แนวคิดนิเวศวิถีในวรรณกรรมเรื่อง "ริมฝั่งแม่น้ำหัวใจสลาย" ของพิบูลย์ศักดิ์ ละครพล
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความวิจัยฉบับนี้มุ่งวิเคราะห์แนวคิดนิเวศวิถีในวรรณกรรมเรื่อง“ริมฝั่งแม่น้ำหัวใจสลาย” ของพิบูลศักดิ์ ละครพล ซึ่งเป็นศิลปินแห่งชาติ สาขาวรรณศิลป์ พุทธศักราช 2560 วรรณกรรมเรื่องริมฝั่งแม่น้ำหัวใจสลายเป็นวรรณกรรมที่ได้รับรางวัลชมเชยประเภทงานเขียน โดยสถาบันลูกโลกสีเขียวประจำปี พ.ศ. 2556 บริษัท ปตท.จำกัด (มหาชน) และรางวัลเรื่องสั้นดีเด่นด้านวรรณกรรมในสมัยรัชกาลที่ 9 ที่มีแนวคิดตามศาสตร์พระราชา พ.ศ. 2561 จากสำนักวรรณกรรมและประวัติศาสตร์ กรมศิลปากร กระทรวงวัฒนธรรม การวิจัยนี้ใช้แนวคิดความรู้ในตัวบทซึ่งได้จากการอ่านและศึกษาวิเคราะห์ แนวคิดความรู้นอกตัวบท ประวัติผู้เขียน และแนวคิดการวิเคราะห์วิจารณ์วรรณกรรม ผลการศึกษาสรุปว่า วรรณกรรมเรื่องริมฝั่งแม่น้ำหัวใจสลาย มีแนวคิดนิเวศวิถี ที่สำคัญ 2 แนวคิด คือ 1. แนวคิดในการมองโลก และ 2. แนวคิดการอนุรักษ์และการพัฒนา แนวคิดนิเวศวิถีแรกแบ่งเป็น 3 ระดับ คือ ระดับ 1: การมองโลกระดับปัจเจก จำแนกเป็น 2 ประเภท คือ ประเภทธรรมชาติทั้งที่มีชีวิตและไม่มีชีวิตกับประเภทของสิ่งของ ระดับ 2: การมองโลกระดับสังคมและวัฒนธรรม และระดับ 3: การมองโลกเหนือสภาวะสัมผัสด้วยการมองเห็น ซึ่งประกอบด้วย 3 ความเชื่อ คือ ความเชื่อเรื่องผี ความเชื่อเรื่องสังสารวัฏ และความเชื่อเรื่องจิตวิญญาณแห่งสรรพสิ่ง
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
กรมส่งเสริมวัฒนธรรม กระทรวงวัฒนธรรม. (2561). ศิลปินแห่งชาติพุทธศักราช 2560. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์องค์การสงเคราะห์ทหารผ่านศึก.
โกมาตร จึงเสถียรทรัพย์. (2559). จิตวิญญาณ ศาสนาและความเป็นมนุษย์: ข้อคิดและมุมมองทางปรัชญา วิทยาศาสตร์ และมานุษยวิทยา (รายงานการวิจัย). กรุงเทพฯ: สำนักวิจัยสังคมและสุขภาพ.
ดวงมน จิตร์จำนงค์. (2556). วรรณคดีวิจารณ์เบื้องต้น. กรุงเทพฯ: ประพันธ์สาส์นจำกัด.
ดารินทร์ ประดิษฐทัศนีย์. (2553). จิตวิญญาณและนิเวศวิถี ความหลากหลายในตัวบทวรรณกรรมของ เฮนรี เดวิด ธอโร แกรี สไนเดอร์ และบาร์บารา คิงโซลเวอร์. วารสารอักษรศาสตร์. 39(2), 255-305.
ดารินทร์ ประดิษฐทัศนีย์. (2559). พินิจปัญหาสิ่งแวดล้อมผ่านมุมมองวรรณกรรมอเมริกันร่วมสมัย. กรุงเทพฯ: จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
ธัญญา สังขพันธานนท์. (2553). วรรณกรรมวิจารณ์เชิงนิเวศ: วาทกรรมธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมใน วรรณกรรมไทย (วิทยานิพนธ์ปริญญาดุษฎีบัณฑิต). พิษณุโลก: มหาวิทยาลัยนเรศวร.
ธัญญา สังขพันธานนท์. (2556). วรรณคดีสีเขียวกระบวนทัศน์และวาทกรรมธรรมชาติในวรรณคดีไทย. ปทุมธานี: นาคร.
บุญยงค์ เกศเทศ. (2561). ความเชื่อเรื่องผีในอุษาคเนย์. พลังเปลี่ยนโลก. กรุงเทพฯ: อมรินทร์พริ้นติ้งแอนด์พับลิชชิ่งจำกัด (มหาชน).
ประเวศ วะสี. (2547). ธรรมชาติของสรรพสิ่ง: การเข้าถึงความจริงทั้งหมด. กรุงเทพฯ: มูลนิธิสดศรี– สฤษดิ์วงศ์.
ประเวศ วะสี. (2552). จิตวิญญาณในสังคมไทย. จดหมายข่าวชุมชนคนรักสุขภาพฉบับสร้างสุข. 6(97).
ปรียาภรณ์ มาสาซ้าย. (2546). วิเคราะห์เรื่องสั้นของวัธนา บุญยัง (วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต). มหาสารคาม: มหาวิทยาลัยมหาสารคาม.
พระครูปลัดพิเชษฐ์ อคคธมโม. (2560). สังสารวัฏในพระพุทธศาสนา: ความสัมพันธ์และการตัดวงจร. (วิทยานิพนธ์ปริญญาดุษฎีบัณฑิต). กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัยจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
พระพรหมคุณาภรณ์. (2559). พจนานุกรมพุทธศาสตร์ ฉบับประมวลธรรม. พิมพ์ครั้งที่ 34. มปท: มูลนิธิการศึกษาเพื่อสันติภาพ พระธรรมปิฎก (ป.อ.ปยุตฺโต).
พิบูลศักดิ์ ละครพล. (2556). ริมฝั่งแม่น้ำหัวใจสลาย. พะเยา: พเนจร.
พุทธทาสภิกขุ. (2552). คู่มือมนุษย์. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์ชุมนุมสหกรณ์การเกษตรแห่งประเทศไทยจำกัด.
ภูมิพลอดุลยเดช, พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว. (2539). พระมหาชนก. กรุงเทพฯ: อมรินทร์พริ้นติ้ง แอนด์พับลิชชิ่ง จำกัด.
ยุพยง ทัศคร และ มารศรี สอทิพย์. (2661). สำนึกนิเวศลุ่มน้ำโขงในนวนิยายสายน้ำและชายชรา: เรื่องเล่าจากคอนผีหลง. วารสารมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น. 35(3), 90-113.
ราชบัณฑิตยสถาน. (2556). พจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2554. พิมพ์ครั้งที่ 2. กรุงเทพฯ: นานมีบุ๊คส์พับลิเคชั่นส์ จำกัด.
วรวรรธน์ ศรียาภัย จุไรรัตน์ รัตติโชติ และ ปาริชาต โปธิ. (2563). สารัตถะของวรรณกรรมนิราศพื้นถิ่นร่วมสมัย. วิวิธวรรณสารมหาวิทยาลัยราชภัฏบุรีรัมย์. 4(1), 81-115.
วิทยากร เชียงกูล. (2558). สิ่งแวดล้อม-ระบบนิเวศที่ทุกคนควรรู้. กรุงเทพฯ: แสงดาว.
สวนิต ยมาภัย. (2560). ภาษาไทยเพื่อการสื่อสาร หน่วยที่ 1-7. นนทบุรี: มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช.
สํานักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา. พระราชบัญญัติวัฒนธรรมแห่งชาติ 2553 ราชกิจจานุเบกษา เลม 127 ตอนที่ 69ก ราชกิจจานุเบกษา 12 พฤศจิกายน 2553.
สุพัตรา สุภาพ. (2518). สังคมและวัฒนธรรมไทย: ค่านิยม ครอบครัว ศาสนา ประเพณี. กรุงเทพฯ: ไทยวัฒนาพานิช.
Jeremy Carrette and Richard King. (2005). Selling Spirituality: The Silent Takeover of Religion. New York: Routledge.
George Tyler Miller and Scott E. Spoolman. (2009). Living in the Environment Concepts, Connections, and Solutions. 16th edn. Canada: Yolanda Cossio.
Katherine Creath and Gary Schwartz. (2004). Measuring effects of music, noise, and healing energy using a seed germination bioassay. The Journal of Alternative and Complementary Medici. 10(1), 113-122.
