การเข้าถึงยาสูบ การรับรู้ และการปฏิบัติตามกฎหมายควบคุมผลิตภัณฑ์ยาสูบ ของนักเรียน นักศึกษา ประชาชน และผู้จำหน่ายบุหรี่รอบเขตมหาวิทยาลัยหาดใหญ่

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อประเมินการเข้าถึง บุหรี่การรับรู้ และการปฏิบัติตามพระราชบัญญัติควบคุมผลิตภัณฑ์ยาสูบ ของกลุ่มนักเรียนในระดับมัธยมศึกษาตอนปลาย กลุ่มอาชีวศึกษา อุดมศึกษา และประชาชน รอบเขตมหาวิทยาลัยหาดใหญ่ และสำรวจการรับรู้และการปฏิบัติตาม พรบ.ฯ ของผู้จำหน่าย บุหรี่ รอบเขตมหาวิทยาลัยหาดใหญ่ สำรวจข้อมูลจากกลุ่มตัวอย่างทั้งหมดจำนวน 367 คน และผู้จำหน่ายฯ ทุกรายในรัศมี 1,000 เมตร รอบเขตมหาวิทยาลัยหาดใหญ่ จำนวน 12 ราย ระหว่างเดือนกันยายน 2559 – มิถุนายน 2560

ผลการศึกษาพบว่า นักเรียน นักศึกษา และประชาชนเริ่มสูบบุหรี่ครั้งแรกตั้งแต่อายุยังน้อยโดยมีอายุประมาณ 16-18 ปี ด้านการเข้าถึงบุหรี่ ผลการวิจัยพบว่ากลุ่มตัวอย่างสามารถเข้าถึง ได้ง่าย สะดวกรวดเร็ว เนื่องจากร้านจำหน่ายอยู่ใกล้ที่พัก การเดินทางไปซื้อสะดวกใช้เวลาประมาณ 10 นาที และร้านค้าที่ซื้อโดยทั่วไปมีลักษณะเป็นร้านขายของชำ และร้านสะดวกซื้อ ทั้งนี้จากการสำรวจร้านจำหน่ายบุหรี่ ในรอบบริเวณพื้นที่ที่งานวิจัยกำหนดไว้ พบว่า ในระยะทาง 1,000 เมตร มีร้านจำหน่ายทั้งสิ้น 12 ร้าน เฉลี่ยให้เห็นว่าใน ทุก ๆ ระยะ 83 เมตรจะมีร้านจำหน่าย 1 ร้านนอกจากนี้ในการสูบยาสูบ (บุหรี่) ครั้งแรกของกลุ่มนักเรียน นักศึกษา พบว่ามีเพื่อนเข้ามาเกี่ยวข้อง ด้านการรับรู้ข้อความในกฎหมาย พบว่า 1) รับรู้ว่ามีมาตราการห้ามมิจำหน่ายผลิตภัณฑ์ยาสูบให้กับบุคคลซึ่งมีอายุไม่ครบ 18 ปีบริบูรณ์ 2) รับรู้ว่ามีมาตราห้ามโฆษณาผลิตภัณฑ์ยาสูบทั้งชื่อ เครื่องหมายผ่านทางสิ่งพิมพ์ต่าง ๆ วิทยุ โทรทัศน์ ฯลฯ 3) รับรู้ว่ามีมาตราห้ามใช้ชื่อหรือเครื่องหมายของผลิตภัณฑ์ยาสูบในการแสดง การแข่งขัน หรือการจัดกิจกรรมอื่น และ 4) รับรู้ว่ามีมาตราห้ามไม่ให้มีการแจกตัวอย่างผลิตภัณฑ์ยาสูบ อย่างไรก็ดีในด้านการปฏิบัติตาม พรบ.ฯ พบว่าร้านจำหน่ายไม่ได้มีการตรวจสอบในเรื่องของอายุผู้ซื้อ

การวิจัยนี้มีข้อเสนอแนะว่า หน่วยงานของรัฐที่เกี่ยวข้องควรมีการเพิ่มช่องทางหรือสื่อในการประชาสัมพันธ์ข้อมูลอันเกี่ยวกับข้อบัญญัติที่อยู่ในมาตราต่างๆ ให้ประชาชนได้รับรู้อย่างทั่วถึง อีกทั้งหน่วยงานรัฐควรมีมาตรการที่ควบคุมจำนวนร้านค้าที่เปิดจำหน่ายบุหรี่ที่อยู่ใกล้แหล่งสถานที่ศึกษาเพื่อให้มีการเข้าถึงบุหรี่ได้ยากยิ่งขึ้น