. พิณไฟฟ้า 6. กลอง บทเพลงประกอบพิธีกรรมได้แก่ฟ้อนหมอเหยา บทเพลงประกอบการแสดง ได้แก่ 1. เซิ้งบั้งไฟ 2. ฟ้อนผู้ไทย และพิธีกรรมความเชื่อเกี่ยวกับการไหว้ครูทางดนตรี
ศิลปะการแสดงผู้ไทยพบเครื่องแต่งกายประกอบด้วย 1. เสื้อผู้ไทย 2. ผ้าสไบหรือแพรเบี่ยง 3. ผ้าถุงหรือผ้าซิ่นหรือผ้ามัดหมี่ 4. ผ้าพันมวยผมหรือผ้าแพรมนหรือผ้าผูกผม พบเครื่องเครื่องประดับประกอบด้วย 1. สร้อยคอหรือสร้อยเงิน 2. เข็มขัดหรือมัดแอว 3. ต่างหูหรือกระจอน 4. กำไลข้อมือหรือก่องแขน ลักษณะท่ารำประกอบด้วย ท่ารำเพลงฟ้อนผู้ไท มีทั้งหมด 16 ท่ารำ ท่ารำเพลงฟ้อนหมอเหยา มีทั้งหมด 2 ท่ารำ และท่ารำเพลงเซิ้งบั้งไฟ มีทั้งหมด 9 ท่ารำ
ปัจจัยที่ทำให้เกิดความเปลี่ยนแปลงของดนตรีและศิลปะการแสดงผู้ไทย ประกอบด้วยปัจจัยภายใน ได้แก่ 1. การเปลี่ยนแปลงด้านสังคม 2. การปรับปรุงรูปแบบการบรรเลงให้ทันสมัย 3. ความไม่สนใจค่านิยมวัฒนธรรมท้องถิ่น 4. การถ่ายทอดองค์ความรู้แบบมุขปาฐะ และปัจจัยภายนอก ได้แก่ 1. การติดต่อสัมพันธ์กับสังคมอื่น ๆ 2. การรับวัฒนธรรมจากสื่อสังคมออนไลน์
จากผลการศึกษาพบว่าอัตลักษณ์ด้านดนตรีและศิลปะการแสดงผู้ไทย ดำรงอยู่และปรับตัวด้วยกระบวนการขัดเกลาทางสังคม ผ่านกระบวนการที่สำคัญคือ 1. เรียนรู้คุณค่าของตัวตน กฎเกณฑ์และระเบียบแบบแผนของสังคม 2. สืบทอด ถ่ายทอดวัฒนธรรมและอัตลักษณ์ของชุมชนสังคม 3. ปรับตัวเข้ากับกฎเกณฑ์และระเบียบแบบแผนของสังคม 4. ความรู้สึกอัตลักษณ์เป็นตัวของตัวเอง
อัตลักษณ์ด้านดนตรีและศิลปะการแสดงผู้ไทย อำเภอกุฉินารายณ์ จังหวัดกาฬสินธุ์ เป็นการอนุรักษ์และส่งเสริมวัฒนธรรมดั้งเดิมของชนชาวผู้ไทยเพื่อที่จะนำไปสู่การจัดทำโครงการด้านการ อนุรักษ์ และส่งเสริมวัฒนธรรมทางดนตรีของท้องถิ่นอย่างเป็นระบบต่อไป
Article Details
เอกสารอ้างอิง
นรนารถ ปุณขันธ์. (2562). เป็นผู้ให้สัมภาษณ์ พิทยวัฒน์ พันธะศรีเป็นผู้สัมภาษณ์ ที่วัดโพธิ์ชัยหนองห้าง หมู่ 2 บ้านหนองห้าง ตำบลหนองห้าง อำเภอกุฉินารายณ์ จังหวัดกาฬสินธุ์ วันที่ 3 มิถุนายน 2562.
บุญยงค์ เกศเทศ. (2536). วัฒนธรรมเผ่าพันธุ์มนุษย์. กรุงเทพฯ : ดวงกมลสมัย.
พงค์ธร พันธุ์ผาด. (2554). ปี่ภูไท (ผู้ไทย) บ้านกุดหว้า ตำบลกุดหว้า อำเภอกุฉินารายณ์ จังหวัดกาฬสินธุ์. วิทยานิพนธ์หลักสูตรปริญญาศึกษาศาสตรมหาบัณฑิต (วัฒนธรรมศึกษา). บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยมหิดล.
พจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน. (2526). กรุงเทพฯ : อักษรเจริญทัศน์.
พระครูศรีธรรมโกศล. (2562). เป็นผู้ให้สัมภาษณ์ พิทยวัฒน์ พันธะศรีเป็นผู้สัมภาษณ์ ที่วัดโพธิ์ชัยหนองห้าง หมู่ 2 บ้านหนองห้าง ตำบลหนองห้าง อำเภอกุฉินารายณ์ จังหวัดกาฬสินธุ์ วันที่ 3 มิถุนายน 2562.
พุฒิศักดิ์ ดุลชาติ. (2562). เป็นผู้ให้สัมภาษณ์ พิทยวัฒน์ พันธะศรีเป็นผู้สัมภาษณ์ ที่วัดโพธิ์ชัยหนองห้าง หมู่ 2 บ้านหนองห้าง ตำบลหนองห้าง อำเภอกุฉินารายณ์ จังหวัดกาฬสินธุ์ วันที่ 3 มิถุนายน 2562.
มานะชาติ คล่องดี. (2552). การศึกษารูปแบบการสร้างเครือข่าย ความเข้มแข็งทางสังคม ด้วยพิธีกรรมเหยาของชาวผู้ไท จังหวัดมุกดาหาร. ปริญญานิพนธ์ ศศ.ม. มหาสารคาม : มหาวิทยาลัยมหาสารคาม.
วาสนา ซึ่งรัมย์. (2552). ดนตรีผู้ไทบ้านโพนสวาง อำเภอเขาวง จังหวัดกาฬสินธุ์. ปริญญานิพนธ์ ศศ.ม. มหาสารคาม : มหาวิทยาลัยมหาสารคาม.
ศรีธง ศรีบุตะ. (2562). เป็นผู้ให้สัมภาษณ์ พิทยวัฒน์ พันธะศรีเป็นผู้สัมภาษณ์ ที่วัดโพธิ์ชัยหนองห้าง หมู่ 2 บ้านหนองห้าง ตำบลหนองห้าง อำเภอกุฉินารายณ์ จังหวัดกาฬสินธุ์ วันที่ 3 มิถุนายน 2562.
ศิริวรรณ แก้วเพ็งกรอ. (2551). ภูมิปัญญาพื้นบ้านเพื่อสืบสานและพัฒนารูปแบบการแสดงดนตรีของชาวผู้ไทจังหวัดกาฬสินธุ์. ปริญญานิพนธ์ ศศ.ม. มหาสารคาม : มหาวิทยาลัยมหาสารคาม.
สกุณา พันธุระ. (2554). การศึกษาดนตรีผู้ไทย ตําบลหนองห้าง อําเภอกุฉินารายณ์ จังหวัดกาฬสินธุ์. ปริญญานิพนธ์ ศป.ม. (มานุษยดุริยางควิทยา). กรุงเทพฯ : บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยศรีนคริ-นทรวิโรฒ.
สมศักดิ์ ศรีสันติสุข. (2544). การศึกษาสังคมและวัฒนธรรม : แนวความคิด วิธีวิทยา และทฤษฏี. ภาควิชาสังคมวิทยาและมานุษยวิทยา คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น.
สวรรค์ ทะเสนฮด. (2562). เป็นผู้ให้สัมภาษณ์ พิทยวัฒน์ พันธะศรีเป็นผู้สัมภาษณ์ ที่วัดโพธิ์ชัยหนองห้าง หมู่ 2 บ้านหนองห้าง ตำบลหนองห้าง อำเภอกุฉินารายณ์ จังหวัดกาฬสินธุ์ วันที่ 3 มิถุนายน 2562.
สีทัด อุทโท. (2562). เป็นผู้ให้สัมภาษณ์ พิทยวัฒน์ พันธะศรีเป็นผู้สัมภาษณ์ ที่วัดโพธิ์ชัยหนองห้าง หมู่ 2 บ้านหนองห้าง ตำบลหนองห้าง อำเภอกุฉินารายณ์ จังหวัดกาฬสินธุ์ วันที่ 3 มิถุนายน 2562.
สุเทพ ไชยขันธุ์. (2556). ผู้ไท ลูกแถน. กรุงเทพฯ : ตถาตา.
สุพัตรา สุภาพ. (2537). “การขัดเกลาทางสังคม” ใน สังคมและวัฒนธรรม. พิมพ์ครั้งที่ 4. กรุงเทพฯ : จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
สุภางค์ จันทวานิช. (2542). การวิเคราะห์ข้อมูลในการวิจัยเชิงคุณภาพ. พิมพ์ครั้งที่ 2. กรุงเทพฯ : สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
อาภรณ์ โพสุภา. (2562). เป็นผู้ให้สัมภาษณ์ พิทยวัฒน์ พันธะศรีเป็นผู้สัมภาษณ์ ที่วัดโพธิ์ชัยหนองห้าง หมู่ 2 บ้านหนองห้าง ตำบลหนองห้าง อำเภอกุฉินารายณ์ จังหวัดกาฬสินธุ์ วันที่ 3 มิถุนายน 2562.
อุทัย ตะวัน. (2562). เป็นผู้ให้สัมภาษณ์ พิทยวัฒน์ พันธะศรีเป็นผู้สัมภาษณ์ ที่วัดโพธิ์ชัยหนองห้าง หมู่ 2 บ้านหนองห้าง ตำบลหนองห้าง อำเภอกุฉินารายณ์ จังหวัดกาฬสินธุ์ วันที่ 3 มิถุนายน 2562.
Mercer, Blaime E. and Merton, Robert K. (1958). The Study of Society. New York : Harcout and World.
Secord, Paul F. and Backman, Carl W. (1968). Social Psychology. New York : McGraw-Hill Book comp.
